Το παρόν κείμενο αποτελεί μία προσπάθεια κριτικής τοποθέτησης στην πρόταση για μία Κοινωνικά Αλληλέγγυα Οικονομία (ΚΑΟ) όπως αυτή αναπτύχθηκε σε πρόσφατο κείμενο του αγαπητού Κ. Νικολάου και στα συνοδευτικά αναλυτικά σχόλια του Λ. Αγγέλου.
Δύο είναι οι λόγοι για τους οποίους καθυστέρησα το δεύτερο και τελευταίο μέρος της ανάλυσης για την αύξηση της βίας στη σύγχρονη κοινωνία. Ο τεράστιος όγκος των αποδεικτικών στοιχείων που δεν χειραγωγείται παρά μόνο επιλεκτικά, καθώς επίσης αυτό που προσωπικά θεωρώ οφθαλμοφανές και αυτονόητο – αλλά που τελικά μάλλον δεν είναι για όλους τουλάχιστον – όσον αφορά την κλιμάκωση αυτής της βίας.
Οι ανθρώπινες σχέσεις στην ιστορική τους εξέλιξη περιλάμβαναν συχνά σχέσεις βίας (από τις πρωτόγονες φυλές που αγωνίζονταν για τροφή και εδαφική κατοχή ως τις ταξικές κοινωνίες που δημιουργήθηκαν τα τελευταία 10.000 χρόνια), αλλά τα σύγχρονα μέσα παραγωγής, καθώς και τα μαζικά μέσα επικοινωνίας και συγκοινωνίας έφεραν μεθόδους εξαναγκασμού σε βαθμούς αποτελεσματικότητας ανυποψίαστους μέχρι πριν ένα αιώνα.
Μέχρι πρότινος η πρόταση για ‘κούρεμα του χρέους’ ακουγόταν σχεδόν σαν ιεροσυλία στους επίσημους κύκλους, κυβερνητικούς και μη. Όχι πια. Η Μέρκελ έθιξε για πρώτη φορά το φθινόπωρο του 2010 την ανάγκη συμμετοχής των ιδιωτών πιστωτών στις ζημίες των υπερχρεωμένων κρατών, ενώ με τον Μόνιμο Μηχανισμό Στήριξης (ΜΜΣ) που αποφάσισε η ΕΕ να ενεργοποιήσει από το 2013 αναγνωρίζεται η δυνατότητα σε ένα κράτος-μέλος της να μην μπορέσει να τηρήσει τις υποχρεώσεις του δημοσίου χρέους του.
Στο 1ο μέρος παρουσίασα την Πολιτική Διαθήκη του Λένιν και την τελευταία μάχη που επιχείρησε ανεπιτυχώς να δώσει όχι κατά του Στάλιν προσωπικά αλλά εναντίον της ανερχόμενης γραφειοκρατίας την οποία αυτός και η τρόικα ήδη εκφράζανε από το 1922 μέσα στο κομμουνιστικό κόμμα και το σοβιετικό κράτος. Προσπάθησα επίσης να δώσω μία ερμηνεία στο κοινωνικό και πολιτικό φαινόμενο του σταλινισμού το οποίο συνεχίζεται ως τις μέρες μας, ερμηνεία που ασφαλώς χρήζει περαιτέρω συμπλήρωσης.
Μισό αιώνα περίπου μετά το ξεκίνημα της αποσταλινοποίησης και της αποκατάστασης ορισμένων κρίσιμων ιστορικών αληθειών για την εξέλιξη της Οκτωβριανής επανάστασης, του ‘υπαρκτού σοσιαλισμού’ και της αριστερής ιδεολογίας και πολιτικής, ο σταλινισμός παραμένει ζωντανός.
Το κείμενο που ακολουθεί συνάντησα τυχαία περιδιαβαίνοντας στο διαδίκτυο. Διαπίστωσα μάλιστα πως έχει μία ιστορία αρκετών ετών με πολλαπλές αναρτήσεις. Δεν γνωρίζω τον συγγραφέα του αλλά νομίζω πως οι συγκρίσεις που κάνει σχετικά με την παιδική ηλικία τότε και σήμερα, είτε σωστές είτε λαθεμένες, παραπέμπουν στην ανθρώπινη και κοινωνική αλλαγή των τελευταίων 40-50 ετών. Και με αυτή την έννοια δεν αφορά μόνον τους ‘παλιούς’ αλλά και τους ‘νέους’. Το παραθέτω ελπίζοντας ότι θα αποτελέσει τη βάση ενός γόνιμου διαλόγου.
Δεν γνωρίζω εάν το παρακάτω συμβάν – το οποίο διάβασα στο διαδίχτυο - είναι πραγματικό και εάν ο δεύτερος φοιτητής ήταν όντως ο Αϊνστάιν ο οποίος φέρεται να αφηγείται τη στιχομυθία. Απόδειξη για το ότι έλαβε χώρα κάτι τέτοιο το 1921 δεν βρήκα, αλλά νομίζω πως ελάχιστα ενδιαφέρει όσο η ίδια η ουσία του διαλόγου.
Πολλά έχουν ειπωθεί για τον χαρακτήρα και την προσωπικότητα του Μαρξ. Και δεν είναι λίγοι εκείνοι που τον έχουν κατηγορήσει, εμμέσως πλην όμως σαφώς, σαν παλιοχαρακτήρα καταλογίζοντάς του, ανάμεσα στ’ άλλα ελαττώματα, αρνητισμό, φιλοδοξία, επιθετικότητα, φανατισμό, εκδικητικότητα, μισανθρωπισμό, ασυναισθηματισμό, αφιλία και παρασιτισμό.
Στο δοκίμιο του Μαρξ «σχετικά με το ιουδαϊκό ζήτημα» το σημείο όπου κυρίως εστιάζεται η κριτική διαφόρων συγγραφέων (Bernard Lewis, Edward H. Flannery, Hyam Maccoby) περί αντισημιτισμού είναι το εξής :
«Ποια είναι η κοσμική βάση του Ιουδαϊσμού ; Η πρακτική ανάγκη, το ατομικό συμφέρον. Ποια είναι η εγκόσμια λατρεία των Ιουδαίων ; Το παζάρεμα. Ποιος είναι ο επίγειος θεός του ; Το χρήμα !... Τι περιλαμβάνεται με αφηρημένο τρόπο στην Ιουδαϊκή θρησκεία – η περιφρόνηση προς την θεωρία, την τέχνη, την ιστορία, τον άνθρωπο ως αυτοσκοπό» (Karl Marx, Selected Writings, by Karl Marx and Lawrence H. Simon, 1994, page 22.).
