Σαρτρ και αρνητικότητα (μέρος ΄Γ)
1 Νοε 10 - 13:44Στην αυτοβιογραφία του, όπου ο Σαρτρ μιλάει με εκπληκτική εντιμότητα για τα παιδικά του όνειρα, παραδέχεται την αποτυχία του, παρά τη φήμη και τη δόξα που τον συνόδευαν τις τρεις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του.
Η αυτοβιογραφία του Σαρτρ Les Mots (Words) είναι μια ξεκάθαρη εξομολόγηση αποτυχίας. Μας περιγράφει με θάρρος τα παιδικά του όνειρα για δόξα και αναγνώριση και παραδέχεται ότι όλα αυτά ήταν ψευδαισθήσεις. “το να πεθάνεις ως μάρτυρας για τις ιδέες σου, η σωτηρία, η αθανασία, όλα έχουν γκρεμιστεί, το οικοδόμημα κατεδαφίστηκε. Βλέπω καθαρά, απελευθερώθηκα από τις ψευδαισθήσεις μου, ξέρω τα πραγματικά μου καθήκοντα, και σίγουρα μου αξίζει ένα βραβείο Νόμπελ γιατί εδώ και 10 χρόνια είμαι ένας άνθρωπος που ξυπνά, θεραπευμένος από μακρά, γλυκόπικρη τρέλα…και δεν ξέρω πια τι να κάνω με τη ζωή μου. Απαρνήθηκα την κλίση μου, αλλά δεν ξεβρακώθηκα κιόλας. Ακόμα γράφω, τι άλλο να κάνω;”
Ίσως η μεγαλύτερη ενόρασή του, περί ελευθερίας, να ήρθε στη διάρκεια της Κατοχής, όταν συνειδητοποίησε ότι η απειλή της σύλληψης και του πιθανού θανάτου του έδινε μια πολύ δυνατή αίσθηση ελευθερίας. Νομίζω ότι αυτή η συγκεκριμένη αίσθηση ελευθερίας δεν έχει κάτι το μυστικιστικό ή πολύπλοκο, η οποιαδήποτε απειλή μας υποχρεώνει να προσέχουμε πολύ τι κάνουμε, μας υποχρεώνει να συγκεντρωθούμε απόλυτα και να βρεθούμε σε κατάσταση εγρήγορσης. Δεν είναι λίγοι όσοι αγαπούν την αίσθηση του κινδύνου (βλέπω την τεράστια εξάπλωση των extreme sports στις μέρες μας) για τον ίδιο ακριβώς λόγο. Η απειλή, ο κίνδυνος, μας βγάζει από τη μηχανικότητά μας, μας ξυπνάει, αφυπνίζει και ατσαλώνει τη θέλησή μας, κίνητρό μας είναι να υπερασπιστούμε ό,τι πολυτιμότερο διαθέτουμε, την ίδια μας τη ζωή. Αν μπορούσαμε να δημιουργούμε μια τέτοια κατάσταση κατά βούληση μέσα μας, αυτή την αίσθηση ότι κινδυνεύει η ζωή μας, σίγουρα τα επιτεύγματά μας θα ήταν πολύ μεγαλύτερα. Ακούμε συχνά να λένε ότι χρησιμοποιούμε μόνο το 1/10 των δυνατοτήτων του εγκεφάλου μας, νομίζω ότι θα ήταν πιο σωστό να λέγαμε ότι χρησιμοποιούμε μόνο το 1/10 της πραγματικής μας θέλησης.
Ο Ντοστογιέφσκι, που έζησε μια εικονική εκτέλεση στην πλατεία Σεμιονόφσκι, δεμένος πισθάγκωνα, να περιμένει να ακούσει την εντολή “Πυρ!” του αξιωματικού του εκτελεστικού αποσπάσματος, δεν έχασε ποτέ την αίσθηση ότι η ζωή είναι μια ευλογία… Ο Σαρτρ δεν ήταν όμως, και παρά την τεράστια φήμη του, Ντοστογιέφσκι, λίγο μετά την Απελευθέρωση έγραφε -και προφανώς πίστευε- ότι ο άνθρωπος είναι ένα άχρηστο πάθος. Θεμελιώνοντας πάνω εδώ τη φιλοσοφία του, στη ματαιότητα των πραγμάτων, έζησε βουτηγμένος σε αρνητικότητα, κακοπιστία, πονοκέφαλο, mauvaise foi, όπως την είχε ονομάσει.
Αυτή η ενόραση πάντως, όπως το αντιλαμβάνομαι εγώ, τον άλλαξε αρκετά. Μετά τον πόλεμο, μετάνιωσε για τον νεανικό κυνισμό του, όπως τον αποκάλεσε, και για τον αντί-κομμουνισμό του. Το έργο του Les mains Salles(Crime Passionnel), που τον είχε κάνει διάσημο, είχε θυμώσει πολύ το Κομμουνιστικό κόμμα της Γαλλίας αν και ο ίδιος είχε κατ’ επανάληψη δηλώσει ότι δεν καταφερόταν εναντίον του. Απαγόρευσε πάντως την επανέκδοσή του το 1952. Δεν απαγόρευσε, απ’ όσο ξέρω, την επανέκδοση του νεανικού του έργου L’age de la Raison (The age of Reason), όπου ο ήρωας αισθάνεται πολύ έξυπνος για να ασπαστεί τόσο χοντροκομμένα δόγματα όπως ο κομμουνισμός. Στις αρχές του 1960, ο Σαρτρ έγινε …μαοϊκός και στο περίφημο Critique de la Raison Dialectique, προσπαθεί να ταιριάξει και να ενώσει τον Υπαρξισμό με τον Κομμουνισμό. Πιστεύω ότι η κοινή λογική από μόνη της αρκεί για να μας δείξει αμέσως ότι πρόκειται για πράγματα ασύμβατα μεταξύ τους, τόσο ασύμβατα όσο είναι ο Υπαρξισμός με τον Χριστιανισμό. Ο Χριστιανισμός παραδέχεται τουλάχιστον ότι ο άνθρωπος διαθέτει ελεύθερη βούληση. Ο Κομμουνισμός, ή αν προτιμάμε, ο Μαρξισμός, βλέπει τον άνθρωπο ως ύπαρξη καθολικά υποταγμένη στις οικονομικές συνθήκες και πιστεύει -απλοϊκά- ότι αρκετός πλούτος για όλους θα μπορέσει να φέρει τον επί γης παράδεισο.
Η στροφή του στον Μαρξισμό, τον οποίο περιγελούσε στα νιάτα του, είναι πιθανό να σημαίνει ότι είχε μετανιώσει για μερικές από τις ακραίες προηγούμενες θέσεις του, ότι ο άνθρωπος είναι ένα άχρηστο πάθος και ότι όλες οι ανθρώπινες σχέσεις βασίζονται στην αντιπαλότητα. Βλέπουμε για παράδειγμα ότι στην Critique διορθώνει τα πράγματα λέγοντας ότι η ανθρώπινη αντιπαλότητα οφείλεται στην σπάνη, στο ότι δεν υπάρχει αρκετή τροφή για όλους… Ένας κριτικός είχε αποκαλέσει το Critique: βιβλίο μαμούθ που κανείς δεν μπορεί να το διαβάσει ολόκληρο, πόσο μάλλον να το κατανοήσει. Ο Ronald Aronson, στο The Philosophy of Jean-Paul Sartre, μας αποκαλύπτει ότι το δεύτερο –και ημιτελές- μέρος του Critique, είναι κακογραμμένο, ιδιαίτερα μπερδεμένο, με εντελώς ακατανόητους όρους, αδύνατον να το κατανοήσει κανείς, έστω κι αν προσπαθήσει πολύ. Πρέπει να συμπληρώσω εδώ ότι στη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 γελοιοποιήθηκε πολύ και από τον Ντεμπόρ και τους Καταστασιακούς που διακρίνονταν ιδιαίτερα για την καυστικότατη ειρωνία τους.
Θα μπορούσαμε να πούμε εδώ ότι δεν είναι δυνατή η καλλιτεχνική ανάπτυξη χωρίς μια εποικοδομητική φιλοσοφία του καλλιτέχνη. Ο Σαρτρ ήθελε να τον θυμούνται ως καλλιτέχνη, αλλά δεν ήταν ζωγράφος, ήταν συγγραφέας. Ο ζωγράφος μπορεί να ζωγραφίζει εσαεί όμορφα τοπία, πανομοιότυπα, αλλά ένας συγγραφέας δεν μπορεί να επαναλαμβάνεται, το πιο γοητευτικό σε ένα βιβλίο είναι ότι σε υποχρεώνει να σκεφτείς νέες ιδέες και ο Σαρτρ δεν είχε. Και πώς να έχει, αφού στήριξε από νεαρή ηλικία την κοσμοθεωρία του στη ματαιότητα;
Πιστεύω ότι στάθηκε τυχερός, χωρίς να θέλω να μειώσω σε τίποτα την όποια αξία των έργων του. Αμέσως μετά την Απελευθέρωση τα έργα του Crime Pasionel και In Camera (είναι το έργο όπου δηλώνει πως η κόλαση είναι οι άλλοι), δίπλα στην Πανούκλα του Καμύ, έγιναν μπεστ-σέλερ. Ο Καμύ και ο Σαρτρ, μοιράζονταν το ίδιο παρελθόν, είχαν γράψει βιβλία, είχαν άποψη και κυρίως, είχαν πολεμήσει κι οι δυο τους στην Αντίσταση! Αποτελούσαν σύμβολο των υψηλών ιδανικών της Γαλλίας η οποία τους αγκάλιασε, κυριολεκτικά, ως ήρωες. Η Πανούκλα του Καμύ, κατανοήθηκε συμβολικά από τους κριτικούς της εποχής, η πανούκλα που πέφτει στη μικρή πόλη της Αλγερίας ήταν ο Χίτλερ και οι Ναζί! Οι Υπαρξιστές, αν και διανοούμενοι, ήταν μεγάλοι πατριώτες! Όλη η Γαλλία το παραδέχτηκε αυτό και ένας πιο ψύχραιμος αναλυτής θα έλεγε, απλά, ότι ο Υπαρξισμός έγινε μόδα, η μόδα της εποχής. Τον Οκτώβριο του 1945, κάλεσαν τον Σαρτρ να δώσει μια διάλεξη με τίτλο: Είναι άραγε ανθρωπισμός ο Υπαρξισμός; Και ήρθε τόσο πολύς κόσμος να τον ακούσει, που ο Σαρτρ υποχρεώθηκε να την ξαναδώσει και το επόμενο βράδυ σε επίσης κατάμεστη αίθουσα.
