Η ‘Πολιτική Διαθήκη’ του Λένιν και ο σταλινισμός (μέρος 2ο)

Με τον όρο κεντριστική γραφειοκρατί εννοώ την σταλινική γραφειοκρατία, όχι τη δεξιά πτέρυγα. Δεν καταλαβαίνω που μπλέκεις τη θεωρία της Διαρκούς Επανάστασης στη κουβέντα, εκτός και εάν θέλεις να πεις πως η πρακτική άρνησή της από το σταλινικό καθεστώς ενίσχυσε τον γραφειοκρατικό του χαρακτήρα.

Σχετικά τώρα με τον συσχετισμό ευφυίας και οικονομικής και κοινωνικής ανέλιξης έχω να παρατηρήσω ότι εάν η συμμετοχή της περιορίζεται σε αυτό το 10% (που απ' ότι κατάλαβα αποδέχεσαι) τότε δεν μπορείς να καταλήξεις στο συμπέρασμα πως μακροπρόθεσμα έχει τον τελικό λόγο. Σου ανέφερα ένα σωρό παραδείγματα που μάλλον αγνόησες με την εξαίρεση του Μόγλη.
Όμως, το παράδειγμα των δύο πλανητών με τα διαφορετικά IQ είναι λάθος. Για τον απλούστατο λόγο ότι εάν οι περιβαλλοντικές συνθήκες ήταν ολόιδιες όπως λες τότε και ο βαθμός ευφυίας τους θα ήταν ίδιος.
Λες ότι το 10% (συμμετοχή της ευφυίας στην κοινωνική ανέλιξη) είναι τεράστιο νούμερο γιατί κατά ένα τρόπο είναι αθροιστικό. Τι ακριβώς εννοείς ;
Ναι είμαι υπέρ της αξιοκρατίας σε μία αμεσοδημοκρατικά οργανωμένη κοινωνία που προσφέρει ίσες ευκαιρίες στον καθένα να αναπτύξει τα διαφορετικά ταλέντα και ικανότητες που ενδεχομένως έχει και που μπορεί να ελέγχει και να εναλλάσσει τους 'αξίως κρατούντες' ώστε να μην διαφθαρούν από την όποια εξουσία περιστασιακά θα διαθέτουν.
Τέλος, το παράδειγμα με τα δύο αδέλφια που αν και μεγαλώνουν στο ίδιο περιβάλλον έχουν αντίθετους χαρακτήρες θέλει κάποια επεξήγηση κοινωνιοψυχολογική και δεν νομίζω πως έχει σχέση με τα γονίδια (μία συζήτηση που δυστυχώς δεν βρήκα χρόνο να κάνουμε μέχρι τώρα και θα σε παρακαλούσα να γράψεις εσύ ένα ποστ για να το συζητήσουμε). Σε καμία περίπτωση αδελφών ακόμη και διδύμων το περιβάλλον δεν μπορεί να είναι ίδιο. Ακόμη και στο οικογενειακό περιβάλλον οι γονεϊκές προτιμήσεις υπογείως γίνονται αισθητές και επηρεάζουν τον χαρακτήρα. Κυρίως, όμως, είναι τα βιώματα στην κοινωνία που οδηγούν στην διαφοροποίηση, όπως φυσικά και η ίδια η ανάγκη των αδελφών να σφυρηλατήσουν την δική τους ξεχωριστή προσωπικότητα που να τους καταξιώνει προσωπικά.

Ξεκίνησα από το τελευταίο σχόλιο του ΜΑΚ (στις 14/3) χωρίς να ολοκληρώσω την απάντησή μου όσον αφορά τις προβαλλόμενες από αυτόν αντιρρήσεις σχετικά με την ενδοκομματική πάλη και το ζήτημα των φραξιών από τη μία και της εργατοαγροτικής συμμαχίας από την άλλη για την οποία θεωρεί πως ο Ντόϊτσερ υποτίθεται δεν λαμβάνει υπόψη του τη λενινιστική θέση και άρα δεν ερμηνεύει ορθά την εξεταζόμενη περίοδο.

