Περί κομμάτων και λαϊκής βούλησης

Στο σχολείο μαθαίνουμε πως από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού έφαγαν οι πρωτόπλαστοι και διώχτηκαν από τον Παράδεισο με συνέπεια οι άνθρωποι να υφίστανται έκτοτε όλα τα δεινά. Η εκκλησία ισχυρίζεται πως ο Θεός τους το είχε απαγορέψει γιατί ήθελε να τους δώσει το δικαίωμα της επιλογής αν θα τον υπακούσουν ή όχι. Εξ ου και το 'πίστευε και μη ερεύνα' ή αλλιώς 'υπάκουε και μη ερεύνα'. Κάτι εξαιρετικά βολικό για κάθε εξουσία, θεοκρατούμενη ή άλλη. Βεβαίως, στο ερώτημα με τι λογικά κριτήρια επιλέγει κανείς όταν δεν γνωρίζει, καμία εξουσία δεν απαντά. Η επιλογή που έδωσε στους πρωτόπλαστους ο Θεός να φάνε ή όχι από το δέντρο της γνώσης, ήταν μία εικονική και μόνον επιλογή. Γιατί βασιζόταν στον φόβο των συνεπειών της ανυπακοής τους ή στην τυφλή εμπιστοσύνη στο ορθό και αδιαμφισβήτητο του λόγου του. Βασιζόταν στο άκριτο συναίσθημα, όχι στην ανεξάρτητη και βασισμένη στην κρίση της γνώσης βούλησή τους να επιλέξουν. Οι πρωτόπλαστοι όπως και ο Προμηθέας (όταν παράκουσε τις εντολές του Δία και έκλεψε τη φωτιά από τους θεούς του Ολύμπου)‘αμάρτησαν’ για να αποκτήσουν τη γνώση που θα επέτρεπε εφεξής στους ανθρώπους να επιλέγουν στη ζωή τους. Και η γνώση αυτή, πάνω στην οποία βασίζεται η εξέλιξη των επιστημών και του ανθρώπινου πολιτισμού, είναι βαθιά εμπειρική. Εκπηγάζει από την πράξη και τη συνειδητοποίηση των συνεπειών της, την ενεργό δράση και τη μελέτη των διδαγμάτων της. Όχι από την αποχή, το βόλεμα ή την παθητικοποίηση. Καταστάσεις στις οποίες είναι δυστυχώς εθισμένη η σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία.
Έχει δίκιο ο ΑΝemos όταν εφιστά τη προσοχή στην αντιφατική στάση των ψηφοφόρων (αποχή και μαύρισμα πολιτικών στις Ευρωεκλογές, προσέλευση και στοίχιση πίσω τους στις βουλευτικές). Όπως, επίσης, έχει δίκιο όταν επισημαίνει ότι η κρίση του πολιτικού συστήματος δεν σταματά στα κόμματα αλλά αγκαλιάζει τους ίδιους τους πολίτες οι οποίοι μένοντας αδρανείς και άβουλοι παύουν να είναι πολίτες και προσφέρουν αφανώς υπηρεσίες σε ένα σύστημα που έτσι παύει να είναι δημοκρατία.
Όμως, στην σκληρή πραγματικότητα της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, τα πράγματα δεν είναι τόσο πολύ μαύρα από πολιτική άποψη. Υπάρχει πάντα κάποιο φως στην άκρη του τούνελ. Σαν τον φαίνικα, οι άνθρωποι και οι κοινωνίες μπορούν να αναγεννηθούν μέσα από τις στάχτες τους (ελπίζω να μην φθάσουμε σε αυτό το σημείο). Εάν χθες απείχαν και σήμερα τρέχουν να ψηφίσουν (μένει να εξακριβωθεί αυτό) αυτό δεν έχει να κάνει τόσο με το κακώς εννούμενο αλλά πάντα υπαρκτό ατομικό συμφέρον (βλ προσδοκίες πελατειακών διευκολύνσεων), αλλά μάλλον με τη συνειδητοποίηση ότι τα πάντα γύρω μας αλλάζουν και πως αν μείνουμε με σταυρωμένα χέρια θα μας βρει μεγάλο κακό. Ο μέσος έλληνας νιώθει τη γη να φεύγει κάτω από τα πόδια του και χωρίς καλά-καλά να καταλαβαίνει γιατί, επιστρέφει να επηρεάσει όσο μπορεί τις πολιτικές εξελίξεις που θα τον καθορίσουν μεθαύριο. Εάν πλαισιώνει και πάλι τα μεγάλα παραδοσιακά κόμματα, αυτό δεν οφείλεται στην εμπιστοσύνη με τα οποία περιβάλλει το ανακαινισμένο προσωπείο τους, αλλά στο γεγονός ότι δεν έχει κάποιο άλλο διαθέσιμο, αξιόπιστο και αποτελεσματικό πολιτικό εργαλείο για να εκφραστεί. Εάν αύριο εκλεγεί με αυτοδυναμία ο Παπανδρέου, αυτό δεν σημαίνει ότι θα έχει πλατειά λαϊκή στήριξη ή κάποια λευκή επιταγή να ασκήσει την εξουσία. Με χρόνο δανεικό θα κυβερνήσει και θα κρίνεται καθημερινά η εξουσία που θα ασκεί. Ζούμε ανώμαλες καταστάσεις και επικίνδυνους καιρούς. Η κοινωνία βράζει και η πολιτική ολιγωρεί. Περιθώρια για εφησυχασμό σε μία οικονομία που κινδυνεύει να χρεοκοπήσει δεν υπάρχουν για καμία κυβέρνηση. Ο κόσμος, λοιπόν, απλά διαλέγει το μικρότερο κακό για το μέλλον του όπως το αντιλαμβάνεται κάθε φορά. Μέχρις ότου δημιουργήσει κάτι καινούργιο, καλύτερο και ελπιδοφόρο για το πολιτικό μέλλον του τόπου.
Και κάτι ακόμη. Είναι νομίζω ψευτοδίλημμα να λέμε εάν η αλλαγή θα έλθει από μέσα (συνειδητοποίηση, βούληση, αλτρουισμός κλπ) ή απ’ έξω (νέα κυβέρνηση, κόμματα, συνθήκες ζωής). Γιατί αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, καθώς η μία επιδρά συνεχώς πάνω στην άλλη. Όπως έλεγε κάποιος σοφός, ‘ο άνθρωπος είναι ο κόσμος του’. Και ο σημερινός κόσμος βρίσκεται σε συνεχή αλλαγή, αναστάτωση και εγρήγορση. Όλα αλλάζουν γύρω μας. Λέτε εμείς να μείνουμε απαράλλαχτα ίδιοι όπως χθες ;