Για τους Υπαρξιστές Σαρτρ, Καμύ και Σιμόν ντε Μποβουάρ, ήταν η στιγμή της δόξας, είχαν κυριολεκτικά θεαματική επιτυχία. Ο Σαρτρ λανσάρισε και μια καινούρια επιθεώρηση, το Les Temps Modernes που είχε τεράστια επιτυχία και πολύ σύντομα έγινε όχημα αριστερών, και συχνά ακραίων, απόψεων. Η Μποβουάρ δραματοποίησε τα γεγονότα στο μυθιστόρημά της Les Mandarins, το οποίο έγινε αμέσως μπεστ-σέλερ.
Η στροφή του Σαρτρ - ο Καμύ σκοτώθηκε σε δυστύχημα το 1960, τσακωμένος με τον Σαρτρ και αηδιασμένος με τα εγκλήματα του Στάλιν- στον Μαρξισμό και τον κομμουνισμό, έκανε πάρα πολύ καλό στη φήμη του και διπλασίασε τον αριθμό των θαυμαστών του. Τα βιβλία του πουλούσαν, τα θεατρικά του έργα ανέβαιναν το ένα πίσω από το άλλο και ο ίδιος ασχολιόταν ενεργά με την πολιτική, κυρίως δίνοντας διαλέξεις και συνεντεύξεις σε ραδιόφωνο και τηλεόραση. Είχε μια τάση προς τις ακρότητα, έμοιαζε να λέει: θα με σεβαστείτε όσες αταξίες και να κάνω… Γνώρισε τον Ζαν Ζενέ, και έγραψε ένα βιβλίο γι’ αυτόν, το Saint Genet, Actor and Martyr, όπου μας δείχνει τη μέθοδο της αυτό-εξαπάτησης. Έπιασαν το Ζενέ να κλέβει κι αυτός αποδέχθηκε την ταμπέλα που του έβαλαν και αποφάσισε να γίνει κλέφτης και εγκληματίας. Πάνω στη φούρια του, πρόδωσε συντρόφους και εκδιδόταν ως αρσενική πόρνη. Προσπάθησε να γίνει καθ’ αυτός, ένα πλήρως καθορισμένο ον, αλλά βέβαια δεν τα κατάφερε, έγινε ηθοποιός μάλλον παρά ο εαυτός του. Φυσικά, όταν διάβασε το βιβλίο ο Ζενέ, έγινε έξαλλος και ούρλιαζε, δεν τον συγχώρεσε ποτέ και δεν θέλησε να τον ξαναδεί στα μάτια του.
Φαίνεται ότι ο Σαρτρ, προφανώς λόγω χαρακτήρα, έχανε την αίσθηση του μέτρου. Συχνά προκαλούσε, χωρίς κανένα λόγο, την αστυνομία να τον συλλάβει, ενώ μιλούσε δημόσια, του άρεσε πολύ η δημοσιότητα και την προκαλούσε. Ίσως για ένα συγγραφέα αυτό να είναι το τίμημα όταν γίνεται διάσημος σε σχετικά νεαρή ηλικία. Προσπαθεί να κρατηθεί στο ύψος της τιμής που του έγινε και αντί να απομονωθεί και να τα δώσει όλα και να γράψει, μπερδεύεται, πάει σε ομιλίες, σε δεξιώσεις, δίνει συνεντεύξεις, γίνεται δημόσιο πρόσωπο και ξεχνάει το ρόλο του. Δεν γίνεται να γράφεις σε σαλόνια, η δουλειά του συγγραφέα είναι μοναχική.
Αν και κέρδισε τη φήμη του ως συγγραφέας και υπαρξιστής φιλόσοφος, προτίμησε, την τελευταία εικοσαετία της ζωής του, το ρόλο του πολιτικού αγκιτάτορα, του διφορούμενου “επαναστάτη” που το πρωί πάει στη διαδήλωση και το βράδυ στη δεξίωση της μαντάμ τάδε. Υποστήριζε ανοιχτά τη βία, χειροκροτούσε τις διαδηλώσεις των νεαρών μαοϊκών που πετούσαν πέτρες στις βιτρίνες των καταστημάτων και δεν δίσταζαν να έρθουν στα χέρια με την αστυνομία, και τα τελευταία χρόνια της ζωής του δήλωνε δημόσια ότι “η αληθινή πρόοδος τώρα βρίσκεται στα χέρια του εγχειρήματος των έγχρωμων φυλών να απελευθερωθούν δια της βίας”.
Αυτά τα τελευταία χρόνια, όπως μας αποκαλύπτει η ίδια η Σιμόν, στο βιογραφικό: FarewelltoSartre, ήταν μπλεγμένος σε έναν ολοφάνερα αδιέξοδο πολιτικό ακτιβισμό, έπινε πάρα πολύ βότκα, έπαιρνε αμφεταμίνες και άλλα ναρκωτικά, και είχε πολύ (!) ανούσιο σεξ με νεαρές και ενθουσιώδεις θαυμάστριές του. Αλλά και η δική του αυτοβιογραφία, όπως είδαμε, είναι μια - έντιμη και το τονίζω- εξομολόγηση αποτυχίας. Και πώς να μην είναι; Μετά την ενόρασή του στη διάρκεια της Αντίστασης, το μεγάλο συμπέρασμά του ήταν ότι ο άνθρωπος είναι ένα άχρηστο πάθος. Πώς να αναπτύξεις την οιανδήποτε ιδέα, ξεκινώντας από μια τέτοια βάση ηθικού μηδενισμού; Είναι αδύνατον. Ο Σαρτρ βρήκε τη λύση στον αριστερισμό, έγινε πολιτικός αγκιτάτορας, ασπάσθηκε μια θεωρία την οποία στα νιάτα του θα είχε αποκαλέσει mauvaise foi και έζησε περίπου 30 χρόνια στο επίκεντρο της δημοσιότητας που είχε απεγνωσμένα αναζητήσει στο πρώτο μισό της ζωής του. Ήταν ευτυχισμένος; Από όσο μας λέει ο ίδιος, αλλά και η γυναίκα που τον γνώρισε καλύτερα από κάθε άλλο άτομο, όχι, γι’ αυτό και είχε τόσο μεγάλη ανάγκη από βότκα, ναρκωτικά και σεξ με νεαρές θαυμάστριες. Πέθανε στις 15 Απριλίου του 1980, σε ηλικία 74 ετών.
Με το ποστ Υπαρξισμός και Απαισιοδοξία ξεκίνησα μια σειρά άρθρων, που ολοκληρώνεται σήμερα, πάνω στο ότι η απαισιοδοξία είναι μια κατάσταση πνεύματος υπό την επήρεια της οποίας αντιλαμβανόμαστε αρνητικά τη ζωή και την ίδια την πραγματικότητα, απαξιώνοντάς την. Νομίζω ότι η ζωή του Σαρτρ το αποδεικνύει περίτρανα.
39 Σχολια
Πιο δημοφιλή
- Συνολικά
- Σήμερα
- Σχόλια
-
Σχόλια (133)
-
Σχόλια (106)
-
Σχόλια (99)
-
Σχόλια (2) -
Σχόλια (0)
-
Σχόλια (55)
-
Σχόλια (0)
-
Σχόλια (2)
-
Σχόλια (72)
Από το Enet.gr
Τελευταία σχόλια
-
Αγαπητέ Αφώτιστε Φιλέλληνα, ενδιαφέρον το σχόλιό σου, αλλά δεν αντιστοιχεί στο σ...
-
ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΣΑΣ!
-
Αυτό λέω κι εγώ, jboy...
Αν και ο άνθρωπος έχει πάντα την ελευθερία να διαλέγει μεταξύ της φωτεινής ή τη σκοτεινής (απαισιόδοξης) πλευράς της ζωής, το θέμα είναι αν έχει τη σύνεση να βλέπει ότι η επιλογή του αυτή ουσιαστικά διαμορφώνει τα βιώματα που δίνουν νόημα και ομορφιά στην ύπαρξη.
Αν ο Σάρτρ και οι άλλοι "εκπρόσωποι" του Υπαρξισμού απέτυχαν να βρουν αυτή την ομορφιά και κάλυψαν την αποτυχία τους με το μανδύα του φιλοσοφικού αυτού ρεύματος, δικαίωμά τους μεν, πρόβλημά τους δε. Κρίμα μόνο για όσους ασπάστηκαν τη φιλοσοφία της ματαιότητας. Αλλά είπαμε... είναι θέμα ελεύθερης επιλογής!
Γιώργο, ο Υπαρξισμός αντέδρασε στον απολυταρχισμό του Χριστιανισμού και του Κομμουνισμού και προσπάθησε, όσο μπορούσε, να κάνει τους ανθρώπους να σκεφτούν από μόνοι τους. Αυτό το καταχωρώ στα υπέρ του. Πιστεύω ότι οι Υπαρξιστές τα κατάφεραν πολύ καλύτερα με τα λογοτεχνικά τους έργα, στη φιλοσοφία βασίστηκαν σε λάθος αρχές.
Τάκη, αυτό που συνέβαινε στην Σοβιετική Ένωση και στο ανατολικό μπλόκ δεν ήταν κομμουνισμός με την μαρξιστική έννοια. Ήταν η δικτατορία του προλεταριάτου, δηλαδή η μεταβατική κατάσταση όπου ο εργάτης δεν αμείβεται με βάση τις ανάγκες του αλλά με βάση την εργασία του. Ο Σαρτρ δεν αντιδρούσε κατά του κομμουνισμού (με την έννοια της ιδανικής κοινωνίας), αφού ήταν δηλωμένος μαρξιστής. Αντιδρούσε κατά του Σοβιετικού απολυταρχικού κατασκευάσματος. Η εντύπωσή μου είναι ότι τα φιλοσοφικά του έργα αποσκοπούσαν στο να διορθώσουν ή να διευκρινίσουν το Μαρξισμό με κοινό σκοπό τον ελεύθερο άνθρωπο. Γι αυτό και δομικά οι δύο θεωρίες έχουν ομοιότητες.
jboy,ο Σαρτρ έγινε μαρξιστής το 1960, όπως έγραψα αλλού, μέχρι τότε μάλλον κορόιδευε τον μαρξισμό. Είναι αλήθεια ότι προσπάθησε να συμβιβάσει υπαρξισμό και μαρξισμό, χωρίς επιτυχία όμως. Ο υλισμός του Μαρξ ισχυρίζεται ότι οι ιδέες δεν είναι παρά προϊόντα υλικών και οικονομικών δυνάμεων και αν τα πράγματα είναι έτσι, τότε και οι δικές του ιδέες είναι ένα παρόμοιο φαινόμενο. Αν οι ιδέες μας δεν καθορίζονται από κάποια ενόραση της αλήθειας, αλλά μόνο από υλικούς και οικονομικούς παράγοντες, τότε και η σκέψη του Μαρξ δεν είναι πιο αληθινή από τη σκέψη του Λάο Τσε ή του Κομφούκιου ή του Μάο Τσε Τουνγκ.
