Οικονομική κρίση και κατάθλιψη
6 Μάιου 10 - 13:19Ενός κακού μύρια έπονται και ένα από αυτά είναι η κατάθλιψη. Διάβασα προχθές στην Independent για τη ραγδαία αύξηση της κατανάλωσης ηρεμιστικών. Η ασθένεια της εποχής, όσο και αν ακούγεται παράξενο, είναι η κατάθλιψη.
Αν κάνει κάποιος το λάθος και αφεθεί στην ατμόσφαιρα της οικονομικής κρίσης των ημερών, κινδυνεύει άμεσα να πάθει κατάθλιψη. Μελετώ αυτές τις μέρες ό,τι άρθρα βρίσκω πάνω σε προηγούμενες κρίσεις, τα αίτια και τις συνέπειές τους και βλέπω ότι συνοδεύονται κάθε φορά από μεγάλη αύξηση αυτοκτονιών. Η άλλη μεγάλη αύξηση στις μέρες μας είναι αυτή της χρήσης βάλιουμ και ηρεμιστικών, το βάλιουμ ξεπέρασε σε πωλήσεις, σε Αμερική και Ευρώπη, ακόμη και την ασπιρίνη, όπως πληροφορούμαι από την προχθεσινή Independent.
Οι απαιτήσεις της ζωής απαιτούν συνεχή προσπάθεια. Για να προσπαθήσουμε, χρειάζεται να συγκεντρώσουμε την ενέργειά μας, να είμαστε έτοιμοι να αγωνιστούμε, έτσι όπως είναι έτοιμοι οι ποσοσφαιριστές του τελικού του Champions League τη στιγμή που ο διαιτητής σφυρίζει την έναρξη του αγώνα. Η διαδικασία μοιάζει με τη βενζίνη που χύνεται στον κύλινδρο της μηχανής και ενεργοποιεί τα πιστόνια. Τις στιγμές που είμαστε κουρασμένοι, ή βαριεστημένοι, ή ακόμη χειρότερα, θλιμμένοι, είναι σαν να υπάρχει διαρροή στο μηχανισμό του αυτοκινήτου και η βενζίνη να χύνεται η περισσότερη έξω. Λίγη φτάνει στον κύλινδρο, η μηχανή λειτουργεί, αλλά υποτυπωδώς, δεν μπορεί να ξεπεράσει, σε ταχύτητα, τα 5 χιλιόμετρα την ώρα.
Αυτό που με εντυπωσιάζει, είναι ότι εμείς οι άνθρωποι, όπως γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρο μετά από πολυετείς και ποικίλες έρευνες, επιστημόνων, φιλοσόφων, καλλιτεχνών, διαθέτουμε εσωτερικά, ψυχικά καύσιμα που μπορούν να θέσουν σε κίνηση το μηχανισμό μας. Αυτό που χρειάζεται είναι κάποια δυνατή αίσθηση σκοπού. Φαίνεται ότι όταν υπάρχει διαρροή ενέργειας στον ψυχισμό μας, έχουμε την τάση να χάνουμε την αίσθηση του σκοπού και καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολο να αντλήσουμε την απαιτούμενη ενέργεια. Σε καταστάσεις λιγοστής άντλησης ενέργειας, ανατέλλει στον ψυχικό μας ορίζοντα η αίσθηση ματαιότητας και η ζωή μας μοιάζει εξωπραγματική, τίποτα δεν αξίζει τον κόπο. Λες και έχουμε αποσυνδεθεί από την πραγματικότητα, τα προβλήματα και οι δυσκολίες, το μόνο που κάνουν είναι να αυξάνουν την απροθυμία μας να κάνουμε την οιανδήποτε προσπάθεια. Και αυτό έχει ως συνέπεια να αισθανθούμε περισσότερο αβοήθητοι και ανήμποροι και να πέσουμε πιο βαθιά στην αίσθηση της ματαιότητας. Φαύλος κύκλος...
