10/12/2019

Αγόρια, εφηβεία και ριψοκίνδυνη συμπεριφορά

Είναι κοινή γνώση ότι τα αγόρια στην εφηβεία φαίνονται επιρρεπή σε επικίνδυνες συμπεριφορές. Τώρα, μια σειρά νέων μελετών ρίχνει φως σε συγκεκριμένους μηχανισμούς του εγκεφάλου που βοηθούν να εξηγηθεί τι μπορεί να συμβαίνει μέσα στους νεαρούς ανδρικούς εγκεφάλους.

Σε Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, νευροεπιστήμονες συγκέντρωσε μερικούς από τους κορυφαίους ερευνητές του κόσμου σε μια προσπάθεια να εξηγήσουν γιατί οι έφηβοι – τα αγόρια, ειδικότερα – συχνά συμπεριφέρονται με αστάθεια.

Το αποτέλεσμα είναι μια σειρά από 19 μελέτες που προσέγγισαν την ερώτηση μέσα από πολλούς επιστημονικούς τομείς, όπως η ψυχολογία, η νευροχημεία, η απεικόνιση του εγκεφάλου, η κλινική νευροεπιστήμη και η νευροβιολογία. Οι μελέτες δημοσιεύονται σε έναν ειδικό τόμο της Αναπτυξιακής Νευροεπιστήμης, «Εφηβικοί Εγκέφαλοι: Σκέφτονται Διαφορετικά;»

Οι ψυχολόγοι, οι ψυχίατροι, οι εκπαιδευτικοί, οι νευροεπιστήμονες, οι επαγγελματίες της ποινικής δικαιοσύνης και οι γονείς ασχολούνται καθημερινά με την αγωνία για να κατανοήσουν και να λύσουν το αίνιγμα των εφηβικών επικίνδυνων συμπεριφορών. Τέτοιες συμπεριφορές δεν επηρεάζουν μόνο τους εφήβους που προφανώς φλερτάρουν σοβαρά και διαρκώς με τον κίνδυνο αλλά και τις οικογένειες και τις κοινωνίες εν γένει.

Οι συναισθηματικές και οικονομικές επιβαρύνσεις τέτοιων συμπεριφορών είναι τεράστιες. Η έρευνα που περιγράφεται σε αυτό το βιβλίο προσφέρει ενδείξεις για το τι μπορεί να προκαλέσει τέτοιου είδους δυσπροσαρμοστικές συμπεριφορές και πώς μπορεί κάποιος να καταφέρει να τις αντιμετωπίσει.

Ένα παράδειγμα των ευρημάτων που δημοσιεύονται στο βιβλίο που παρέχουν νέες ιδέες για την εσωτερική λειτουργία του εγκεφάλου ενός εφήβου:

  • Σε αντίθεση με τα παιδιά ή τους ενήλικες, τα έφηβα αγόρια δείχνουν αυξημένη δραστηριότητα στο τμήμα του εγκεφάλου που ελέγχει τα συναισθήματα όταν αντιμετωπίζουν μια απειλή. Οι μετρήσεις με σκάνερ μαγνητικού συντονισμού σε μια μελέτη αποκάλυψαν ότι το επίπεδο δραστηριότητας στον εγκέφαλο των εφήβων ανδρών που αντιδρούν στην απειλή, ακόμα και όταν τους είχε πει να μην απαντήσουν σε αυτό, ήταν εντυπωσιακά διαφορετικό από αυτό στους ενήλικες άνδρες.
  • Χρησιμοποιώντας μετρήσεις εγκεφαλικής δραστηριότητας, μια άλλη ομάδα ερευνητών διαπίστωσε ότι τα έφηβα αγόρια ήταν ως επί το πλείστον ανεπηρέαστα στην απειλή της τιμωρίας αλλά έδειχναν υπερευαισθησία και επιρρέπεια στη δυνατότητα μεγάλων κερδών από τα τυχερά παιχνίδια. Τα αποτελέσματα αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα της τιμωρίας ως αποτρεπτικό παράγοντα για την επικίνδυνη ή αποκλίνουσα συμπεριφορά των εφήβων αγοριών.
  • Μια άλλη μελέτη έδειξε ότι ένα μόριο που είναι γνωστό ότι είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη φόβου ως προς επικίνδυνες καταστάσεις είναι λιγότερο ενεργό στους εφηβικούς αρσενικούς εγκεφάλους. Αυτά τα ευρήματα δείχνουν τις νευροχημικές διαφορές μεταξύ των εγκεφάλων των εφήβων και των ενήλικων, οι οποίες μπορούν να υποστούν τις πολύπλοκες συμπεριφορές που εκδηλώνουν οι έφηβοι.

Οι νέες μελέτες απεικονίζουν τη νευροβιολογική βάση μερικών από τις πιο ασυνήθιστες αλλά γνωστές συμπεριφορές που εκδηλώνουν οι έφηβοι. Το άγχος, οι ορμονικές αλλαγές, η πολυπλοκότητα του ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος και η πίεση των συμμαθητών συμβάλλουν όλες στις προκλήσεις της αφομοίωσης που αντιμετωπίζουν οι έφηβοι.

Οι μελέτες αυτές επιχειρούν να απομονώσουν, να εξετάσουν και να κατανοήσουν μερικές από αυτές τις πιθανές αιτίες της πολυπλοκότητας του εφήβου. Η έρευνα φωτίζει πώς μπορούμε να αλληλεπιδράμε καλύτερα με τους εφήβους στο σπίτι ή έξω από το σπίτι, πώς να σχεδιάζουμε εκπαιδευτικές στρατηγικές και πώς να θεραπεύσει ή να τροποποιήσει την κακή προσαρμογή ενός εφήβου.