ΑΓΑΠΗΤΕ ΤΑΚΗ, ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΩ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΣΟΥ ΚΑΙ ΠΟΛΛΕΣ ΑΠΟ ΑΥΤΕΣ ΜΕ ΕΧΟΥΝ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΣΤΟ ΝΑ ΠΑΡΩ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ "Ο ΥΠΑΡΞΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ"
ΣΕ ΠΑΡΑΚΑΛΩ, ΑΝ ΕΧΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕΣ ΝΑ ΜΟΥ ΤΟ ΣΤΕΙΛΕΙΣ ΣΤΟ ΜΕΙΛ ΜΟΥ Ή ΝΑ ΜΕ ΠΑΡΑΠΕΜΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ;
ΑΝΑΣΤΟΣ ΑΝΑΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
ΔΑΣΚΑΛΟΣ
Γειά σου aanasto, δεν έχω κάποιο σχετικό άρθρο, ίσως θα σε βοηθούσε αν έψαχνες να βρεις στο Διαδίκτυο τις διεθνούς φήμης εναλλακτικές σχολές Στάινερ ή τις σχολές Κρισναμούρτι. Υπάρχουν κι άλλα εναλλακτικά σχολεία, τοπικής όμως εμβέλειας.
Τάκη, μη βιάζεσαι να καταλήξεις ότι ο Χριστιανισμός είναι ασύμβατος με τον Μαρξισμό και τον Υπαρξισμό. Μπορούμε να το κουβεντιάσουμε εκτενώς. Απλώς θα επισημάνω ότι ο θεωρούμενος ιδρυτής του Υπαρξισμού Kierkegaard είχε ως βασικό σκοπό δημιουργίας του υπαρξισμού την αντιδιαστολή με το Χέγκελ στο ότι ο ρεαλισμός δεν μπορεί να εκφραστεί πλήρως ως γνώση. Τα έλεγε αυτά γιατί πίστευε στην υπερβατικότητα του θεϊκού (ήταν Χριστιανός). Ο Σαρτρ τα γνώριζε αυτά και υποθέτω ότι ένας από τους σκοπούς του ήταν να υλιστικοποιήσει τον Υπαρξισμό. Το αν τα κατάφερε είναι ένα θέμα. Ενώ κατά κάποιο τρόπο δέχεται την υπερβατικότητα της συνείδησης, θεωρώντας ότι η αίσθηση του εγώ είναι αποτέλεσμα της, από την άλλη θεωρεί ότι με τη διαδικασία του μη-αντικειμένου μπορούμε να αναιρέσουμε το το μη υπερβατικό "εγώ" και να φτάσουμε στο καθαρό ελεύθερο ον. Με άλλα λόγια, ενώ δέχεται ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τη συνείδησή μας, δέχεται ότι μπορούμε να ελέγξουμε το εγώ μας και άρα φαίνεται απλώς να μεταφέρει το ίδιο πρόβλημα της αυτοσυνειδητοποίησης από τη συνείδηση στο εγώ. Αν κάποιος αυτοσυνειδητοποιηθεί μπορεί ο ίδιος να δώσει νόημα στη ζωή του. Αυτό το νόημα στο Χριστιανισμό το δίνει ο υπερβατικός Θεός (χωρίς αυτοσυνειδητοποίηση). Αν όμως ο άνθρωπος δεν μπορεί να αυτοσυνειδητοποιηθεί (ας υποθέσουμε) και δεν υπάρχει θεός, τότε μένει ανοιχτό το ερώτημα, που είναι το νόημα της ζωής; Το θέμα της αυτοσυνειδητοποίησης είναι κεντρικό και στο Μαρξισμό και στον υπαρξισμό του Σαρτρ. Είναι στενά συνδεδεμένο με την έννοια της κακής πίστης ή της λάθος συνείδησης, που και ο Μαρξ και ο Σαρτρ ξορκίζουν και θέλουν να ξεφορτωθούν. Ένα άλλο σχετικό είναι η έννοια της αποξένωσης που και πάλι εμφανίζεται κεντρικά στο Σαρτρ και στο Μαρξ. Και οι δύο αποσκοπούν στην αυτοσυνείδηση ως υποκατάστατο της υπερβατικότητας. Επαναλαμβάνω ότι εάν η αυτοσυνείδηση είναι κάτι που δεν μπορεί να επιτευχθεί τότε και ο Μαρξισμός αλλά και ο Υπαρξισμός του Σαρτρ μένουν ατελείς θεωρίες, ακέφαλες σε αναζήτηση ενός θεού που δεν υπάρχει. Γιατί είναι συμβατές (ενδεχομένος) με το Χριστιανισμό; Γιατί και οι δύο δέχονται ότι υπάρχει διαδικασία αφαίρεσης που οδηγεί σε μία υπερβατική κατάσταση (ή το υλιστικό υποκατάστατό της). Και αυτή η παραδοχή είναι συμβατή με το Χριστιανισμό. Οπότε πάνω στην προσπάθειά τους να υλιστικοποιήσουν ad-hoc τις καταβολές τους, έβαλαν το Χριστιανισμό ξανά μέσα από την πίσω πόρτα.
Αυτό που λέω δεν το λέω με βαιβεότητα ούτε με δογματισμό. Το συζητάω. Είναι μια έννοια που με περιτρυγιρίζει αλλά δεν έχω καταλήξει.
Jboy, διαβάζω στο "Ο Υπαρξισμός είναι ένας Ανθρωπισμός", του Σαρτρ, τη βασική θέση και των χριστιανών Υπαρξιστών (Γιάσπερς, Μαρσέλ) και των άθεων (Χάιντεγκερ, Καμύ, Σαρτρ), ότι η ύπαρξη προηγείται της ουσίας. Ο Θεός δεν υπάρχει, αλλά υπάρχει ένα ον, ο άνθρωπος, που η ύπαρξή του προηγείται της ουσίας. Στην αρχή δεν είναι προσδιορίσιμος, δεν είναι τίποτα. Θα γίνει αυτό που θα φτιάξει ο ίδιος τον εαυτό του. Δεν καταλαβαίνω όμως καλά γιατί δίνεις έμφαση εδώ σε αυτό το ζήτημα, μάλλον συνεχίζεις από το προηγούμενο ποστ όπου μίλαγες με άλλους. Θα με ενδιέφερε να μάθω αν συμφωνείς με τη θέση που, αργά-αργά, σε 5 συνεχόμενα ποστ, προσπάθησα να βγάλω στην επιφάνεια. Για να είμαι ειλικρινής, δεν κατάλαβα καν καλά γιατί ο Χριστιανισμός είναι συμβατός με τον Μαρξισμό και γιατί το συζητάμε με τόση έμφαση εδώ. Ο Μαρξισμός πιστεύει σε ένα δικαιότερο αναδασμό των υλικών αγαθών, ο Χριστιανισμός πιστεύει σε ένα ριζικό αναδασμό των ηθικών και πνευματικών αξιών. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι και τα δύο είναι ιδεολογίες, αλλά δεν θα είχε και μεγάλη σχέση με το θέμα μου και με αυτό που προσπαθώ να αναδείξω.
Τάκη, συμφωνώ με τον τρόπο που παρουσιάζεις τον Υπαρξισμό. Είναι συμβατός με αυτό που περιέγραψα μιας και αν η ύπαρξη προηγείται της ουσίας, έχουμε στα χαρτιά τουλάχιστον την δυνατότητα αυοσυνειδητοποίησης.
Ο λόγος που επανέφερα το θέμα του Χριστιανισμού είναι επειδή ήταν ζεστό στο μυαλό μου αλλά και επειδή το έθιξες και εσύ. Νομίζω ότι στο βαθμό που δεν "περπατάει" η συγκεκριμένη συζήτηση, το θέμα έχει αρχίσει να εξαντλείται. Θα πω ένα σύντομο για να εξηγηθώ καλλίτερα.
Ο Χριστιανισμός με τον Μαρξισμό και κατ επέκτασιν και με τον Υπαρξισμό του Σαρτρ έχουν ομοιότητες σε δύο επίπεδα. Σε βαθύ αλγοριθμικό επίπεδο, και στην επιφάνεια.
Σε βαθύ επίπεδο έχουν την εξής ομοιότητα. Και τα τρία ρεύματα θεωρούν την "εγκόσμια" κατάσταση του ανθρώπου πολύ κακή, γεμάτη εκμετάλλευση, υλισμό και υποταγή στο "διαβολικό" ψέμα των μάταιων ενασχολήσεων.
Και οι τρείς υπόσχονται να πάρουν τον άνθρωπο από την ατελή του κατάσταση και να τον πάνε σε μία ιδανική κατάσταση. Ο Υπαρξισμός το λέει "καθαρό ον", ο Μαρξισμός τέλεια κοινωνία και ο Χριστιανισμός θέωση.
Όμως τουλάχιστον ο Μαρξισμός και ο Χριστιανισμός μοιάζουν και στην επιφάνεια. Και οι δύο αφορίζουν τα πλούτη, θέλουν οι άνθρωποι να αμείβονται με βάση τις ανάγκες τους και όχι με βάση την εργασία τους. Καταφέρονται κατά των αρχόντων και θεωρούν όλους τους ανθρώπους ίσους. Ο μεν λέει "αγάπα τον γείτονά σου", ο άλλος λέει ότι το νόημα της ζωής είναι στη συλλογικότητα. Η ρητορική τους σε ηθικολογικό επίπεδο μοιάζει εξόφθαλμα. Και σαν να μην έφτανε αυτό, όταν βλέπω τις κοινότητες των Κιμπούτς, είναι σαν να βλέπω κοινότητες Μορμόνων.
Εγώ δεν θεωρώ καθόλου τυχαίες αυτές τις ομοιότητες. Πιστεύω ότι οι άνθρωποι της εποχής του μαρξισμού αλλά και του Σαρτρ ήταν συγκοινωνούντα δοχεία μεταξύ τους αλλά και με τις καταβολές τους. Κατά κάποιο τρόπο και ο ίδιος ο Μάρξ έπεσε θύμα της "λάθους συνείδησης". Έφτιαξε μια θεωρία που δομικά αντανακλούσε τις καταβολές του.
