Τα τραύματα της Ν.Δ. και η θεραπεία ΠΑΣΟΚ

Του ΤΑΚΗ ΚΑΦΕΤΖΗ
 
Κι αυτό το πουθενά είναι η ασφαλής συνταγή για έναν ηγέτη που έχει αποφασίσει ν' αυτοκτονήσει -μόνος του ή με επικουρία άλλων, με γενναιότητα ή λιποψυχία, μικρή σημασία έχει. Εκείνο που έχει σημασία, αντιθέτως, είναι τι κόστος μπορεί να έχει μια τέτοια απόφαση για τον συντηρητικό πυλώνα του πολιτικού συστήματος.

Λίγο πριν από την e-day της 4ης Οκτωβρίου, εκείνο που βλέπει κανείς είναι να πολλαπλασιάζονται τα ανεξήγητα στους κόλπους της Ν.Δ. Βλέπει μια επιμονή στο αμφίσημο, το αμφίθυμο και το απρόθυμο της ηγεσίας της και των κορυφαίων της. Βλέπει στο πρόσωπο του ηγέτη της το αναπόδραστο μιας μοναχικής πορείας του προς το τέλος. Βλέπει υπουργούς επί των Οικονομικών να χάνουν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους, αναθεωρώντας προτροπάδην τα «σκληρά» νούμερα των στατιστικών από τη μια μέρα στην άλλη. Βλέπει να εκπέμπονται λάθος μηνύματα σε λάθος χρόνο, με τον επικεφαλής του κόμματος να βεβαιώνει ότι υπάρχουν «κηλίδες» στα ψηφοδέλτια, τις οποίες θα καθαρίσουν οι πολίτες γιατί δεν μπόρεσε να το κάνει ο ίδιος, και να μη λέει γιατί δεν το μπόρεσε. Βλέπει να μην υπάρχει λόγος πίσω από τα λόγια που εκπέμπει η ηγεσία της Ν.Δ., και που γι' αυτό μοιάζουν με ψέλλισμα, αμηχανία, απορία. Εχει την αίσθηση ότι όσα λένε επιφανείς του κυβερνώντος κόμματος για την «επόμενη μέρα» δείχνουν ή να ξορκίζουν κάτι κακό που ήδη βλέπουν να υπάρχει είτε να εννοούν συνειδητά το αντίθετο απ' αυτό που φαίνεται να λένε.

Λίγο πριν από την 4η Οκτωβρίου, όλα αυτά, και τόσα τέτοια άλλα, δίνουν την εικόνα μιας κατάρρευσης. Δεν είναι διαίσθηση, θα μπορούσε να είναι ορθολογική εκτίμηση ότι η συσπείρωση στη Ν.Δ. θυμίζει, ακόμη και τώρα, πολυτραυματία με μη ανατάξιμα κατάγματα. Αυτό εκπέμπεται από τον πληθωρισμό της αρνητικής διαφήμισης εις βάρος του Γ. Παπανδρέου, από τον πολωτικό φανατισμό στα λόγια του Κ. Καραμανλή, από τον «κακό θυμό» που αναδύουν, από την καταφυγή του κυβερνητικού εκπροσώπου στον ρόλο της αντιπολίτευσης προς το ΠΑΣΟΚ. Η εικόνα είναι εκείνη ενός αποψιλωμένου τάγματος. Που πάει σε μια μάχη έχοντας από την αρχή προεξοφλήσει την ήττα του. Γιατί δεν άντεξε να κάνει τον πόλεμο που φέρνει μέσα της η ίδια η εξουσία.

Ολα μοιάζουν σαν αυτές οι εκλογές να κρίθηκαν πολύ πριν προκηρυχθούν. Αν αυτή παραμείνει η κατάσταση στη Ν.Δ. και κατά την αυριανή ψηφοφορία, την επόμενη μέρα θα βρεθούν πολλοί πρόθυμοι να ρωτάνε, ετεροχρονισμένα ίσως αλλά σίγουρα με πείσμα, γιατί ο ηγέτης τους πήρε αυτή την απόφαση τού πουθενά. Και ο καθένας θα το ρωτάει αυτό με τον δικό του τρόπο, επιτείνοντας το φυγοκεντρικό σύνδρομο που φέρνει μία, αναδρομικά, άνευ αποχρώντος λόγου ήττα. Δεν θα είναι όμως μόνον αυτό. Το τι θα υπάρξει και το πώς θα υπάρξει ό,τι υπάρξει στο εσωτερικό της συντηρητικής παράταξης, δεν μπορεί να είναι μια «εσωτερική υπόθεση». Από τη θέση της και την ιστορία της αποτέλεσε πάντα (καλώς ή κακώς, δεν έχει σημασία) έναν παράγοντα βαρύνουσας σημασίας για τη λειτουργία και τις ισορροπίες της μεταπολιτευτικής δημοκρατίας μας. Και αυτό σημαίνει ότι π.χ. μια επίδοση της Ν.Δ. χαμηλότερη από το 37% και μια διαφορά της από το ΠΑΣΟΚ μεγαλύτερη των 5 μονάδων θα έχουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στη μετέπειτα διάταξη των δυνάμεων του μακροσκοπικά διπολικού πολιτικού συστήματος της χώρας. Και είναι αυτές οι επιπτώσεις που θα πρέπει κανείς να έχει κατά νου, όχι μετά, αλλά πριν από την κάλπη.