Ο λόγος που δεν ολοκληρώνω την απάντησή μου είναι ότι στις αντιρρήσεις αυτές ο ΜΑΚ δεν προβάλλει καμία εξήγηση, κανένα επιχείρημα, για το που ακριβώς και γιατί διαφωνεί.

Ερωτώ λοιπόν: θεωρεί ότι η απαγόρευση των φραξιών (μιλάμε για τάσεις και πολιτικά ρεύματα, όχι για ‘κόμμα μέσα στο κόμμα’) δεν ήταν προσωρινή λόγω της εμφυλιακής και μετεμφυλιακής κρισιμότητας της κατάστασης ; Θεωρεί ότι αυτή η απαγόρευση πάντα υπήρχε και ότι αποτελούσε θέμα σοσιαλιστικής αρχής ;

Λέει επίσης ότι κατά τη γνώμη του οι διαφορές συζητιόντουσαν για πολλά χρόνια μετά τον εμφύλιο, αλλά ότι η συζήτηση αρχικά έγινε τυπική μέσα στις οργανώσεις (χωρίς να καταπνίγονται οι διαφωνίες) και «Οδηγούμαστε, έτσι, στην ήττα των διαφόρων αντιπολιτεύσεων. Η κατάπνιξη των συζητήσεων μέσα στην κοινωνία αρχίζει ΜΕΤΑ την ήττα των αντιπολιτεύσεων, δηλαδή μετά τουλάχιστον το 1928».

Δηλαδή, η πολιτική ήττα για τον ΜΑΚ είναι η απαγόρευση της πολιτικής ύπαρξης και έκφρασης του αντιπάλου ; Είναι η φίμωση, η διαγραφή και η εξορία αυτό που εννοεί ως πολιτική ήττα ; Γιατί το 1928 αυτά συνέβησαν. Δηλαδή μέχρι το 1928 η αντιπολίτευση κέρδιζε στη πολιτική μάχη που έδινε ; Αυτό εννοεί ο ΜΑΚ ; Πουθενά, επίσης, δεν μας εξηγεί γιατί η συζήτηση έγινε τυπική μέσα στις οργανώσεις. Ούτε εξηγεί γιατί έγινε η κατάπνιξη των συζητήσεων μέσα στην κοινωνία, αφού είχαν ηττηθεί οι αντιπολιτεύσεις στο κόμμα και δεν υπήρχε κίνδυνος. Τέλος, με ποια λογική η ήττα της αντιπολίτευσης, εφόσον βεβαίως είναι πολιτική, ακολουθείται από καθαιρέσεις, διαγραφές και εξορίες ; Αυτό ξεκίνησε σαν διαδικασία την επομένη του θανάτου του Λένιν (χρειάζεται να αναφερθούμε σε ημερομηνίες και γεγονότα ;) αποδεικνύοντας με περιφανή τρόπο ότι ο σταλινισμός ήταν ήδη παρών και απλώς έμελλε να αναπτυχθεί στη συνέχεια.

Περιμένοντας διευκρινήσεις στα σημεία αυτά δεν προχωρώ παραπέρα στο σχόλιο σου αυτό. Μόνο που επειδή είπες πως θέλεις να καταπιαστείς με τις ιστορικές διαφορές Λένιν-Τρότσκι (1903-1922) και με τα όσα ακολούθησαν στη δεκαετία του ’20 και ’30 (;) θα σου θυμίσω πως με το ποστ αυτό ήθελα μόνο να επισημάνω το πολιτικό περιεχόμενο της ΠΔ του Λένιν και πως αυτή συνδέθηκε ιστορικά με τον αγώνα κατά της ανερχόμενης σταλινικής γραφειοκρατικοποίησης. Και απ’ ότι βλέπεις ή θα δεις ακόμη δεν τελειώσαμε. Υπάρχουν πολλά να ειπωθούν. Συνεπώς, θα πρότεινα οποιαδήποτε επέκταση της συζήτησης σε άλλη ιστορική περίοδο ή αντικείμενο να την επιχειρήσεις με κάποιο δικό σου ποστ, διαφορετικά δεν θα τελειώσουμε ποτέ.