Τι γίνεται όμως όταν είμαστε γεμάτοι ενέργεια και ζωτικότητα; Επιθυμούμε κάτι και με τη βοήθεια της φαντασίας μας φτιάχνουμε μια εικόνα του πώς θα ήταν τα πράγματα αν καταφέρναμε να το πραγματοποιήσουμε. Ανυψώνεται το ηθικό μας, αντλούμε δύναμη και, γεμάτοι ενέργεια, ορμάμε στο στόχο, κάνουμε, χωρίς πολύ σκέψη, όλα όσα πρέπει να κάνουμε για να τα καταφέρουμε. Αυτό που λαβώνεται πραγματικά σε στιγμές όπου επικρατεί μέσα μας η αίσθηση ματαιότητας, είναι η φαντασία μας, δεν μπορεί να φτιάξει την εικόνα που θα μας “ανεβάσει”, αντίθετα, όπως έχει κατ’ επανάληψη παρατηρηθεί, έχουμε την τάση να σκεφτόμαστε καταθλιπτικά πράγματα. Η ψυχική ενέργεια που αντλούμε είναι πάρα πολύ λίγη και αυτό έχει ως συνέπεια να μεγαλώνει η αίσθηση της ματαιότητας κάθε προσπάθειας, που απ’ όσο λένε οι ψυχίατροι, αποτελεί τον προθάλαμο της κατάθλιψης, με την οποία είχαμε ασχοληθεί σε παλαιότερο σχόλιό μας πάνω στον David Foster Wallace.
Μήπως μας προδίδει το μυαλό μας; Η λογική μοιάζει να μας υπαγορεύει ότι κάθε προσπάθεια είναι άχρηστη. Θυμάμαι, πολύ έντονα επειδή με εντυπωσίασε, ένα περιστατικό από την εποχή που ήμουν έφηβος. Είχα πάει στο χωριό για διακοπές και κουβέντιαζα στο καφενείο με ένα, μακαρίτη σήμερα, θείο μου η γυναίκα του οποίου είχε πεθάνει μόλις πριν από δυο μήνες. Ο θείος είχε κυριολεκτικά παραλύσει, δεν άντεχε τον πόνο, δεν δούλευε πια στα χωράφια, έπινε πολύ, για πρώτη φορά στη ζωή του και μου έβγαζε ένα λόγο, τον οποίο δεν μπορούσα τότε να αντικρούσω, πάνω στο πόσο ψεύτικη ήταν η ζωή, πόσο κακοί ήταν οι συνάνθρωποι, πόσο πουλημένοι ήταν οι πολιτικοί, πόσο άπιστοι οι ιερείς, με μια λέξη, πόσο άχρηστη και μάταιη ήταν η ζωή (αυτό θυμίζει τον Σαρτρ που έλεγε ότι η ζωή είναι ένα άχρηστο πάθος). Εκείνη τη στιγμή μπήκε στο καφενείο αλαφιασμένος ο παπάς και φώναξε στον θείο μου ότι καιγόταν το σπίτι του. Ο θείος πετάχτηκε και άρχισε να τρέχει σαν κατοστάρης τα 500 μέτρα που τον χώριζαν από το σπίτι. Στην πραγματικότητα, δεν καιγόταν το σπίτι, αλλά ο σταύλος όπου είχε τα ζώα, αλλά το ίδιο ήταν, ο θείος μου, σε 5 λεπτά είχε σβήσει τη φωτιά. Αν και η λογική του υπαγόρευε ότι η ζωή ήταν μάταιη και ότι όλες μας οι προσπάθειες εξυπηρετούν ψευδαισθήσεις, το κάψιμο του σταύλου και η απανθράκωση των ζώων του, δεν ήταν, όπως φάνηκε, καθόλου ψευδαίσθηση.