Δεν ξέρω αν έγινα πιο κατανοητός στο που βλέπω τις ομοιότητες.
Τέλος Τάκη, φυσικά και συμφωνώ με τη θέση σου ότι ο άνθρωπος ζει στον κόσμο που του αξίζει. Σε προηγούμενα σχόλιά μου είχα συμφωνήσει μαζί σου ότι η συνείδηση είναι υπερβατική και ως εκ τούτου το νόημα της ζωής το αισθανόμαστε, δεν το σκεφτόμαστε. Αυτοί που είναι εγγενώς απαισιόδοξοι είναι αυτοί που επιλέγουν να επικαλύπτουν αυτά τα ζωτικά συναισθήματα προσπαθώντας να βρουν ένα "εγκόσμιο" λογικό νόημα. Το παράδοξο είναι ότι αυτή η ίδια η αναζήτηση ενός λογικού νοήματος της ζωής, είναι παράλογη!
Τάκη είναι η απαισιοδοξία που σαν κατάσταση πνεύματος μας κάνει να αντιμετωπίζουμε αρνητικά τη ζωή και να την απαξιώνουμε όπως λες, ή είναι οι αρνητικές καταστάσεις της ζωής που μας κάνουν να είμαστε απαισιόδοξοι ;
Τελικά ο Σαρτρ σε απογοήτευσε και του άσκησες σκληρή κριτική για τις παλινωδίες, τις αντιφάσεις και τις μηδενιστικές ή/και βίαιες τάσεις του, ή είναι ιδέα μου ; Υπήρξε κάτι που θαύμασες σε αυτόν σε επίπεδο ιδεών, εκτός από την οξύνοια, την εντιμότητα ή την μαχητικότητά του ; Τέλος, θέλω να μου πεις εάν κατά τη γνώμη σου ο υπαρξισμός και ο μαρξισμός δικαιούνται τον τίτλο της ανθρωπιστικής φιλοσοφίας.
Κώστα, πολύ καλές οι ερωτήσεις σου, αλλά για να απαντηθούν σε βάθος απαιτούν ένα χώρο που δεν διαθέτω εδώ, κυρίως επειδή είναι πολλές, 4 τον αριθμό. Για την πρώτη, θυμάμαι ότι στο γραφείο του διευθυντή του σχολείου, όπου με έστελναν συχνά επειδή ήμουν πολύ άτακτος μαθητής, ειδικά στις πρώτες τάξεις, υπήρχε στον τοίχο ένα ρητό σε αρχαία ελληνικά που έλεγε ότι "οι δυσκολίες δεν πρέπει να αμβλύνουν, αλλά να οξύνουν τη θέλησή μας". Θα δώσω ένα απλό παράδειγμα. Γράφω τώρα ένα άρθρο που απαιτεί συγκέντρωση και τα πάω αρκετά καλά, βιάζομαι να πω αυτό, αλλά κι εκείνο, αλλά ξαφνικά χτυπάει το τηλέφωνο και με εξαγριώνει. Αυτό που προσπαθώ να πω, είναι ότι μπορώ -το μελέτησα και το είδα- να μην το αφήσω να με εξαγριώσει, να θεωρήσω τη διακοπή αναπόφευκτη και να ελέγξω τη συνηθισμένη μου αντίδραση που είναι να τσαντιστώ, να αφήσω να με κυριεύσει ένταση και να θυμώσω για κάμποσες ώρες με αποτέλεσμα και να μη γράψω και να φερθώ απαίσια στους ανθρώπους του άμεσου περιβάλλοντός μου. Κατάλαβα, πέρα από κάθε αμφιβολία, ότι είναι απόφασή μου, επιλογή μου, μπορώ να ελέγξω ως ένα βαθμό - αλλά αυτός ο βαθμός μεγαλώνει όσο περισσότερο προσπαθώ- τις αρνητικές αντιδράσεις μου και αγανακτώ, πάρα πολύ, με τους θεωρητικούς που, αντίθετα, ξεκινούν από την αρνητικότητα, την οποία, υπενθυμίζω εδώ, μπορεί να μας προκαλέσει το οτιδήποτε, το κλάμα ενός μωρού ή η κόρνα ενός αυτοκινήτου, και την ανάγουν σε αρχή, και μάλιστα βασική, της ζωής μας. Η θέση μου είναι ότι αν αφήσω την αρνητικότητα και την απορρέουσα απαισιοδοξία να κυβερνούν τη ζωή μου (όπως βλέπω ότι κάνουν πολλοί, πάρα πολλοί συνάνθρωποι)η ζωή μου θα μετατραπεί σε μια κόλαση, με τη μορφή των άλλων, όπως λέει και ο Σαρτρ. Ο Σαρτρ με απογοήτευσε πολύ, κυρίως επειδή είχε ταλέντο και γοητεία, παρά το άσχημο παρουσιαστικό του, και είναι για μένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εμπόρου, ανθρώπου που κατάλαβε ότι πούλαγε καλά και θυσίασε την όποια προσωπική του ανάπτυξη - αυτό το είπα με άλλα λόγια στα 3 ποστ που του αφιέρωσα- για να γίνει αυτό που κατάντησε. Αυτό που κατάντησε, δεν είχε καμία σχέση με την επανάσταση του προλεταριάτου και την ανάπτυξη των ιδεών, όπως λέει, καλύτερα από όλους μας νομίζω, η ίδια η Σιμόν. Τον θαύμασα όταν αρνήθηκε το Νόμπελ, αλλά αργότερα κατάλαβα ότι το αρνήθηκε για λόγους προβολής, ήταν πολύ έξυπνος και ήξερε ότι θα κέρδιζε περισσότερα αν το αρνιόταν παρά αν το δεχόταν. Για να πω κάτι πιο γενικό, που συμπεριλαμβάνει και τον Σαρτρ, χονδρικά έχουμε 2 δυνάμεις που δρουν στην καθημερινότητά μας. Μια Αποσταθεροποιητική δύναμη, το ενοχλητικό κλάμα του μωρού, τις κόρνες των αυτοκινήτων, τον ήχο του κουδουνιού ή του τηλεφώνου κλπ και μια Σταθεροποιητική δύναμη. Όταν είμαι συγκεντρωμένος στη συγγραφή του άρθρου μου, συγκεντρώνομαι, κλείνω τα παράθυρα στον έξω κόσμο, καναλιζάρω την ενέργειά μου στο θέμα μου και σταματώ τις όποιες διαρροές συνειδητότητας. Εξασκώ ενεργά μια αντίθεση, πιο σωστά μια αντίσταση, στις δυνάμεις Αποσταθεροποίησης που θέλουν να αποσπάσουν την προσοχή μου. Ξυπνάω το πρωί και πάω να κάνω τις δουλειές μου και υπόκειμαι ένα σωρό Αποσταθεροποιητικές δυνάμεις που μου δημιουργούν ένταση, ελπίζω να μη χρειαζόμαστε παραδείγματα εδώ αφού υπάρχουν πραγματικά πολλά, και αντιδρώ εξασκώντας τις δικές μου Σταθεροποιητικές δυνάμεις που καναλιζάρουν την ενέργειά μου εκεί που θέλω. Δεν δίνω σημασία στα πράγματα που προσπαθούν να μου προκαλέσουν Αποσταθεροποίηση, δηλαδή διαρροή συνειδητότητας ή, πιο απλά και πρακτικά, διαρροή ενέργειας. Εξοικονομώ αυτή την ενέργεια για να τη συγκεντρώσω αλλού, σε πράγματα που πραγματικά με ενδιαφέρουν, όπως είναι η μουσική ή το γράψιμο. Με άλλα λόγια, οι δυσκολίες οξύνουν τη θέλησή μου, την ενεργοποιούν τόσο όσο χρειάζεται για να τις ξεπερνώ. Μελετώντας τις ζωές διάσημων και επιτυχημένων ανθρώπων, σαν κι αυτούς τους οποίους εξέτασε ο Μάσλοου επειδή απλά είχε βαρεθεί να εξετάσει όλο άρρωστους ψυχισμούς (και έπαθε πλάκα όταν ανακάλυψε ότι είχαν όλοι τους εκστατικές εμπειρίες) είδα ότι αυτοί οι άνθρωποι είχαν κάτι κοινό, δούλεψαν πολύ για να αντισταθούν, να εξισορροπήσουν αν προτιμάς, την Σταθεροποιητική δύναμη μέσα τους. Ο Μπετόβεν τσαντίστηκε μια μέρα και πέταξε μια κούπα ζεστού καφέ στα μούτρα του άμοιρου σερβιτόρου. Το πάλεψε όμως και το νίκησε, νίκησε το θυμό, την οργή, τη μεγαλύτερη αποσταθεροποιητική δύναμη που υπάρχει και η οποία μας κάνει τυφλούς, πάντα μετανιώνουμε για αυτά που κάναμε ή είπαμε όταν ήμασταν υπό το κράτος της. Πώς το νίκησε; Έλεγξε τον εαυτό του, εξοικονόμησε την ενέργειά του και την καναλιζάρισε, την χρησιμοποίησε για να γράψει μουσική που ακόμα και σήμερα ακούμε με ανοιχτό το στόμα, μεγάλη μουσική. Αν δεν το είχε κάνει, ακόμα θα τσακωνόταν και θα πλακωνόταν με τα γκαρσόνια. Ποιοι είναι οι αδύναμοι άνθρωποι, οι μικροί ή κατώτεροι; Αυτοί που αφήνουν την αρνητικότητά τους να οδηγεί τη ζωή τους, αυτοί που συνέχεια κλαίγονται, κατηγορούν τους άλλους, βρίζουν, ουρλιάζουν, χειροδικούν. Αυτοί που δεν μπαίνουν στον κόπο να πατήσουν φρένο, να δουν αντικειμενικά, αλλά παρασύρονται από τις Αποσταθεροποιητικές δυνάμεις της στιγμής και αφήνουν την παραμικρή ενόχληση να τους παρασύρει. Μεγάλος είναι ο άνθρωπος που έχει ισχυρούς αμυντικούς μηχανισμούς (και τους έχει επειδή τους έχει αναπτύξει ο ίδιος, επειδή επέλεξε να το κάνει)που τον βοηθούν να έχει χώρο στον ψυχισμό του για περισυλλογή (κι αυτή πρακτικά, είναι η συγκέντρωση της ενέργειάς μας), στοχασμό και φαντασία, τα απαραίτητα συστατικά της δημιουργικότητας. Ο Μπετόβεν θεωρείται - και είναι- Μεγάλος επειδή αντιστάθηκε σθεναρά στις παρορμήσεις του και καναλιζάρισε τις αποσταθεροποιητικές δυνάμεις στη μουσική του, τους έδωσε μορφή και σάρκα και οστά. Αυτά προς το παρόν, θα προσπαθήσω να απαντήσω στις υπόλοιπες ερωτήσεις σου με την πρώτη ευκαιρία.