Σε απάντηση στο σχόλιο του ΜΑΚ της 10/3/11, 00.42 (Α’ Μέρος) έχω να παρατηρήσω τα εξής :

Λέει ο ΜΑΚ στην αρχή «Για την πολιτική διαθήκη και τα περί απόκρυψής της.
Και συ Κώστα απέκρυψες (όπως και ο Σακκάτος) ότι το 13ο Συνέδριο έλαβε γνώση. Και μάλιστα, για την πληροφόρησή σου που έχει αποδειχθεί ελλιπής, μετά την ανάγνωσή της ο Στάλιν υπέβαλε την παραίτησή του από ΓΓ, αλλά το συνέδριο ψήφισε (αν θυμάμαι καλά, ομόφωνα) να παραμείνει γραμματέας, υπό τον όρο ότι θα πάρει υπόψη του την κριτική του Λένιν και θα ... διορθωθεί. Αλλά το κυριότερο, το Συνέδριο αποφάσισε ΟΜΟΦΩΝΑ να μη γνωστοποιηθεί η πολιτική διαθήκη στον Τύπο, με το σκεπτικό ότι αυτή απευθυνόταν προς το σώμα. Μπορείς σε παρακαλώ να μου διευκρινίσεις γιατί η «αριστερή αντιπολίτευση» ψήφισε το κουκούλωμα της δημοσίευσης του κειμένου του Λένιν; Και γιατί δεν υπέβαλαν πρόταση να γνωστοποιηθεί το κείμενο αυτό στο κόμμα; Μήπως έκαναν μικροπολιτικούς ελιγμούς; Ή μήπως δεν υπήρχαν καν ως "αντιπολίτευση" την εποχή του 13ου Συνέδριου;»

Πρώτα-πρώτα η απόκρυψη εγγράφων και τεκμηρίων από κάποιον σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με το επιχείρημα ότι και η άλλη πλευρά απέκρυψε κάτι. Αυτά είναι παιδιάστικες κουβέντες.

Δεύτερο, εσύ βεβαίως απέκρυψες τα πέραν της ΠΔ λοιπά γράμματα και άρθρα του Λένιν της ίδιας περιόδου στα οποία αναφέρθηκα και παρέπεμψα προκειμένου να γίνει αντιληπτό ότι η κίνηση του Λένιν αποτελούσε μέρος ενός στρατηγικού σχεδίου κατά της σταλινικής γραφειοκρατίας και δεν ήταν μία αυθόρμητη αντίδραση και προσωπική αντιπαράθεση με τον αγροίκο Στάλιν.

Σε ότι με αφορά όμως δεν απέκρυψα τίποτα. Γνωρίζω και έχω γράψει δύο φορές ως τώρα πως το «Συνέδριο» «ενημερώθηκε» για την Πολιτική Διαθήκη. Μόνο που, αντίθετα με σένα, διευκρίνισα ότι η "ενημέρωση" αυτή ήταν καθυστερημένη και κουτσουρεμένη. Γιατί δεν έγινε στο 12ο Συνέδριο (τέλη Μαρτίου 1923) όπως στόχευε ο Λένιν αλλά στο 13ο Συνέδριο (Μάιος 1924) μετά το θάνατο του Λένιν.

Στην πραγματικότητα η ΠΔ διαβάστηκε στην ολομέλεια της Κ.Ε. όπως είπε και ο Σακκάτος στην εισαγωγή του «Για πρώτη φορά το γράμμα αυτό έγινε γνωστό στην ολομέλεια της Κ.Ε. το Μάη του 1924. Μα από τα τέλη του 1922 στην Κ.Ε. κυριαρχούσε πιά η "τρόϊκα" Ζηνόβιεφ-Κάμενεφ-Στάλιν. Αυτή αποφάσισε να κρατήσει το Στάλιν στο πόστο του και να μην ανακοινώσει το ντοκουμέντο στο προσεχές συνέδριο του Κ.Κ.».