Κάθε κρίση μας υποχρεώνει να ξανασυνειδητοποιήσουμε ότι η αίσθηση ματαιότητας είναι ένα ψέμα. Μπορεί να μη θέλουμε να κάνουμε κάτι θετικό, υπάρχουν όμως εκατοντάδες πιθανές κρίσεις για τις οποίες θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας ώστε να τις αποφύγουμε. Και όταν περναει η κρίση, όταν σώζεται τελικά ο “σταύλος”, εξαφανίζεται, ως δια μαγείας, και η αίσθηση ματαιότητας. Αναστενάζουμε με ανακούφιση και παίρνουμε βαθιά ανάσα, η ζωή είναι όμορφη και πληρώνει συνήθως πλουσιοπάροχα τις προσπάθειές μας. Αυτό που συνέβη εκείνη τη στιγμή της κρίσης, είναι ότι σταμάτησαν οι ψυχικές διαρροές που προκαλούσαν ελαττωματική άντληση ενέργειας. Επανέρχεται η αίσθηση των αξιών και συνειδητοποιούμε ότι η αίσθηση ματαιότητας ήταν, ανάμεσα σε άλλα, ένα πείσμα, ένα καπρίτσιο επειδή τα πράγματα δεν ήρθαν έτσι όπως τα περιμέναμε. Και μέσα από αυτό το καπρίτσιο χάνουμε την επαφή μας με τις αξίες που, μεταξύ μας, βρίσκονται πάντα εκεί και περιμένουν την προσοχή μας για να μας κινητοποιήσουν.
Η πρόσφατη κρίση είναι πολύ κακή για όλους, αλλά έχει και ένα μεγάλο καλό. Μας ξυπνάει όλους από έναν ύπνο στον οποίο πέσαμε από τη μεταπολίτευση και μετά, ψηφίζοντας πολιτικούς που τότε χειροκροτούσαμε και σήμερα βρίζουμε, και μας υποχρεώνει να αναλάβουμε τις ευθύνες μας.
Τειλώνοντας, συνιστώ σε όλους τους φίλους να διαβάσουν τις πρόσφατες και πολύ ενδιαφέρουσες αναρτήσεις των φίλων των Διαλόγων georget (http://spartacusbund.blogspot.com/2010/05/blog-post.html#comment-form) και psaranto (http://petrossarantopoulos.blogspot.com/2010/05/blog-post.html) που λένε τα πράγματα με το ονομά τους.
ΥΓ. Στη φωτογραφία, η Wall street την ημέρα που ξέσπασε η οικονομική κρίση του 1929.
27 Σχολια
Πιο δημοφιλή
- Συνολικά
- Σήμερα
- Σχόλια
-
Σχόλια (133)
-
Σχόλια (106)
-
Σχόλια (99)
-
Σχόλια (2) -
Σχόλια (0)
-
Σχόλια (55)
-
Σχόλια (0)
-
Σχόλια (2)
-
Σχόλια (72)
Από το Enet.gr
Τελευταία σχόλια
-
Αγαπητέ Αφώτιστε Φιλέλληνα, ενδιαφέρον το σχόλιό σου, αλλά δεν αντιστοιχεί στο σ...
-
ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΣΑΣ!
-
Αυτό λέω κι εγώ, jboy...
Έχει πλάκα που μπαίνοντας μετά από κάμποσο καιρό στους διαλόγους έπεσα πάνω σ'αυτό το άρθρο, σαν να το ήξερες, αγαπητέ Τάκη. Το τελευταίο δίμηνο βρίσκομαι αντιμέτωπος με το φάσμα της ανεργίας, η αίσθηση ματαιότητας και παραίτησης με οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην κατάθλιψη και το μόνο που κάνω προς το παρόν είναι να αντέχω και να σκέφτομαι πολύ πάνω στο πόσο ευάλωτη είναι η οργάνωση της ζωής μας. Απ' αυτή την άποψη, ναι, μπορεί να έχει αφυπνιστικό χαρακτήρα η οικονομική κρίση, αφού αποκαλύπτει τα σαθρά θέμέλια πάνω στα οποία στηρίζουμε υο μέλλον μας τόσο ατομικά όσο και κοινωνικά. Το κακό είναι ότι οι κύριοι υπεύθυνοι, οι κατέχοντες τη δύναμη, ποτέ δεν αφυπνίζονται αφού συνεχίζουν να κερδίζουν από την κρίση.