Jboy πες μου σε παρακαλώ εάν η απληστία και η επιθυμία απόκτησης περιουσίας, δόξας και εξουσίας είναι κατά την γνώμη σου έμφυτες και υπαγορευμένες από τις εσωτερικές φωνές των γονιδίων μας ; Αν όχι, ποιές είναι οι ανθρώπινες συμπεριφορές που κατά τη γνώμη σου εξαρτώνται περισσότερο από τα έμφυτα χαρακτηριστικά ; Η τάση πχ για συνεργασία, ευημερία και ειρηνική διευθέτηση των διαφορών ή και το αντίστροφό τους η επιθετική, ανταγωνιστική και καταστροφική συμπεριφορά έχουν σχέση με τα γονίδια ;
Κώστα η επιθυμία κτίσης κάλλιστα μπορεί να είναι έμφυτη. Υποθέτω αρχίζει από την επιθυμία κτίσης του φαγητού και ίσως άλλων αντικειμένων. Βέβαια υπάρχει και η απληστία του να θέλω να μαθαίνω όλο και περισσότερα το οποίο είναι μια θετική απληστία. Ένα πολύ ενδιαφέρον πείραμα ήταν τα Κιμπούτς στο Ισραήλ. Ήταν κομμουνιστικά χωριά επιδοτούμενα από το κράτος. Αν δεν τα ξέρεις σου συνιστώ να μάθεις γι αυτά. Θα πω γρήγορα μόνο ένα σχετικό. Οι άνθρωποι εκεί δεν είχαν περιουσία. Τα μοιράζονταν όλα, ακόμα και τα ρούχα τους. Τα παιδιά μεγάλωναν έχοντας όλους για γονείς τους. Ύστερα από 20 χρόνια, οι γονείς άρχισαν να μην θέλουν να μεγαλώνουν τα παιδιά τους άλλοι, οι γυναίκες άρχισαν να θέλουν δικά τους ρούχα και άρχισαν να έχουν ντουλάπες, σε κάποια στιγμή μία εμφανίστηκε με ένα αυτοκίνητο που δεν το μοιραζόταν με κανέναν και στο τέλος τα κιμπούτς αυτοδιαλύθηκαν. Στο ερώτημά σου αν η επιθυμία περιουσίας είναι έμφυτη θα έλεγα, είναι πιθανών από τα πιο έμφυτα χαρακτηριστικά που έχουμε. Δόξα και εξουσία επίσης. Μάλλον σχετίζονται με τη σεξουαλικότητα αλλά δεν θα επεκταθώ. Συνεργασία και ειρηνική διευθέτηση είναι έμφυτα. Όπως και ο αλτρουισμός. Ενισχύουν την πιθανότητα επιβίωσης της ομάδας. Επιθετική και ανταγωνιστική διάθεση είναι επίσης έμφυτα! Ενισχύουν την πιθανότητα επιβίωσης του ατόμου. Το αν οποιαδήποτε από τις παραπάνω συμπεριφορές αποβεί καταστροφική εξαρτάται από το αν τα άτομα έχουν την οξυδέρκεια να συνδέσουν τα στραβά που συμβαίνουν γύρω τους με συγκεκριμένες συμπεριφορές. Αν ξέρεις ότι όταν κάνεις κάτι θα καείς σταματάς να το κάνεις. Αν όμως δεν μπορείς να κάνεις τη σύνδεση μεταξύ της πράξης και του καψίματος συνεχίζεις να κάνεις τα στραβά σα να μην συμβαίνει τίποτα.
Τα παραπάνω δεν είναι δικαιολογίες για ανεύθυνη συμπεριφορά. Απλώς είναι μία πραγματικότητα. Ούτε ακυρώνουν την ελεύθερη βούληση. Αυτή "κάθεται" πάνω στα χαρακτηριστικά μας και αλληλεπιδρά με αυτά.
να προσθέσω μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια. Οι άνθρωποι συμμετείχαν οικειοθελώς στα Κιμπούτς. Αυτή είναι η ειδοποιός διαφορά με τις δικτατορίες του προλεταριάτου. Ενώ οι τελευταίες ήταν μία μεταβατική κατάσταση προς τον κομμουνισμό, τα Κιμπούτς ήταν μια καθαρή ματιά στο μέλλον. Μια καθαρή ματιά στην ιδανική κοινωνία με βάση τον κομμουνισμό. Οι άνθρωποι που ζούσαν σε αυτές τις κοινότητες δεν βρέθηκαν εκεί τυχαία. Ήταν άνθρωποι που είχαν ιδεολογική ταυτότητα και ήθελαν να δουλέψει το μοντέλο. Και αυτοί οι ίδιοι ήταν αυτοί που σταδιακά βαρέθηκαν και εγκατέλειψαν τις κοινότητες προκειμένου να έχουν κινητά τηλέφωνα και αυτοκίνητα, ιδιοκτησία και ιδιωτική ζωή.
Μερικές σκόρπιες σκέψεις με αφορμή τα ανωτέρω ερωτήματα: Η ανθρώπινη συνθήκη είναι αλληλένδετη με τον πόλεμο ενάντια στη φύση που ορθώνεται εχθρική, άνιση, τυφλή και ασυνείδητη. Οι ανθρώπινες επιτεύξεις, ο πολιτισμός, είναι αποτέλεσμα του αγώνα για την κυριαρχία της, ο αγώνας είναι μέσα και έξω, στο πεδίο της ύλης και στο πεδίο του πνεύματος. Με την έννοια αυτή όλες οι ιδεολογίες και φιλοσοφίες είναι ανθρωπιστικές αφού αφετηρία και κατάληξή τους είναι ο άνθρωπος. Το μυστήριο της ύπαρξης αυτοσυνείδητης ζωής δεν έχει μειωθεί παρόλη την πρόοδό μας στην κατανόηση φαινομένων. Αρνητική ή θετική, αισιόδοξη ή απαισιόδοξη η στάση μας δεν μπορεί να είναι απόλυτη αφού δεν διαθέτει όλα τα δεδομένα. Το κακό είναι ότι τόσο σαν άτομα όσο και σαν κοινωνίες δεν μένουμε ανοιχτοί μπροαστά σ'αυτό το μυστήριο. Το χειρότερο είναι ότι τα κίνητρά μας είναι ευτελή και ανάξια του μυστηρίου..."Θέλει ακόμα κουπί"...
Τάκη σε ευχαριστώ για την εκτενή και σαφή απάντηση στο συγκεκριμένο θέμα. Δύο ακόμη ερωτήσεις για σένα.
Η προσπάθεια μιας συνειδητής άμυνας, περιχαράκωσης και ελέγχου των αρνητικών σκέψεων, συναισθημάτων και καταστάσεων ώστε, όπως λες, να εξοικονομηθεί πολύτιμη ενέργεια και να διοχετευθεί στη δημιουργία μήπως ενέχει τον κίνδυνο της στέρησης πολύτιμων 'συγκρουσιακών' συναισθημάτων και βιωμάτων για την ανάπτυξή μας ; Γιατί να στερηθούμε την εκδήλωση του θυμού μας αν αυτός είναι δικαιολογημένος ; Γιατί να στερηθεί κανείς την εκδήλωση της ερωτικής του επιθυμίας για να αποφύγει τυχόν απόρριψή του ; Η σύγκρουση με τον εξωτερικό κόσμο προκαλεί εσωτερικές συγκρούσεις επώδυνες ασφαλώς, αλλά δεν νομίζεις πως συχνά είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη και ωρίμανσή μας ; Με ποιά λογική ο καλλιτέχνης δημιουργός που τα δίνει όλα στην τέχνη του και χαίρει - συνήθως μετά θάνατον - γενικής αναγνώρισης μπορεί να θεωρείται πιο ευτυχής από τον άσημο γείτονά του ο οποίος όμως ίσως διεξήγε βίο πλήρη παθών ;
Αν ο άνθρωπος δεν είναι ένα 'άχρηστο πάθος' όπως έλεγε ο Σαρτρ, μήπως μπορεί να είναι ένα 'χρήσιμο πάθος' ;
Η δεύτερη ερώτηση είναι πιο απλή. Αυτή η συνειδητή προσπάθεια επέμβασης και ελέγχου της ζωής μας πιστεύεις πως εξαρτάται ή έχει κάποια σχέση με τα γονίδια που μας κληροδότησαν ;
Κώστα, δεν τίθεται θέμα άρνησης του δικαιολογημένου θυμού, αν και όταν δρα κανείς συνειδητά, δύσκολα θυμώνει και δεν τίθεται θέμα άρνησης της ερωτικής επιθυμίας. Το ζήτημα που κρίνω εδώ είναι η αρνητικότητα που κατακτά τον ψυχισμό μας όταν δεν έχουμε ενδιαφερθεί ποτέ την κατανοήσουμε μέσα μας, να κατανοήσουμε το ζώο μέσα μας και να αναπτύξουμε μηχανισμούς άμυνας που θα μας επιτρέψουν να συγκεντρωθούμε σε πιο σημαντικά πράγματα. Η αρνητικότητα, από όσο βλέπω μέσα μου, αλλά και σε άλλους, είναι μια αυτόματη, μηχανική αντίδραση επειδή "έτσι έχουμε μάθει".
Τα γονίδια σίγουρα έχουν κάποια σχέση, αλλά η δυνατότητά μας να είμαστε συνειδητοι εξαρτάται πολύ λίγο από αυτά. Θα γίνουμε συνειδητοί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται (και συνεπάγεται έλεγχο των αρνητικών μας συναισθημάτων) επειδή θα το θελήσουμε. Τα γονίδια και οι εξηγήσεις μέσω αυτών, συνήθως με εκνευρίζουν διότι είναι συνήθως ένα παραπέτασμα που κρύβει την άγνοιά μας.