Αυτό που συμπλήρωσα εγώ στη συνέχεια είναι ότι διαβάστηκε στις τοπικές αντιπροσωπείες του Συνεδρίου ξεχωριστά μία-μία χωρίς να επιτρέπεται να κρατήσουν σημειώσεις. Αυτό που δεν είπα, αφορούσε μία ακόμη δέσμευση : να μην συζητηθεί το κείμενο στην Ολομέλεια του Συνεδρίου. Με τέτοιους δεσμευτικούς όρους η ΠΔ δεν τέθηκε ουσιαστικά ποτέ ως κείμενο πολιτικής ανάλυσης και συζήτησης στην Ολομέλεια του Συνεδρίου. Εκτός και εάν πιστεύουμε ότι ο ρόλος ενός Συνεδρίου είναι να ενημερώνεται και όχι να αποφασίζει συζητώντας πολιτικά. Πράγμα που αποτελεί, φυσικά, μία έμμεση παραδοχή του εκφυλισμού (αποπολιτικοποίηση) και της κυριαρχίας της γραφειοκρατίας στο κόμμα από τότε...

Για όποιον, ωστόσο, επιμένει να δυσπιστεί στα παραπάνω και αρνείται πεισματικά τις σχετικές ερμηνείες των ιστορικών δεν έχει παρά να συμβουλευτεί την Wikipedia:
http://en.wikipedia.org/wiki/Lenin%27s_Testament
Δεν φαντάζομαι και η wikipedia να θεωρείται τροτσκιστική, έτσι ;

Τον Μάιο του 1924 ο Στάλιν δεν φοβόταν τίποτα και κανένα γιατί είχε ήδη εδραιώσει οργανωτικά/διοικητικά την εξουσία του (με τη βοήθεια της τρόικα), απόδειξη ότι ψηφίσθηκε για γραμματέας και έγινε δεκτή η πρόταση να μην ενημερωθεί το κόμμα και η σοβιετική κοινωνία για την ΠΔ του Λένιν. Τώρα για το αν αυτό έγινε ΟΜΟΦΩΝΑ ή όχι δεν γνωρίζω, όμως εσύ ΜΑΚ που το λες θα μπορούσες να προσκομίσεις τη σχετική απόδειξη ;

Το μόνο πολιτικό σκεπτικό (για την ομοφωνία) που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό από τους διαφωνούντες δεν είναι φυσικά αυτό που λες (ότι δηλ. η ΠΔ απευθυνόταν στο συγκεκριμένο σώμα μόνον). Αυτό δεν είναι πολιτικό σκεπτικό όπως καταλαβαίνεις. Γιατί τόσο σοβαρά πολιτικά κείμενα πρέπει να γνωστοποιούνται. Το ότι αυτό δεν συνέβη, μάλλον πρέπει να οφείλεται στους φόβους αξιοποίησης της ΠΔ από τους ταξικούς και πολιτικούς αντιπάλους του σοβιετικού καθεστώτος. Βλέπεις ο Τρότσκι και οι άλλοι διαφωνούντες τηρούσαν τη κομματική νομιμότητα και σκεπτόντουσαν με κριτήριο τη διατήρηση της ενότητας του κόμματος. Αν το κείμενο δημοσιεύονταν στο κόμμα των 700 χιλιάδων και παραπάνω μελών του, πέρα από την σύγχυση που θα δημιουργούσε (άλλα να ζητά ο ήρωας της επανάστασης Λένιν και άλλα να πράττει η νέα πολιτική ηγεσία) είναι βέβαιο πως και το κόμμα θα αποδυνάμωνε και θα διέρρεε παραέξω.

Αυτό είναι το μόνο πολιτικό σκεπτικό που μπορώ να φανταστώ και είναι πολύ σοβαρό για να το χαρακτηρίζεις ‘μικροπολιτικό ελιγμό’. Γιατί τη περίοδο εκείνη ακόμη, οι διαφωνούντες πίστευαν στη δυνατότητα των πιο φωτισμένων ηγετικών κλιμακίων του κόμματος να επιλύσει τις πολιτικές διαφορές του με πνεύμα μπολσεβικισμού και ενότητας. Ενότητα κομματική στην οποία, όπως και εσύ παραδέχθηκες, αποσκοπούσε και ο ίδιος ο Λένιν με την ΠΔ.