Alkis P., χαίρομαι που σε ξαναβλέπω, αυτές τις δύσκολες για όλους ώρες. Οι κρίσεις, όχι μόνο οι οικονομικές, έχουν το κοινό γνώρισμα ότι μας ταρακουνούν και μας "ξυπνούν", ανερχόμαστε στο ύψος των περιστάσεων και συγκεντρωνόμαστε. Χωρίς κάποια κρίση, οι περισσότεροι έχουμε την τάση να βυθιζόμαστε στην τακτική της ελάχιστης προσπάθειας, στη μηχανικότητα και τη διάσπαση. Αδιαφορούμε για όλα όσα συμβαίνουν δίπλα μας και αυτή η αδιαφορία, διανοητική, αλλά και συναισθηματική, ισοδυναμεί με ύπνο, και αυτό που κοιμάται βαθύτερα είναι η αίσθηση των αξιών μας. Οι κρίσεις χρησιμεύουν κατά κάποιο τρόπο ως ξυπνητήρι. Εύχομαι καλή τύχη και σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.
Α, γι' αυτό λοιπόν νιώθω πεσμένος τελευταία.
Στάθη, αν σε παρηγορεί, δεν είσαι ο μόνος που αισθάνεται πεσμένος αυτή την εποχή. Πέφτομε και ξανασηκωνόμαστε, έτσι είναι η ζωή.
Γεια σου, Τάκη.
Μ' αρέσει ο τρόπος που βλέπεις τη ζωή.
Να είσαι καλά Καίτη, η ζωή είναι το πολυτιμότερο δώρο και δεν σκοπεύω να την ζήσω με γκρίνια και παράπονο.
Είναι τέτοιες οι τρέχουσες περιστάσεις που η κατάθλιψη φαίνεται να είναι μια λογική συνέπεια. Όμως, καθώς ουδέν κακόν αμιγές καλού, έχουμε παράλληλα τη δυνατότητα να πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας, αντί να την αφήνουμε έρμαιο σε ανθρώπους και καταστάσεις και να βυθιστούμε σ' ένα τέλμα απογοήτευσης.
Παρακινούμενος από το άρθρο σου αυτό αγαπητέ Τάκη και από ένα πολύ πρόσφατο προσωπικό μου βίωμα, ανέβασα πριν από λίγο ένα ποστ, σχετικά με την επιλογή που έχουμε να ορίζουμε εμείς την ποιότητα της ζωής μας, αν θέλουμε.
Γιώργο Κ., χαίρομαι ιδιαίτερα που το κείμενό μου σε παρακίνησε να γράψεις το δικό σου και που τάσσεσαι κι εσύ υπέρ της άποψης ότι έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε πράγματα αν το θελήσουμε και βέβαια αν δεν αφεθούμε στη διάχυτη αρνητικότητα της εποχής.
Τάκη γεια σου,
Είμαι και γω πεσμένος όπως κι ο Στάθης (γεια σου Στάθη!), αλλά ταυτόχρονα και πολύ θυμωμένος. Παρ' όλα αυτά, συμφωνώ ότι μια αισιόδοξη στάση απέναντι στην κρίση βοηθάει περισσότερο. Είναι σημαντικό λοιπόν να προσπαθήσουμε να ρίξουμε και αλλού το βλέμμα μας, κάπου που να μας ξεκουράζει, ώστε να μη νοιώθουμε συνεχώς loosers (άσχετα αν είμαστε!). Από την άλλη όμως, θα ήταν επίσης ενδιαφέρον να είχαμε επίσημα στοιχεία για την ψυχολογική κατάσταση του Σίσυφου ή εκείνων των άλλων κυριών της μυθολογίας μας (δεν θυμάμαι πώς τις έλεγαν) που ήταν καταδικασμένες να προσπαθούν να γεμίσουν ένα τρύπιο πιθάρι. Άραγε το έκαναν με υψηλό φρόνημα ή σέρνονταν;...