@ Alkis P. επειδή είπες πως όλες οι ιδεολογίες και φιλοσοφίες είναι ανθρωπιστικές καθώς έχουν σαν αφετηρία και κατάληξη τον άνθρωπο, ήθελα να σε ρωτήσω αν πιστεύεις πως ο νοζισμός/φασισμός είναι και αυτός ανθρωπιστική ιδεολογία.
jboy σε ευχαριστώ για τις διευκρινήσεις, νομίζω τώρα κατάλαβα που διαφωνούμε. Θα προσπαθήσω να γράψω ένα ποστ σχετικά για να μην εμποδίσω τον διάλογο πάνω στην αρνητικότητα και τον Σαρτρ αλλά και για να μπορέσω να εκθέσω καλύτερα την άποψή μου.
Σπεύδω να σε ευχαριστήσω Κώστα, για τη λεπτότητά σου πάνω απ' όλα, θα χαρώ πολύ να σε διαβάσω, ελπίζω σύντομα, έχουμε ανοίξει πολλά μέτωπα τώρα τελευταία και πρέπει να τα βάλουμε σε σειρά -αν όχι σε τάξη.
Alkis P. λές:
"Μερικές σκόρπιες σκέψεις με αφορμή τα ανωτέρω ερωτήματα: Η ανθρώπινη συνθήκη είναι αλληλένδετη με τον πόλεμο ενάντια στη φύση που ορθώνεται εχθρική, άνιση, τυφλή και ασυνείδητη. Οι ανθρώπινες επιτεύξεις, ο πολιτισμός, είναι αποτέλεσμα του αγώνα για την κυριαρχία της, ο αγώνας είναι μέσα και έξω, στο πεδίο της ύλης και στο πεδίο του πνεύματος"
Πόλεμος στή φύση; ΑΠΙΣΤΕΥΤΑ πράγματα! Αγαπητέ, αισθάνεσαι τή φύση νά σέ απειλεί; Κάτι τέτοιο μπορεί ψυχολογικά νά ήταν δικαιολογημένο πρίν από 50.000 χρόνια καί περισσότερο αλλά τώρα; Ελπίζω νά είσαι ο μόνος στόν πλανήτη πού έχει αυτή τήν άποψη διαφορετικά άν είσαστε πολλοί αλλίμονό μας. Δέν μάς μένουν (εννοώ τήν ανθρωπότητα) παραπάνω από 100 χρόνια ζωής...
Ο Alkis P. δεν είναι ο μόνος που έχει αυτή την άποψη. Η φύση είναι ένας τυφλός μηχανισμός που μεταξύ άλλων αναπαράγει μια πρωτόγονη μορφή ζωής. Από τη στιγμή που ο άνθρωπος απέχτησε αυτοσυνειδησία, στάθηκε απέναντί της και ανάλογα: ή τη θαύμασε και έπλασε τους θεούς που τη συμβολίζουν ή την κατέκρινε για την τυφλότητά της και την αναλγησία της.
Παρατηρώ πάντως ότι αν κανείς τολμήσει να κατακρίνει τη φύση, οι υπόλοιποι νιώθουν βαθιά προσβεβλημένοι, σαν να πρόκειται για μια θεότητα που απαιτεί από τους πιστούς της σεβασμό και υπακοή. Βγάλαμε δηλαδή τους θεούς από τη μέση και βάλαμε στη θέση τους τη θεά Φύση.
είναι
Καίτη η φύση δεν απαιτεί, επιβάλει. Δεν χρειάζεται πιστούς. Και άπιστος να είσαι στο τέλος πιστός θα πεθάνεις χωρίς να το καταλάβεις κιόλας. Βέβαια η φύση η ίδια είναι (εκ πρώτης όψεως) αντιφατική. Ας πούμε από τη μία μας έχει κάνει ανταγωνιστικούς, από την άλλη μας έκανε συλλογικούς. Από την μία αγαπάμε από την άλλη μισούμε. Το εργαλείο της σκέψης μας βοηθάει να εξισορροπούμε τα πράγματα και να φτιάχνουμε ένα κόσμο που να μας ικανοποιεί καλλίτερα. Η δική μου προσωπική στάση είναι ότι δεν πρέπει να τραβάμε τις έννοιες στα άκρα. πρέπει να ψάχνουμε για ισορροπίες αντί για εξιδανικεύσεις. Οι ουτοπίες πρέπει να είναι μόνο εργαλεία αφαιρετικής σκέψης και όχι αναπόσπαστα συστατικά θεωριών.
"Μιά πρωτόγονη μορφή ζωής"; Καί σύ τί είσαι Καίτη; πρωτόγονη μορφή ζωής; Γιατί κι εσύ "προιόν" τής φύσης είσαι. Καί πώς απέκτησε αυτοσυνειδησία ο άνθρωπος; Ο Θεός τού τήν έδωσε; Καί ο Θεός βρίσκεται εντός ή εκτός τής φύσης;
Εν πάσει περιπτώσει τό θέμα δέν είναι άν τή φύση τήν αισθανόμαστε ως θεότητα κ.λ.π. Δέν είναι θεωρητικό. Άν ήταν μόνο θεωρητικό δέν θά υπήρχε πρόβλημα. Είναι πρακτικό. Έχει σχέση μέ τή ζωή μας καί τή ζωή τών παιδιών μας. Αυτές οι ιδέες περί κατάκτησης τής φύσης βρίσκονται στόν σκληρό πυρήνα ιδεών τής κυρίαρχης ιδεολογίας τού ορθόδοξου-ανόθευτου καπιταλισμού. Ο οποίος καπιταλισμός σύμφωνα μέ τή δικιά μου αντίληψη αλλά καί τήν αντίληψη πολλών άλλων ανθρώπων θά οδηγήσει τήν ανθρωπότητα, κυρίως λόγω τής στάσης του απέναντι στή φύση πού είναι τό κοινό μας σπίτι, στήν καταστροφή. Ήδη τά πρώτα σκοτεινά σημάδια φαίνονται στόν ορίζοντα.
Τό μεγάλο πρόβλημα όμως Καίτη είναι ότι δέν υπάρχει χρόνος νά πεισθούν όσοι δέν βλέπουν αυτά τά πρώτα σκοτεινά σημάδια. Οπότε τί θά γίνει; Ότι έγινε καί κατά τό παρελθόν οσάκις έρχονταν σέ αντιπαράθεση ιδεολογίες μέ πολύ σοβαρό διακύβευμα καί χωρίς νά υπάρχει χρόνος ή "έδαφος" γιά μιά "σύνθεση" τών αντιθέτων. Εξεγέρσεις, επαναστάσεις, πόλεμος. Δυστυχώς αυτό προβλέπω ότι θά συμβεί καί τώρα. Η κυρίαρχη ιδεολογία κερδίζει χωρίς μάχη τή μία νίκη μετά τήν άλλη. Ο αντίπαλος στρατός όμως, τώρα σχηματίζεται.
Προβλέπω ότι πλησιάζει η εποχή όπου θά ξανασυμβούν αυτά πού λέει ο ποιητής:
.. Γιά νά γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή θέλει νεκροί χιλιάδες νάναι στούς τροχούς θέλει κι οι ζωντανοί νά δίνουν τό αίμα τους..
Μερικές πρόσθετες παρατηρήσεις σε σχόλια σου jboy.
Τα κιμπουτς απέτυχαν και διαλύθηκαν όπως κάθε άλλη απόπειρα κοινοβιακής οργάνωσης που προσπάθησε να επιβιώσει ως απομονωμένη νησίδα εν μέσω του καπιταλιστικού ωκεανού. Η σύγκριση με τις δικτατορίες του προλεταριάτου είναι φανταστική και αδόκιμη. Για ποιές δικτατορίες προλεταριάτου μιλάς ; Υπήρξαν πουθενά και ποτέ εκτός τα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια στην ΕΣΣΔ και μέχρι τη διάλυση των σοβιέτ ;
Ποιός σου είπε ότι ο μαρξισμός αφορίζει τα πλούτη όπως το κάνει ο χριστιανισμός ; Δεν γνωρίζεις ότι ο μαρξισμός αναγνώρισε στον καπιταλισμό και σε όσους άλλους τρόπους παραγωγής προηγήθηκαν αυτού ένα προοδευτικό χαρακτήρα γιατί ακριβώς ανέπτυξαν τις παραγωγικές δυνάμεις και συσσώρευσαν πλούτο ικανό να καλύψει πλέον τις ανάγκες όλων των ανθρώπων ;
Δεν επιδίωξε να κοινωνικοποιήσει τη φτώχεια αλλά τον πλούτο. Στόχος του ήταν η ορθολογική αξιοποίηση του πλούτου για το σύνολο της κοινωνίας, όχι η κοινή συμβίωση μέσα στην εξαθλίωση. Πως λοιπόν τον ταυτίζεις έτσι απλουστευτικά με τον χριστιανισμό που όπως λες αφορίζει τον πλούτο ;
Κώστα, τα Κιμπούτς ήταν πιο ιδανικά απ όσο φαντάζεσαι γιατί ήταν επιδοτούμενα από το κράτος. Εκτός από την κομμουνιστική οργάνωση της οικονομίας είχαν και έναν από μηχανής θεό που τους επιδοτούσε. Ο λόγος που αυτοδιαλύθηκαν δεν ήταν η εξαθλίωση αλλά το γεγονός ότι τα μέλη΄των κοινοτήτων αυτών δεν άντεξαν την ακραία συλλογική συνύπαρξη και την έλλειψη ιδιωτικής ζωής και περιουσίας. Οπότε τι σημασία έχει που ήταν νησίδες σε ένα ωκεανό καπιταλισμού; Εφ όσον η συμβίωση χωρίς ανταγωνισμούς, χωρίς περιουσία είναι μια ιδανική κοινωνία, ένας παράδεισος επι γής, γιατί οι ίδιοι οι εκπρόσωποι της ιδεολογίας τα παράτησαν και πήγαν στον καπιταλισμό; Το αντίθετο δεν έπρεπε να συμβεί; Να δούν αυτοί που ζούσαν τη μάταιη καπιταλιστική ζωή, πόσο πιο ευτυχισμένοι ήταν αυτοί στα Κιμπούτς και να πάνε και αυτοί;
Εγώ είπα σαφέστατα ότι ο Μαρξισμός αφορίζει τα πλούτη που συγκεντρώνονται σε άτομα, όχι τον ολικό πλούτο μιας κοινωνίας. Άλλωστε και ο Χριστιανισμός αυτό αφορίζει. Δε νομίζω ότι ενδιαφέρεται για την ολική ευημερία μιας κοινωνίας αλλά για την ανισότητα.