Τέλος, πράγματι την εποχή εκείνη δεν υπήρχε ακόμη Αριστερή Αντιπολίτευση. Η διακήρυξη των 46 μπορεί να θεωρηθεί πρόπλασμά της, δεν αποτελούσε όμως ακόμη την Αριστερή Αντιπολίτευση που ειρωνικά λες ότι σιώπησε. Για την κατάσταση της κρίσης στην οποία βρισκόταν εκείνη την εποχή η σοβιετική κοινωνία και τους φόβους που έτρεφαν για τις επιπτώσεις της οι διαφωνούντες δεν έχει κανείς παρά να διαβάσει την ίδια την διακήρυξη των 46 στο:

http://en.wikipedia.org/wiki/The_Declaration_of_46

Στο σχόλιο της 10/3 00:42 ο ΜΑΚ απαντά στο σημείο 5 ως εξής:

(α) εκτός από την μάχη διαδοχής των προσωπικοτήτων για την ηγεσία βλέπει και μία πολιτική μάχη που στους βασικούς άξονές της συσπειρώθηκε το ΚΚΣΕ υπό τον Στάλιν (β) ενώ μεν «οι διεργασίες που κάνουν δυνατή την εμφάνιση ενός εκμεταλλευτικού στρώματος που αργότερα συμφύεται με τον κρατικό μηχανισμό ξεκινάνε από τη δεκαετία του ’20, όμως, η εγκαθίδρυση εκμεταλλευτικών σχέσεων εμφανίζεται τη δεκαετία του ’30 και είναι η ένταση της ταξικής πάλης που κάνει τον Στάλιν (σε συνδυασμό με τα προσωπικά του χαρακτηριστικά) να προχωρήσει στη διάλυση (μέσω κυρίως της φυσικής εξόντωσης) του ΚΚΣΕ» και (γ) «ότι όταν συνέβη αυτό, οι διάφορες αντιπολιτεύσεις είχαν εκμηδενιστεί ΠΟΛΙΤΙΚΑ προ πολλού και ΔΕΝ ήσαν αυτές ο πολιτικός στόχος του Στάλιν».

Ο ΜΑΚ όμως αφήνει και στα τρία αυτά σημεία αρκετά αναπάντητα ερωτηματικά:
(α) ποιοι είναι οι βασικοί άξονες της υπό τον Στάλιν πολιτικής μάχης και συσπείρωσης του ΚΚΣΕ ;
(β) αφού μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του ’20 μόνον οι προϋποθέσεις διαμορφώνονταν για την εμφάνιση του εκμεταλλευτικού στρώματος και τη σύμφυσή του με το κράτος τη δεκαετία του ’30 όπως λέει ο ΜΑΚ, σημαίνει αυτό πως επικρατούσε η προλεταριακή δημοκρατία τη δεκαετία του ’20 στη ρώσικη κοινωνία ; Ακόμη, ένταση ταξικής πάλης δεν υπήρχε πριν τις εκκαθαρίσεις του 1935-39 και τι μέρος αυτής έκφραζε ο Στάλιν και τι η αντιπολίτευση ;
(γ) αν όταν συνέβη αυτό οι διάφορες αντιπολιτεύσεις είχαν εκμηδενιστεί ΠΟΛΙΤΙΚΑ προ πολλού τότε ο Στάλιν γιατί προέβη στους μαζικούς διωγμούς και γιατί δεν αναφέρεται ο πραγματικός πολιτικός του στόχος ;

Τα αναφέρω αυτά γιατί οι όποιες επιδερμικές αναφορές γίνονται χωρίς τις ανάλογες εξηγήσεις μόνον σύγχυση δημιουργούν προκαλώντας μάλιστα την πλασματική αίσθηση του αδιαμφισβήτητου γεγονότος όταν, αντιθέτως, προαπαιτούν τεράστια ανάλυση για να τεκμηριωθούν.

Στη συνέχεια στο σημείο 6 του σχολίου του ο ΜΑΚ ερωτά: «Γνωρίζεις κάποιο κείμενο του Λένιν που να απουσιάζει από τις εκδόσεις των Απάντων στις οποίες παρέπεμψα; Διότι εγώ δεν έχω ποτέ ακούσει οιονδήποτε να υποστηρίζει κάτι τέτοιο. Τα «χαμένα» κείμενα, στα οποία αναφέρεσαι καμία σχέση δεν έχουν με τα Άπαντα ή με τα έργα οποιουδήποτε μαρξιστή».