Γεράσιμε, χαίρομαι που σε ξαναβλέπω και κατανοώ το θυμό σου. Δεν είμαστε λίγοι αυτοί που αισθανόμαστε ότι πιαστήκαμε κορόιδο για πάρα πολλά χρόνια από ανθρώπους που, πολύ απλά, μας κορόιδευαν. Loosers είμαστε, κατά τη γνώμη μου, επειδή τρέχαμε να τους ψηφίσουμε, ελπίζοντας για το "καλύτερο".
Νομίζω Τάκη ότι αξίζει να δώσουμε λίγο περισσότερο βάρος στο θαυμάσιο σχόλιό σου "πέφτουμε και ξανασηκωνόμαστε", να μην περάσει έτσι ξώφαλτσα.
Αν πέσουμε π.χ. σ'ένα χαντάκι, θα καθήσουμε εκεί να κλαίμε την άδικη τη μοίρα μας; Ή θα προσπαθήσουμε με νύχια και με δόντια να βγούμε από εκεί, το συντομότερο δυνατόν;
Ο λόγος που πέφτουμε είναι επειδή στέκουμε ορθοί. Ο λόγος που ξαναπέφτουμε, είναι επειδή την προηγούμενη φορά που πέσαμε, σηκωθήκαμε. Το θέμα λοιπόν δεν είναι αν και γιατί και πόσες φορές θα πέσουμε, αλλά το πόσες φορές θα σηκωθούμε.
Εχει βάση το ρητό: "Ότι δεν μας σκοτώνει, μας κάνει πιο δυνατούς". Γιατί όντως κάθε φορά που σηκωνόμαστε, είμαστε πιο δυνατοί. Έχουμε μάθει κάτι, έχουμε κατανοήσει κάτι, είμαστε καλύτεροι!
Γιώργο, νομίζω ότι ενστικτωδώς, όλοι μας θα προσπαθήσουμε να βγούμε από το χαντάκι. Αλλά μερικές φορές το χαντάκι που πέφτουμε δεν είναι ένα αθώο κατά τα άλλα χαντάκι που βρέθηκε τυχαία εκεί, είναι ένας λάκος που έσκαψαν για μας, πολύ βαθύς και δεν μπορούμε να βγούμε. Ακούω όλο και πιο συχνά να λένε ότι οι οικονομικές κρίσεις συμφέρουν τους καπιταλιστές, ότι η οικονομία είναι φτιαγμένη με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργεί κρίσεις οι οποίες, ανάμεσα σε άλλα, τη βοηθούν να μπήγει τα νύχια της πιο βαθιά στο σβέρκο μας.
Τάκη καταλαβαίνω την επιθυμία σου να προσδώσεις μία αισιόδοξη προοπτική και διέξοδο στο επώδυνο πρόβλημα της κατάθλιψης που προκαλεί η οικονομική κρίση. Όμως διαβάζοντας το κείμενό σου μου δημιουργήθηκαν ορισμένα ερωτήματα που θεωρώ χρήσιμο να απαντηθούν στην συνέχεια του διαλόγου. Παραθέτω τα πιο σημαντικά :
Αρκεί να συγκεντρώσουμε την ενέργειά μας σε κάποια προσπάθεια για να μην νιώθουμε κουρασμένοι και θλιμμένοι ; Το είδος και η κατεύθυνση της προσπάθειας δεν ενδιαφέρουν ; Μπορεί να μην το νιώθουμε αλλά στην πραγματικότητα να είμαστε θλιμμένοι και καταθλιπτικοί ;
Γιατί πριν ακόμη από την οικονομική κρίση η κατάθλιψη είχε ήδη αναγορευθεί στην δεύτερη πιο σημαντική αιτία θανάτου στον κόσμο ;
Είναι απλά η απώλεια της αίσθησης του σκοπού που προκαλεί την διαρροή της ψυχικής ενέργειας με συνέπεια την αίσθηση ματαιότητας και την κατάθλιψη ;
Αρκεί, δηλαδή, ένας οποιαδήποτε σκοπός για να μας επαναφέρει την αναγκαία ζωντάνια ;
