Ελλάδα - Γερμανία: Κόμματα και εκλογές

 του Χρήστου Παναγόπουλου

Γερμανία εναντίον Ελλάδας: Όταν η συνδιαχείριση ανταγωνίζεται την αυτοδυναμία
 
Μία μόλις εβδομάδα είναι το χρονικό διάστημα που χωρίζει τις εθνικές εκλογές της Γερμανίας από τις αντίστοιχες της Ελλάδας. Στις 27 Σεπτεμβρίου οι Γερμανοί καλούνται να προσέλθουν στις κάλπες και να εκλέξουν μια νέα κυβέρνηση. Όταν όμως στην Ελλάδα αναζητείται από τα δύο μεγάλα κόμματα η πολύτιμη αυτοδυναμία, στη Γερμανία τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά.
 
Η διακυβέρνηση στην χώρα με την πιο ισχυρή, κατά γενική ομολογία, οικονομία της Ευρώπης διαμορφώνεται με όρους συνδιαχείρισης και συνεργασίας. Ούτε λόγος για αυτοδύναμες μονοκομματικές κυβερνήσεις. Η καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ, δημιούργησε μια ιδιόμορφη συμμαχία κομμάτων, που την οδήγησε στην εξουσία: η τρόικα των Χριστιανοδημοκρατών της (CDU), των Σοσιαλδημοκρατών (SPD) του Φρανκ-Βάλτερ Σταινμάγιερ και των Πρασίνων του Γιούργκεν Τρίτιν μετασχηματίστηκε σε ένα ιδιότυπο κυβερνητικό μόρφωμα. Όπως αποδείχθηκε, η συνεργασία των τριών υπήρξε προβληματική.
 
Όταν στην Ελλάδα σκεφτόμαστε αν θα υπάρξει μονοκομματική υπεροχή την επαύριον της 4ης Οκτωβρίου, με τη διεθνή κρίση να πλήττει την οικονομία και τη διαφθορά αλλά και τη διαπλοκή να οργιάζουν στο δημόσιο πολιτικό βίο, στη Γερμανία αναζητείται ο «στρατηγικός σύμμαχος».
 
Οι Γερμανοί το ξέρουν καλά: είναι η πιο ισχυρή οικονομικά χώρα μέσα στην ευρωπαϊκή οικογένεια των 27. Η οικονομία τους στηρίζεται ως επί το πλείστον στις εξαγωγές και πρέπει να βρουν λύση, γιατί μόνοι εκείνοι φαίνονται –για την ώρα τουλάχιστον- ότι μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο-κλειδί στην επιστροφή της Ε.Ε. στο στάδιο της οικονομικής ανάκαμψης.
 
Ο ρόλος του FDP και το στοίχημα της Opel
 
Ο «στρατηγικός σύμμαχος» βρέθηκε. Ο αρχηγός των Ελεύθερων Δημοκρατών (FDP), Γκουίντο Βεστερβέλε, με μια κίνηση ματ, «κλείδωσε» τη συνεργασία του με την Άνγκελα Μέρκελ. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις φέρνουν το κόμμα του τρίτο με ποσοστό που κυμαίνεται στο 13%-14%, όταν το CDU φαίνεται ότι στην πρόθεση ψήφου εξασφαλίζει ποσοστό 35%-36%. Η σύνθεση των δύο δίνει το «απόλυτο 50άρι» και τη νίκη στα χέρια της Γερμανίδας καγκελάριου.
 
Αλλά και η Μέρκελ έθεσε με τη σειρά της τον πήχη αρκετά ψηλά. Εν μέσω οικονομικής κρίσης υποσχέθηκε στις επιχειρήσεις γενναίες φοροελαφρύνσεις, με στόχο την τόνωση της επιχειρηματικότητας. Σε ό,τι αφορά δε την αντιμετώπιση της κρίσης, ενέκρινε δύο πακέτα οικονομικής ενίσχυσης ύψους 73 δισ. ευρώ, ενώ κατόρθωσε την απορρόφηση των "τοξικών κεφαλαίων" της Hypo Real Estate, μέσω της εξαγοράς της από το γερμανικό δημόσιο.
 
Εντούτοις, το μεγάλο στοίχημα της ηγέτιδας των Χριστιανοδημοκρατών ακούει στο όνομα Opel. Η έναρξη των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στον κολοσσό της General Motors και τον ρωσικών συμφερόντων καναδικό όμιλο της Magna, για την εξαγορά της αυτοκινητοβιομηχανίας, που απασχολεί περίπου 25.000 άτομα στις γερμανικές μονάδες της, συνοδεύτηκε από τη δέσμευση της Μέρκελ για πακέτο οικονομικής στήριξης προς το νέο σχήμα ύψους 4,5 δισ. ευρώ.
 
Τα χρήματα είναι πολλά, οι εκλογείς ζητούν λύσεις και η Μέρκελ βρίσκει «διέξοδο» με την εγκαθίδρυση μιας νέας, εξωτερικής αυτήν τη φορά, συμμαχίας με τη Ρωσία του Ντμίτρι Μεντβέντεφ και του Βλάντιμιρ Πούτιν σε θέματα ενέργειας και τεχνολογίας.
 
Τηλεμαχίες: Παραφιλολογία άνευ ουσίας ή μονόλογοι με επίφαση διαλόγου;
 
Από την άλλη πλευρά, οι δύο τηλεμαχίες που πραγματοποιήθηκαν χθες αλλά και την Κυριακή στη Γερμανία υπήρξαν κατά γενική ομολογία ανιαρές, με το ζευγάρι Μέρκελ-Σταινμάγιερ να περιγράφεται από πολιτικούς αναλυτές της χώρας ως ένα «κακοφορμισμένο ανδρόγυνο». Με μια διαφορά όμως: όταν στην Ελλάδα ο διάλογος αναλωνόταν επί δύο συνεχείς εβδομάδες στα της παραφιλολογίας του ντιμπέιτ, στη Γερμανία οι αντιμαχόμενοι αρκέστηκαν απλά στο να διασταυρώσουν τα ξίφη τους σε θέματα ουσίας.
 
Η αντιπαραβολή με το ελληνικό παράδειγμα τηλεμαχίας δίνει μία και μόνο διαφορά: για πρώτη φορά στην Ελλάδα, αν και δεν παραμερίστηκαν πλήρως, οι θλιβεροί και ανιαροί μονόλογοι των πολιτικών αρχηγών έδωσαν λίγο από τον χρόνο τους στην υποβολή απευθείας ερωτήσεων αναμεταξύ τους.
 
Οι διαφορές μας με το γερμανικό παράδειγμα είναι, δυστυχώς μεγάλες. Δεν τίθενται πάντοτε με όρους οικονομικούς. Ίσως θα πρέπει κάποια στιγμή να εξορκίσουμε τον «μπαμπούλα» που θέλει την πολιτική σταθερότητα να πηγάζει μόνο διαμέσου της κομματικής αυτοδυναμίας. Σίγουρα είναι νωρίς για αυτό, επειδή προφανώς δεν υπάρχει ακόμα η δέουσα πολιτική ωριμότητα από πλευράς κομμάτων. Ωστόσο, κάλλιο αργά παρά ποτέ…