Τα «χαμένα κείμενα» (η καταγγελία του γεωργιανού Καμπανίτζε για την στάση Ορτζονικίζε-Στάλιν, το πόρισμα κρυφής επιτροπής του Λένιν για το Γεωργιανό στις 3 Μάρτη 1923, και η επιστολή της Φοτίεβα στον Κάμενεφ όπου βεβαιώνει τη θετική απάντηση του Τρότσκι στον Λένιν για την υπεράσπιση του εθνικού ζητήματος στο συνέδριο) έχουν άμεση σχέση με την Πολιτική Διαθήκη του Λένιν και έπρεπε να υπάρχουν ως παραπομπές και υποσημειώσεις στα ΑΠΑΝΤΑ όπως υπάρχουν τόσα άλλα έγγραφα και σχόλια ερμηνευτικά του Ινστιτούτου Μαρξισμού Λενινισμού.

Εξάλλου, από έκδοση σε έκδοση των ΑΠΑΝΤΩΝ εμφανίζονται κάθε φορά και νέα κείμενα. Είπαμε πως η ίδια η ΠΔ του Λένιν απουσίαζε από τα ΑΠΑΝΤΑ μέχρι το 1956. Το «Ημερολόγιο των γραμματέων του Λένιν» (υπηρεσιακές σημειώσεις που κρατήθηκαν μεταξύ 21 Νοέμβρη 1922 και 6 Μάρτη 1923) δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1963 σε ένα σοβιετικό ιστορικό περιοδικό (Voprosy Istorii 1963, No2) και μέχρι την 4η έκδοση δεν συμπεριλαμβάνεται στα ΑΠΑΝΤΑ. Ακόμη η Φοτίεβα στις «Αναμνήσεις» της αναφέρει για σημειώσεις που κράτησε στις 10 Γενάρη και στις 16 Φλεβάρη οι οποίες όμως δεν υπάρχουν στο «Ημερολόγιο» όπως τονίζει ο Λεβίν. Γιατί άραγε ; Παρομοίως, υπάρχει μία μυστική επιστολή του Λένιν προς τον Κάμενεφ στις 3 Μαρτίου 1922 η οποία δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1959 στα ΑΠΑΝΤΑ. Αντίστοιχα, επιστολή του Λένιν στον Στάλιν στις 15 Μαίου 1922 έμεινε άγνωστη στα ΑΠΑΝΤΑ μέχρι το 1959. Στις 27 Σεπτέμβρη 1922 ο Στάλιν κοινοποιεί ένα κείμενο του Λένιν στο Πολιτικό Γραφείο στο οποίο επισυνάπτει την δική του απάντηση όπου, μεταξύ άλλων, κατηγορεί τον Λένιν για «εθνικό φιλελευθερισμό». Αυτή η επιστολή δημοσιεύεται από τον Τρότσκι στο «Προδομένη Επανάσταση». Το Ινστιτούτο Μαρξισμού Λενινισμού δεν τη δημοσιεύει αλλά βεβαιώνει την ύπαρξή της και τις κατηγορίες του Στάλιν κατά του «εθνικού φιλελευθερισμού» του Λένιν (από Λεβίν σ. 64).

Αυτά για τα «χαμένα» κείμενα και τις συνεχείς νέες εμφανίσεις τους στα ΑΠΑΝΤΑ του Λένιν. Όσο για την μη δημοσίευση των έργων άλλων μαρξιστών, αυτό αφορά τόσο τις εκδόσεις Progress όσο και την μαοϊκή ιστοσελίδα στην οποία είχε αρχικά παραπέμψει ο ΜΑΚ και αρκεί για τον χαρακτηρισμό τους ως νεοσταλινικές.

Αν ο ΜΑΚ δεν χρησιμοποιούσε την μαοϊκή ιστοσελίδα ως ηλεκτρονική πηγή των ΑΠΑΝΤΩΝ ή εάν έψαχνε καλύτερα στην έντυπη έκδοση που διαθέτει, θα διαπίστωνε πως στα ΑΠΑΝΤΑ των εκδόσεων Progress περιλαμβάνονται ένα σωρό έγγραφα που οι νεοσταλινικοί του www.marx2mao.com επιμελώς αποκρύβουν.