Γιατί η αίσθηση ματαιότητας είναι ένα ψέμα ; Γιατί δεν είναι ψέμα η αίσθηση του σκοπού ;
Είναι η αίσθηση της ματαιότητας ένα απλό καπρίτσιο, το αποτέλεσμα μίας ανεκπλήρωτης επιθυμίας όπως λες, ή αποτελεί τη συνέπεια της συνειδητοποίησης μιας σκληρής κοινωνικής πραγματικότητας που δεν μας επιτρέπει να ζήσουμε, να αναπτυχθούμε και να ολοκληρωθούμε σαν ανθρώπινες οντότητες και στην οποία δεν βρίσκουμε την εσωτερική δύναμη να αντιταχθούμε και να παλέψουμε να την αλλάξουμε ;
Λες πως η αίσθηση ματαιότητας είναι ένα απλό πείσμα που μας κάνει να χάνουμε την επαφή με τις αξίες που είναι πάντα εκεί και μας περιμένουν. Έχουμε διδαχθεί και έχουμε όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες αξίες από τις οποίες συγκυριακά μόνον μπορεί να χάσουμε την επαφή ;
Εάν όπως λες «Κάθε κρίση μας υποχρεώνει να ξανασυνειδητοποιήσουμε ότι η αίσθηση ματαιότητας είναι ένα ψέμα» αυτό σημαίνει μήπως πως πρέπει να περνάμε συνέχεια κάποια κρίση για να μας συνεφέρνει ; Δεν είναι κάπως μαζοχιστικό αυτό ; Και πως εξηγείται τότε ότι στις κρίσεις αυξάνει το ποσοστό των ανθρώπων που υποφέρουν από κατάθλιψη ;
Τέλος, γιατί πέσαμε σε ύπνο ειδικά από την μεταπολίτευση και μετά ; Γιατί όχι πιο πριν ή πιο μετά ;
Αλήθεια, Τάκη, ο θείος σου αφού έσβησε την φωτιά διατήρησε την ζωντάνια του, ή σταδιακά επανήλθε στην αίσθηση ματαιότητας και την κατάθλιψή του ;
Εννοείται πως τα ερωτήματα αυτά δεν απευθύνονται στον Τάκη αποκλειστικά αλλά σε όλους τους συνδιαλεγόμενους.
Μου θύμισες Κώστα ένα ερώτημα που πρωτοείδα γραμμένο πάνω σ' ένα βότσαλο στην παραλία, και θάθελα (σαν άτυπος εκπρόσωπος των απανταχού καταθλιπτικών) να το προσθέσω στη σειρά των ερωτημάτων που θέτεις: "Τελικά, υπάρχει ζωή πριν τον θάνατο;"
Κώστα, παρατηρώ ότι τα περισσότερα σχόλια στο κείμενό μου είναι συναισθηματικά και ότι το δικό σου είναι πιο εγκεφαλικό, ή τέλος πάντων αναγγέλλεται ως τέτοιο. Το κακό με τις εγκεφαλικές ερωτήσεις είναι ότι είναι λίγο τεχνητές, χάνουν σε αμεσότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι χρήσιμες, αλλά σίγουρα δεν είναι αυτές στις οποίες θα απαντούσα μετά χαράς. Θα περιμένω να δω τι θέση θα λάβουν, αν λάβουν, οι συνομιλητές και θα σου ξαναγράψω.
Ωραίο κείμενο Τάκη και χρειαζόταν αυτές τις μέρες. Οι περισσότεροι άνθρωποι με τους οποίους μιλάω βιώνουν τελευταία έντονη την ανασφάλεια. Σε πολλούς είναι φανερό το άγχος. Αυτά χωρίς διέξοδο, και με αντικειμενικές συνθήκες όπως η ανεργία και η οικονομική δυσπραγία, μπορούν να οδηγήσουν σε ψυχικά άκρα, κατάθλιψη ή/και βία.