Όπως σου είπα και στην άλλη ανάρτηση, φαίνεται να περνάς στην αντεπίθεση πυροβολώντας αντί να μπαίνεις στη λογική αυτών που είπα. Δεν έχω πρόβλημα να κάνω λάθος ειλικρινά. Μπλόγκ είναι... Αρκεί να υπάρχει ένας καλόπιστος διάλογος που να μπορεί να οδηγήσει σε κάποια συμπεράσματα. Να σου πω ότι εγώ έχω βγάλει πάρα πολλά συμπεράσματα από αυτούς τους διαλόγους.
Καλόπιστο διάλογο κάνω Jboy, αλλά δεν μου αρέσει η ισοπέδωση που γίνεται όταν σε μερικές αράδες κάποιος ταυτίζει αξιωματικά ιδεολογίες και φιλοσοφίες μεταξύ τους (μαρξισμός, υπαρξισμός, μηδενισμός) ή με ορισμένες θρησκείες (χριστιανισμός). Κοινά σημεία επαφής υπάρχουν σε όλες τις κοσμοθεωρίες και τους μεγάλους δασκάλους της ανθρωπότητας. Όλα συνδέονται μεταξύ τους, υπάρχει συνέχεια (όσο και ασυνέχεια) και τίποτα δεν προκύπτει από παρθενογένεση. Όμως, από το σημείο αυτό μέχρι την απλούστευση, τη ταύτιση και την ανέξοδη απαξίωση υπάρχει τεράστια απόσταση. Που δεν καλύπτεται παρά μόνον με άλματα λογικής. Και αφορισμούς.
Δεν επιτίθεμαι ούτε αντεπιτίθεμαι σε σένα ή σε κανένα. Απλά υπερασπίζομαι ορισμένες ιδέες που νομίζω πως αδικούνται κατάφωρα. Συνεπώς, δεν υπάρχει τίποτα προσωπικό που να χωρίζει την κουβέντα που κάνουμε, πολύ περισσότερο που δεν γνωριζόμαστε καν.
Τώρα για όσα μόλις έθιξες παραπάνω θα σου πως δύο πράγματα.
Πρώτο, εάν δεν συγχέεις τον μαρξισμό με τον σταλινισμό, τότε δεν πρέπει να μιλάς για αφορισμό πλούτου από τον μαρξισμό. Όχι μόνον γιατί δεν υπάρχει κοινωνικός πλούτος χωρίς ατομικό πλούτο, όσο κυρίως γιατί ο Μαρξ είχε αναγνωρίσει τον ιστορικά αναγκαίο ρόλο της συσσώρευσης κεφαλαίου και πλούτου από τις διάφορες ταξικές κοινωνίες στο διάβα της ιστορίας. Εξάλλου, η έννοια του αφορισμού ταιριάζει μόνον σε θρησκευτικά ή άλλα δόγματα, όχι στην αναλυτική γνωστική διαδικασία που υποβάλλει τη πραγματικότητα ο διαλεκτικός υλισμός.
Όσο για τα κιμπούτς που αμφισβητείς το πως απορροφήθηκαν από τον καπιταλιστικό ωκεανό διάβασε τα παρακάτω αποσπάσματα :
With time, the kibbutz members’ sense of identification with the kibbutz and its goals decreased. This process originated both from personal frustrations among the kibbutz members as a result of internal processes and from the growing stratification and inequality due to the growth of capitalistic practices.[10] Over the years, some kibbutz members established professional careers outside the kibbutz, accumulating power, privileges and prestige.[11]
• The kibbutzim were built on the attempt to create a permanent and institutionalized framework, which would be able to set a pattern of conduct which would successfully handle the implementation of shared values. The attempt to place such a regular pattern required creativity in the adoption of kibbutz practices to its growth and changing kibbutz system and encompassing society, but kibbutz leadership suppressed innovators and critical thinkers, causing either failures to deal with changes or adoption of capitalist solutions that negated kibbutz basic principles.[12]
• The kibbutzim weren't capable of dealing with the increase in the standard of living in order to keep the communal values relevant, which eventually led to the changes in patterns of life of many members which harmed the relevancy of the communal framework which was not adapted to this.
• The globalization processes and the kibbutz failure to block them exposed the kibbutz society to a different type of culture. For example, after kibbutz members were allowed to have Television sets in their own homes, the kibbutz members were exposed to “the good life” in which people were compensated for their work and could buy themselves different luxurious items. The kibbutzim weren't capable of dealing with these processes.[citation needed]
During the 1980s, following the peak of the kibbutzim crisis, many people started leaving their kibbutzim, and there was considerable tension due to the economic situation. In order to cope with the situation, some kibbutzim began to change in various ways.
The changes which occurred could be divided into three main types:
• Extensive privatization of the kibbutz services - in fact, such privatization had been introduced over the past two decades in many kibbutzim. Most of these privatization processes, however, were made in matters which were considered relatively minor. Currently, many kibbutzim which have privatized (some of them with subsidies) have also privatized the education and health systems, which were once considered untouchable.[citation needed]
• "Differential wage" - one famous characteristic of the kibbutzim was that each kibbutz member recevied an equal budget according to his or her needs, regardless of what job they held. In many kibbutzim, members are now paid differentially based on the work they do.
• "Association of properties" - refers to the transfer of some of the properties which belong to the kibbutz, in its capacity as a cooperative commonality, to the ownership of individual kibbutz members. This is actually true privatization (unlike the services privatization). These assets include the homes where the members live and a sort of a "stock" in the manufacturing component of the kibbutz. This change allows kibbutz members to sell and bequeath both types of properties, within certain limitations.
Since the mid 1990s, the number of kibbutzim making significant changes in their lifestyle continued to grow, while the resistance to these changes gradually decreased, with only a few dozen kibbutzim still functioning under more traditional models.
http://en.wikipedia.org/wiki/Kibbutz
Καλά οκ, αλλά δεν καταλαβαίνω γιατί έκανες paste τη βικιπέδια. Το λίνκ δεν αρκούσε; Το αστείο είναι ότι και γω είχα σκοπό να βάλω το ίδιο λίνκ. Γιατί εμμέσως πλην σαφώς στηρίζει τη δική μου θέση όχι τη δική σου. Αλλά το παρακάτω λίνκ είναι ακόμα πιο διαφωτιστικό αφού μιλούν οι ίδιοι οι ιδρυτές των Κιμπούτς για το σοσιαλιστικό τους όνειρο:
http://www.youtube.com/watch?v=iRZ4uw_KQQg
Κώστα καί jboy,
Παρακολουθώ μέ ενδιαφέρον τόν διάλογό σας αλλά έχω μιά απορία. Που τό είδατε ότι ο Χριστιανισμός αφορίζει τά πλούτη; Μπορεί νά ζητάει από τόν πλούσιο νά κάνει ελεημοσύνες αλλά δέν τόν απορρίπτει. Δέν νομίζω νά έχει πρόβλημα μέ τά πλούτη ο Χριστιανισμός ούτε καί μέ τήν εξουσία που αυτά συνεπάγονται. Τό αντίθετο θά έλεγα.
Σχολιαστή, δεν θέλω να παριστάνω το μοναχό αλλά προς χάριν της αλήθειας, θα σου πω ότι η Χριστιανική ηθική λέει ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι μπροστά στο θεό και τα πλούτη και η εξουσία είναι μάταια. Σε παρακαλώ να κάνεις ένα πολύ βασικό διαχωρισμό. Άλλο ο ιδρυματικός Χριστιανισμός που πολλές φορές ταυτίστηκε με την εξουσία και τα πλούτη και άλλο ο θεωρητικός χριστιανισμός που περιέχει τις έννοιες μιας συγκεκριμένης ιδεολογίας. Το ίδιο θα μπορούσε να πει κανείς και για το Μαρξ. Άλλο ο θεωρητικός μαρξισμός και άλλο ας πούμε ο σταλινισμός. Το ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ θεωρίας και πράξης δεν σημαίνει ότι η θεωρία είναι υποκριτική. Σημαίνει πολλά άλλα πράγματα εκτός από αυτό. Μπορεί η θεωρία να είναι λάθος, ή μπορεί να μην εφαρμόζεται σωστά. Μπορεί να γίνεται η θεωρία αντικείμενο εκμετάλλευσης από την εξουσία προκειμένου στο όνομά της να κάνουν τα δικά τους. Αυτό και πάλι δεν σημαίνει ότι η θεωρία είναι υποκριτική.
"η Χριστιανική ηθική λέει ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι μπροστά στο θεό και τα πλούτη και η εξουσία είναι μάταια"
Ναί αυτό είπε. Ο Χριστιανισμός δέν ενδιαφέρεται γιά τήν επίγεια ζωή αλλά γιά τήν μετά θάνατον ζωή, τήν επουράνια. Κατά τή δευτέρα παρουσία ο πλούτος που κάποιος απέκτησε στήν επίγεια ζωή του δέν συνιστά επιχείρημα γιά νά κερδίσει τήν αιώνια ζωή. Άν όμως ήταν πλούσιος καί ελεήμονας τότε ναί, κερδίζει "πόντους". Κοντολογής, η ύπαρξη τού πλούτου αυτή καθεαυτή δέν λέει κάτι γιά τήν αιώνια ζωή, είναι μάταιη. Η σωστή διαχείριση τού πλούτου όμως, μετράει.
Τά παραπάνω βέβαια σέ καμμιά περίπτωση δέν συνιστούν καταδίκη τού πλούτου.
δεν συμφωνώ με την ερμινία σου. Όταν ο Χριστός λέει, όταν έχεις δύο χιτώνες δώσε τον έναν αναφέρεται σε αυτή τη ζωή, όχι στην επόμενη. Επίσης θα ξέρεις την ιστορία που πήγε ο Χριστός στο προαύλιο μιας εκκλησίας και καμτσίκωσε τους εμπόρους (σόρρυ είμαι σίγουρος ότι κάποιος άλλος μπορεί να πει αυτή την ιστορία καλλίτερα!) ή ότι αμφισβητούσε την εξουσία των Ρωμαίων α εισπράττουν φόρους. Η ματαιότητα του πλούτου και της εξουσίας αναφέρεται σε αυτή τη ζωή. Αφού ούτως ή άλλως στην άλλη δεν τίθεται θέμα... Για μένα είναι απολύτως σαφές ότι η ηθικολογία του Χριστιανισμού ακόμα και ο ασκιτισμός και η εγκράτια είναι προτροπές για απόρριψη των υλικών παθών και ενασχόληση με τον πνευματικό πλούτο σε ένα καθεστώς ισότητας μπροστά στο θεό. Ο Μαρξισμός (ως ηθικό πλαίσιο) κράτησε όλα τα προηγούμενα και απλώς αφαίρεσε το "μπροστά στο θεό".
jboy,
Άν θές νά βρείς τίς επιρροές τού Μάρξ αλλού θά πρέπει νά κοιτάξεις καί όχι στόν Χριστιανισμό. Ο Χριστιανισμός (η Προτεσταντική εκδοχή του) συνδέεται μέ αλλο σύστημα. Μέ τόν Καπιταλισμό όπως απέδειξε ο Μάξ Βέμπερ.