Θα είναι μακροχρόνιες αυτές οι επιπτώσεις; Είναι κάτι που θα εξαρτηθεί από μια σειρά μεταβλητών. Οπως ποιο θα είναι το ποσοστό για το κόμμα του κ. Καρατζαφέρη. Κυρίως, πόση δύναμη θα συγκεντρώσει το ΠΑΣΟΚ. «Πληροφορίες» που κάνουν λόγο για «σκηνικό '81 και '93» δεν φαίνεται να αντέχουν σε μια προσεκτική ανάγνωση των δημοσκοπικών δεδομένων. Απηχούν ίσως αυτές οι πληροφορίες το μέλημα να επιτευχθεί μια άνετη αυτοδυναμία το βράδυ της Κυριακής, συνιστούν ίσως εκτιμήσεις διαισθητικού χαρακτήρα, όμως δεν έχουν ασφαλές αντίκρισμα στις διαθέσεις του σώματος των πολιτών. Κατήφεια, απογοήτευση, απαισιοδοξία, αλλοτρίωση και κυνισμός, κατακλυστική δυσπιστία για όλα, έλλειψη πεποίθησης για εκείνο που ο Ομπάμα συνόψισε σ' ένα «we can change», φόβος για το αύριο, μειωμένες προσδοκίες: όλα αυτά που σημαδεύουν τα τελευταία χρόνια τον δημόσιο βίο τούτης της χώρας δεν έχουν καμία σχέση με τη μεγάλη ελπίδα του '81 και την απλόχερη προσμονή του '93.

Και όλα αυτά επιδεινώνονται, καθώς υφαίνονται στον καμβά μιας πολύ βαθιάς οικονομικής κρίσης, με απρόβλεπτες τις συνέπειές της για μια χώρα που βλέπει τους τελευταίους μήνες να κατρακυλούν οι δείκτες σαν πέτρες σε βαθύ γκρεμό. Βεβαίως, οι πολίτες δεν θέλουν να τους ζητούν να πάρουν κι αυτοί τον δρόμο για τον γκρεμό. Αυτό τους ζήτησε ο απερχόμενος πρωθυπουργός. Φαίνεται πως θα επιλέξουν και πάλι μια «τελευταία ελπίδα», όπως τελευταία φαινόταν πάντα να είναι η ελπίδα σε κάθε εκλογή μετά το 1993. Αυτό φαίνεται πως εκπέμπουν όλα τα κόμματα, εκτός της Ν.Δ. Το καθένα με τον τρόπο που του ταιριάζει. Ετσι και ο κ. Παπανδρέου. Που καλεί τους πολίτες να ξαναβρούν εμπιστοσύνη για όλα εκείνα που μοιάζει να έχουν καταρρεύσει χρόνια τώρα. Ο κ. Παπανδρέου θέλει να δείχνει στιβαρός και ανυποχώρητος σε αυτά που λέει, αυτά που ο κύριος αντίπαλός του χαρακτηρίζει «υποσχέσεις για ψεύτικους παραδείσους». Ακόμη κι έτσι, φαίνεται πως είναι προτιμότεροι απ' τον αφανισμό που σου επιφυλάσσει η κόλαση.

Ο κ. Παπανδρέου δεν πορεύεται στο πουθενά. Ομως, τις τελευταίες τούτες μέρες, η αδρότητα της πολιτικής πορείας που προτείνει «για ν' αλλάξουμε και να μη βουλιάξουμε», θολώνεται κάπως, γκριζάρει από την ανησυχία για την πραγματική κατάσταση της οικονομίας. Αχνοφαίνεται έτσι κάποιος υστερότοκος «ρεαλισμός», που δύσκολα συγκατοικεί με το «όνειρο» που ο κ. Παπανδρέου θέλει να περιβάλει αυτή την πολιτική πορεία. Από μόνο του αυτό δεν δημιουργεί «ρεύμα Αλλαγής». Από μόνο του αυτό δείχνει ότι, μπορεί μεν αυτή η πορεία να μην είναι από και για το πουθενά, όμως μπορεί να έχει δισταγμούς, αμφιβολίες, ερωτήματα για τη σαθρότητα που υπάρχει στο έδαφός της.

Οι πολίτες τα συναισθάνονται αυτά. Ισως επειδή ελάχιστα πια πιστεύουν βαθιά σε κάτι. Ομως επέλεξαν ανάμεσα σ' ένα «πουθενά» και σ' ένα «κάπου, τέλος πάντων». Αν ο κ. Παπανδρέου σχηματίσει κυβέρνηση, θα πρέπει να ξέρει πως αυτή η επιλογή δεν μεταφράζεται και σε περίοδο χάριτος.