Η πρώτη συμβουλή απέναντι στην κατάθλιψη είναι η Αλλαγή. Το παράδειγμα του θείου σου είναι ακραίο. Δεν χρειάζεται να πάρει φωτιά το σπίτι. Μια αλλαγή ακόμη και εξαναγκασμένη μπορεί να φέρει αποτελέσματα.
Αν νιώθετε την πίεση αλλάξτε συνήθειες με το ζόρι. Ενέργειες προς ασυνήθιστες κατευθύνσεις κάνουν καλό. Αν για παράδειγμα δεν γυμνάζεστε, αρχίστε τώρα. Πιέστε τον εαυτό σας, ακόμη κι αν αρχικά δεν βρίσκετε χαρά.
Αλλάξτε ό,τι μπορεί να αλλάξει. Αν πίνετε τον καφέ γλυκό να τον πιείτε σκέτο. Μπορεί να ακούγεται γελοίο, αλλά μικρές αλλαγές ανάποδα στο ρεύμα που σας παρασύρει είναι αναγκαίες σαν μικρές δόσεις αυτοεπιβεβαίωσης. Μπορείτε κι αλλιώς.
Μπορεί τα μεγάλα προβλήματα, όπως η ανεργία, να εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά τουλάχιστον η ψυχή θα αντιστέκεται και δεν θα χαθεί. Ετσι θα είναι έτοιμη να δράσει όταν θα έρθει η ώρα για τη μείζονα αλλαγή.
Γιάννη, σίγουρα δεν χρειάζεται να πιάσει φωτιά το σπίτι για να συνειδητοποιήσουμε ότι οι συνήθειές μας, η ρουτίνα μας, είναι ένα είδος φυλακής. Για μένα, δεν ακούγεται καθόλου γελοίο αυτό που λες, για τις μικρές αλλαγές που δίνουν μικρές δόσεις αυτοεπιβεβαίωσης. Και για να πετύχουμε κάποια μεγαλύτερη αλλαγή, πρέπει να καταφέρουμε μερικές μικρότερες.
Χαίρομαι να διαβάζω τέτοια άρθρα, πολύ διαφορετικά από τα συνηθισμένα, αφού μας υποχρεώνουν να σκεφτούμε.
Ευχαριστώ Κώστα, να είσαι καλά.
Εναρμονιζόμενος με το εποικοδομητικό πνεύμα του Γιάννη επιτρέψτε μου να αφιερώσω ένα αντικαταθλιπτικό τραγουδάκι σε όλους τους φίλους των ΔΙΑΛΟΓΩΝ.
http://www.youtube.com/watch?v=kOru9ITtVIg&feature=related΄
Κώστα, πολύ χαίρομαι με την εναρμόνισή σου και αφιερώνω σε σένα, το Γιάννη και όλους τους φίλους ένα χαρούμενο τραγουδάκι του αγαπημένου μου Τζόναθαν Ρίτσμαν όταν έπαιζε με τους Modern Lovers (1978): http://www.youtube.com/watch?v=u96COiazRS8
Τάκη καλή η αισιοδοξία, αρκεί να μην πετούμε στα σύννεφα. Όπως έχω εξηγήσει παλιότερα (http://dialogoi.enet.gr/post/%CF%87%CE%B5%CE%B9%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B5%...) ζούμε την μεγαλύτερη κρίση όλων των εποχών και είμαστε ακόμη στην αρχή.