Το κρίσιμο μεταβατικό έτος του 1922 υπάρχουν στα ΑΠΑΝΤΑ του Λένιν 238 κείμενα (επιστολές, άρθρα κλπ) που συνέγραψε ο μεγάλος επαναστάτης (βλ www.marxists.org) και όχι μόνον 22 που εμφανίζει η μαοϊκή ιστοσελίδα. Στο πλήθος αυτό των κειμένων περιλαμβάνονται και 6 επιστολές προς τον Τρότσκι οι οποίες, όλως τυχαίως, αφορούν το τελευταίο δίμηνο του έτους (ουσιαστικά τις τελευταίες 35 ημέρες) και ως χρονική πυκνότητα συγγραφής αλλά και ως ουσία είναι αποκαλυπτικές της πολιτικής σύγκλισης των δύο ανδρών. Μίας σύγκλισης που ξεκινά με βάση τα θέματα της ΝΕΠ και του μονοπωλίου του εξωτερικού εμπορίου. Συγκεκριμένα :

Στις 25/11/22 ο Λένιν στέλνει επιστολή στον Τρότσκι όπου του λέει ότι συμφωνεί με το μεγαλύτερο μέρος των απόψεών του για την ΝΕΠ και να δημοσιευτούν:
«I have read your theses concerning NEP and on the whole find them very good, and some formulations extremely felicitous, but a small part of the points seemed to me to be dubious. I would advise their publication in the newspapers for the time being, and then re-issue in a pamphlet without fail. With some comments, they will be especially appropriate for informing the foreign public about our New Economic Policy.»
(βλ http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1922/nov/25.htm )

Στις 12/12/22 ο Λένιν στέλνει γράμμα στον Τρότσκι όπου τον ρωτά για τη στάση που θα κρατήσει για το θέμα του εξωτερικού εμπορίου
http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1922/dec/12.htm

Στις 13/12/22 νέο γράμμα του Λένιν στον Τρότσκι όπου του λέει ότι συμφωνούν απόλυτα για το μονοπώλιο του εξωτερικού εμπορίου και τον προτρέπει να αναλάβει δράση
http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1922/dec/13c.htm

Στις 15/12/22 ξαναγράφει στον Τρότσκι τα εξής :
«Comrade Trotsky:
I consider that we have quite reached agreement. I ask you to declare our solidarity at the plenum. I hope that our decision will be passed, because some of those who had voted against it in October have now partially or altogether switched to our side.[1]
If for some reason our decision should not be passed, we shall apply to the group of the Congress of Soviets, and declare that we are referring the question to the Party congress.
In that case, inform me and I shall send in my statement.
Yours,
Lenin»
http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1922/dec/15c.htm

Επίσης στις 15/12/22 σε νέο γράμμα προς τον Τρότσκι ο Λένιν γράφει :
«Comrade Trotsky:
I am sending on to you Frumkin’s letter which 1 have received today.[1] I also think that it is absolutely necessary to have done with this question once and for all. If there are any fears that I am being worried by this question and that it could even have an effect on my health, I think that this is absolutely wrong, because I am infinitely more worried by the delay which makes our policy on one of the most basic questions quite unstable. That is why I call your attention to the enclosed letter and ask you to support an immediate discussion of this question.»
(σημειωτέον πως το γράμμα του Φρούμκιν χάθηκε κι’ αυτό…)
http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1922/dec/15d.htm

Τέλος, στις 21/12/22 ο Λένιν προτείνει – παρά την επιτυχία που είχαν στο θέμα του εξωτερικού εμπορίου – να συνεχίσουν την πολιτική τους επίθεση :
«It looks as though it has been possible to take the position without a single shot, by a simple manoeuvre. I suggest that we should not stop and should continue the offensive, and for that purpose put through a motion to raise at the Party congress the question of consolidating our foreign trade, and the measures to improve its implementation. This to be announced in the group of the Congress of Soviets. I hope that you will not object to this, and will not refuse to give a report in the group.»
http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1922/dec/21.htm