Οι επιρροές του Μάρξ ήσαν ο Νεύτωνας καί ο Χέγκελ. Από τόν Νεύτωνα "πήρε" τήν αιτιοκρατία τής μηχανικής του δηλαδή τήν ιδέα ότι άν ξεκινήσουμε από τίς αρχικές συνθήκες ενός συστήματος καί εφαρμόσουμε τούς νόμους τής μηχανικής θά καταλήξουμε σέ ακριβή πρόβλεψη τής μελοντικής του κατάστασης. Από τόν Χέγκελ "πήρε τήν διαλεκτική του, μέ βάση τήν οποία δημιούργησε τήν δική του φιλοσοφία τόν δαλεκτικό υλισμό καί βασιζόμενος στόν διαλεκτικό υλισμό τήν θεωρία του γιά τήν ιστορία τόν ιστορικό υλισμό.
Έτσι λοιπόν ξεκινώντας από αρχικές κοινωνικές συνθήκες (καπιταλισμός) καί εφαρμόζοντας τούς νόμους τού ιστορικού υλισμού καταλήγει στήν πρόβλεψη τής κοινωνίας του αύριο πού είναι ο Κομμουνισμός. Αυτά.
Κώστα, απλώς ο φασισμός και ο ναζισμός είναι κατ'ευφημισμό ιδεολογίες, στην πραγματικότητα είναι μόνο αποτρόπαιες πρακτικές. Ποιος είναι ο θεωρητικός του φασισμού δηλαδή; Ό Νίτσε; όπως ισχυρίζονται οι ανόητοι; Από την άλλη ο κομμουνισμός που είναι πράγματι ιδεολογία (και ως εκ τούτου ανθρωπιστική με την έννοια ότι στοχεύει στην ερμηνεία και στη βελτίωση της ανθρώπινης συνθήκης) έχει να επιδείξει άφθονες φασιστικές πρακτικές.
Και ναι αγαπητέ Σχολιαστή αισθάνομαι τη φύση να με απειλεί και παίρνω τα μέτρα μου (ανάβω ερ-κοντίσιον για παράδειγμα για να μην κρυώνω και να μη ζεσταίνομαι) αλλά κυρίως τη φοβάμαι με τη μορφή των σκοτεινών ενστίκτων (των δικών μου και των συνανθρώπων μου). Κι αν ο κόσμος καταστραφεί σε 100 χρόνια αυτό θα οφείλεται μάλλον στους πάρα πολλούς που δεν συνειδητοποιούν τη δύναμή της και παίζουν μαζί της.50000 χρόνια είναι πολύ λίγα μπροστά στα μεγέθη της...
Και μετά ???? = Αναρχία και φτού και απο την αρχή ????
Κάπου μπάζει όλη η περίφημη θεωρία........
Alkis P.,
Άν στό προηγούμενο σχόλιό σου χρησιμοποιούσες τήν τωρινή σου διατύπωση δέν θά σού απαντούσα. Μάλιστα μέ τήν τελευταία σου πρόταση μπορώ νά πώ ότι συμφωνώ κι όλας. Χρησιμοποίησες όμως τή φράση: "Η ανθρώπινη συνθήκη είναι αλληλένδετη με τον πόλεμο ενάντια στη φύση που ορθώνεται εχθρική, άνιση, τυφλή και ασυνείδητη", πού μέ έκανε νά βγώ απ' τά ρουχα μου.
Πόλεμος μέ τή φύση σημαίνει ότι ανήκεις "στους πάρα πολλούς που δεν συνειδητοποιούν τη δύναμή της και παίζουν μαζί της" πράγμα ιδιαίτερα επικίνδυνο πλέον. Όχι γιά τή φύση, γιά τή ζωή μας. Έπειτα αντίθετο μέ βρίσκει καί αυτός ο "εξανθρωπισμός" τής φύσης. Η φύση δέν εκδικείται, δέν είναι εχθρική, δέν απειλεί, δέν είναι τυφλή. Η φύση, δηλαδή τό Σύμπαν στό οποίο καί εμείς συμεριλαμβανόμαστε, είναι αυτό που είναι. Εμείς οφείλουμε άν θέλουμε νά επιβιώσουμε νά τό καταλάβουμε νά βρούμε τούς νόμους πού τό διέπουν γιά νά μπορέσουμε νά τούς χρησιμοποιήσουμε ώστε νά κάνουμε τή ζωή μας καλύτερη. Δηλαδή μέ άλλα λόγια νά τούς μάθουμε γιά νά προσαρμοστούμε ως είδος καλύτερα καί νά παρατείνουμε, ως είδος πάλι, τή ζωή μας.
Όταν ανάβεις τό aircondition ουσιαστικά συνεργάζεσαι μέ τή φύση. Έτσι νομίζω πρέπει νά τό βλέπουμε. Χρησιμοποιείς τούς νόμους τής θερμοδυναμικής γιά νά κάνεις τή ζωή σου πιό εύκολη. Άν καί θά μπορούσες νά κάνεις κάτι καλύτερο. Αντί γιά τό aircondition που καταναλώνει ενέργεια από ορυκτούς πόρους που σέ λίγο θά είναι δυσεύρετοι καί δημιουργεί πρόβλημα καί στό όζον τής ατμόσφαιρας πού σέ προστατεύει γιά νά μήν πάθεις μελάνωμα θά μπορούσες νά έφτιαχνες τό σπίτι σου πιό καλά. Νά τό προσανατολίσεις σωστά νά τό μονώσεις καί γιά νά ζεσταθείς ή να δροσιστείς νά χρησιμοποιήσεις γεωθερμία από τόν κήπο σου. Θά μου πείς εδώ στην Αθήνα κήπος; Καί πόσο κοστίζει μιά καλή μόνωση; Σύμφωνοι. Αυτά είναι προβλήματα αλλά δέν είναι προβλήματα τής φύσης. Είναι προβλήματα τού πολιτισμού! Προβλήματα τού οικονομικοκοινωνικού συστήματος! Ανθρώπινα προβλήματα πού θά μπορούσαν νά μην υπάρχουν άν η ζωή μας ήταν αλλιώς οργανωμένη.
Alkis P.,
Καί κάτι ακόμη. Γιατί τά ανθρώπινα ένστικτα τά θεωρείς "σκοτεινά" καί απειλητικά; Τί είναι τά ανθρώπινα ένστικτα; Ποιά είναι αυτά; Τό ένστικτο τής αναπαραγωγής καί τό ένστικτο τής εύρεσης τροφής. Χωρίς αυτά δέν ζείς ούτε ως άτομο, ούτε ως είδος. Στήν απλή "ζωώδη" μορφή τους αυτά είναι εντελώς αθώα καί ακίνδυνα. Βέβαια ενίοτε, "διασταυρώνονται" μέ τά αντίστοιχα ένστικτα άλλων μορφών ζωής οπότε τότε κάποια από τίς δύο διασταυρούμενες μορφές ζωής θά σβήσει. Αλλά αυτός είναι νόμος τής φύσης. Δέν γίνεται νά τόν αποφύγουμε. Μερικές χιλιάδες χρόνια πολιτισμού όμως, γιά νά ξαναγυρίσουμε στό προηγούμενο, αυτά τά ένστικτα τά έχουν καλύψει καί τά έχουν κάνει νά διοχετεύονται μέσα από τέτοιους ψυχικούς λαβύρινθους καί τέτοιες μετουσιώσεις γιά νά βγούν πρός τά έξω που ναί, ενίοτε γίνονται καί επικίνδυνα.
Μά θά μου πείς είσαι κατά τού πολιτισμού; Όχι βέβαια σέ καμμία περίπτωση. Όχι γενικά κατά τού πολιτισμού. Αλλά αυτή η κουβέντα τραβάει σέ πολύ μάκρος.
Σχολιαστή, εκτός από τις τρείς γραμμές περί "οικονομικοκοινωνικού συστήματος", σε όλα τα άλλα συμφωνώ.
Alkis P. νομίζω πως υποτιμάς τον φασισμό εάν τον θεωρείς ως απλή αποτρόπαιη πρακτική. Όπως σωστά είπες και ο κομμουνισμός, αν και ιδεολογία ανθρωπιστική, στρεβλώθηκε στην πράξη από τον σταλινισμό τόσο πολύ που κατέληξε σε αποτρόποαιες ολοκληρωτικές πρακτικές. Όμως, παρά τις ομοιότητές τους, σταλινισμός και φασισμός δεν ήταν το ίδιο. Αυτό που κάνει ιδεολογία τον φασισμό δεν είναι τόσο η θεωρητική ακεραιότητα και μοναδικότητά του όσο η ικανότητά του σε ορισμένες περιόδους κρίσης και πολιτικής σήψης όπως αυτή που έχουμε μπει να βρίσκει μαζική απήχηση κυρίως σε μικροαστικά και λαϊκά στρώμματα. Πάντως, ορισμένα κεντρικά στοιχεία ιδεών που χαρακτήρισαν τον φασισμό ήταν η αναζήτηση της εθνικής καθαρότητας και αναζωογόνησης υπό την πυγμή μιας αποφασισμένης να προσφύγει για τον σκοπό αυτό στη βία πολιτικής ηγεσίας, η επιβολή μονοκομματικού κράτους, η μη ανοχή άλλων απόψεων (ατομικισμού, πλουραλισμού) και ιδιαίτερα η αντίθεση στον φιλελευθερισμό, τον υλισμό και τον σοσιαλισμό, η καλλιέργεια της τρομοκρατίας στην ανεξάρτητη σκέψη και, φυσικά, ο ρατσισμός και ο σεξισμός. Αυτά όλα πολύ πρόχειρα και δίχως σοβαρή πολιτική ανάλυση των κοινωνικών συνθηκών και των πολιτικών και ψυχολογικών όρων κάτω από τους οποίους αναπτύσσεται η μικροαστική, επιλεκτική και αντιδραστική αυτή ιδεολογία.