Αυτό σημαίνει ότι θα αντιμετωπίσουμε τόσο δραματικές αλλαγές στην ζωή μας που αν δεν αντιδράσουμε κατάλληλα και έγκαιρα θα μας σαρώσει όλους ένα τσουνάμι φόβου και κατάθλιψης. Δύο είναι οι επιλογές που προτείνω για επεξεργασία : σε προσωπικό επίπεδο η επεξεργασία στρατηγικών και τακτικών επιβίωσης, ενώ σε συλλογικό επίπεδο ο προσανατολισμός στην οργάνωση από κοινού με άλλους συμπολίτες μας τρόπων σκέψης και δράσης για την αντιμετώπιση και την έξοδο από τη κρίση. Ξεχάστε το κράτος, τα κόμματα και τις έτοιμες λύσεις. Πολύ απλά δεν υπάρχουν. Συνήθως δε αυτά που επιλέγονται και γίνονται για λογαριασμό μας επιδεινώνουν το πρόβλημα αντί να το επιλύουν. Γιατί σκέπτονται μέσα από το κουτί ακολουθώντας τη πεπατημένη. Ζούμε πρωτόγνωρες καταστάσεις και χρειάζονται καινοτόμες λύσεις. Λύσεις ριζοσπαστικές που θα πλήξουν, αλίμονο, συμφέροντα. Αυτενέργεια, αυτοργάνωση, συλλογική δράση και αλληλεγγύη είναι οι μόνες διέξοδοι από την οικονομική κρίση και την κατάθλιψη. Καλό είναι να αρχίσουμε να γράφουμε σχετικά.
"Ζούμε πρωτόγνωρες καταστάσεις και χρειάζονται καινοτόμες λύσεις..." Έχεις απόλυτο δίκιο Κώστα. Συγκρίνουν την κρίση αυτή με του 1929, ή με την κατά Τρικούπη πτώχευσιν, ή τη νεώτερη πτώχευση της Αργεντινής και άλλων χωρών. Όμως η πραγματική παρούσα κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με γνωστές μεθόδους του παρελθόντος.
Ζούμε πρωτόγνωρες καταστάσεις γιατί έχουμε την τύχη (ή την ατυχία) να ζούμε στο κατώφλι μιας νέας εποχής, όπου γίνονται ριζικές ανακατατάξεις των αξιών, ώστε να υπάρχει επιτέλους περισσότερη ακεραιότητα στο χρηματοοικονομικό -και όχι μόνο- κοινωνικό σύστημα. Και μια τέτοια ανακατάταξη σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν μπορεί να περάσει εξ απαλών ονύχων. Πόσο μάλλον για εμάς, που είμαστε μέσα στο μάτι του κυκλώνα!
Στις διεξόδους που αναφέρεις, θα ήθελα να προσθέσω κάποιες αξίες που μπορεί να διευκολύνουν, όπως αυτοεκτίμηση, σεβασμός και νοιάξιμο για τον συνάνθρωπό μας. Μόνο έτσι νομίζω ότι θα βγούμε τελικά κερδισμένοι από το όλο "παιχνίδι". Ίσως η τσέπη μας να μην είναι πιο γεμάτη, αλλά η καρδιά μας θα είναι!
Κώστα συμφωνώ απόλυτα με αυτά που λές εδώ. Τάκη η αισιοδοξία νομίζω ότι πρέπει να πηγάζει από πιό θεμελιώδη πράγματα. Εγώ αισθάνομαι αισιοδοξία γιατί ζω. Γιατί είμαι καλά και βλέπω τον ήλιο κάθε πρωί. Θα μου πεις το πετυχαίνεις πάντα; Όχι πάντα όταν όμως το πετυχαίνω αισθάνομαι μεγάλη ευεξία. Το πετυχαίνω βέβαια πάντα όταν έρχομαι σε επαφή με τη φύση.
Καλώς ήρθες Θανάση, για μένα, η αισιοδοξία πηγάζει από μέσα μου και όχι από τις εξωτερικές συνθήκες. Ποια είναι τα πιο θεμελιώδη πράγματα από τα οποία πρέπει να πηγάζει η αισιοδοξία; Είμαι πολύ περίεργος να μάθω.
Μα αγαπητέ Τάκη το είπα. Ίσως δεν το εξέφρασα καλά. Το γεγονός και μόνο ότι ζεις, δηλαδή ότι παίρνεις μέρος στη περιπέτεια της Ζωής αρκεί, αν το συνειδητοποιήσεις, για να σε κάνει αισιόδοξο. Η επαφή με τη φύση σε βοηθάει να το σενηδητοποιήσεις.
Θανάση, έχεις δίκιο, συγγνώμη.