Σε επιστολή του προς Στάλιν για τα μέλη της ΚΕ στις 15/12/22 ο Λένιν πιστοποιεί τη συμμαχία που έχει κάνει με τον Τρότσκι για το θέμα του εξωτερικού εμπορίου λέγοντας τα εξής:
«I have also come to an agreement with Trotsky on the defence of my views on the monopoly of foreign trade.»
(βλ http://www.marx2mao.com/Lenin/LSFTM22.html την έχω ήδη παραθέσει )

Από το πνεύμα των παραπάνω επιστολών - τις οποίες ο ΜΑΚ δείχνει να αγνοεί παντελώς - φαίνεται ξεκάθαρα η πολιτική σύγκλιση του Λένιν με τον Τρότσκι πως έχει ξεκινήσει στα πλαίσια της υπεράσπισης του μονοπωλίου του εξωτερικού εμπορίου και τη κοινή στάση τους απέναντι στην ΝΕΠ από τον Νοέμβριο του 1922. Λίγο καιρό πριν έχει αρχίσει και η απόκλιση του Λένιν από τον Στάλιν τον οποίο μέχρι τότε εμπιστευόταν απολύτως. Τέλος, όπως φαίνεται από τις επιστολές προς Τρότσκι και Στάλιν τον Μάρτιο του 1923 και τα άλλα ενδιάμεσα άρθρα του Λένιν, ο άρρωστος πια ηγέτης της Οκτωβριανής επανάστασης βασίζεται πια σε μεγάλο βαθμό στον Τρότσκι για να πλήξουν από κοινού τον Στάλιν.

Με άλλα λόγια, η πολιτική συμμαχία των δύο ηγετών κατά του Στάλιν όχι μόνον δεν περιορίζεται στο απόσπασμα της Πολιτικής Διαθήκης όπου ο Λένιν χαρακτηρίζει τους Στάλιν και Τρότσκι (και το οποίο ο ΜΑΚ επιμένει πιστεύω να ερμηνεύει κοντόθωρα και εσφαλμένα) αλλά ούτε περιορίζεται στα 5 γράμματα που απαρτίζουν την Πολιτική Διαθήκη και τα οποία από μόνα τους είναι ηλίου φαεινότερο τι σημαίνουν. Έχει προϊστορία (εξωτερικό εμπόριο, ΝΕΠ) και συνέχεια (εθνικό και γεωργιανό ζήτημα, Εργατοαγροτική Επιθεώρηση και λειτουργία κράτους, προσωπική προσβολή Λένιν από Στάλιν και αίτημα πρώτου για καθαίρεση δεύτερου από θέση ΓΓ).

Βρισκόμαστε στο σημείο όπου το φαινομενικά πιο ασήμαντο στοιχείο της διαφοράς μου με τον ΜΑΚ, θα αποδειχθεί μάλλον το πιο σημαντικό. Από το οποίο θα κριθούν και όλα τα άλλα. Γιατί αφορά τα μέσα του διαλόγου και τις χρησιμοποιούμενες από τον καθένα μας μεθόδους πολιτικής αντιπαράθεσης. Αφορά την ειλικρίνεια και την τιμιότητα, με την οποία προσεγγίζει καθένας μας την ιστορική αλήθεια. Για άλλη μία φορά θα αποδειχθεί ότι ο διάβολος κρύβεται πίσω από τη λεπτομέρεια. Και θα δούμε το κατά πόσο ο σκοπός αγιάζει τα μέσα…

Μέχρι τώρα παρέθεσα 7 περιπτώσεις διαστρέβλωσης του πολιτικού περιεχομένου και μηνύματος της ‘Διαθήκης’ του Λένιν από τον ΜΑΚ. Άφησα τελευταία μία ακόμη (8η ) γιατί την θεωρώ ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Αφορά την απάντηση του Τρότσκι στο γράμμα (4/3/23) του Λένιν με το οποίο ο Λένιν του ζητούσε να αναλάβει την υπεράσπιση του Γεωργιανού και εθνικού ζητήματος ζωντανά μέσα στο 12ο Συνέδριο του κόμματος στα τέλη Μαρτίου 1923. Αφορά επίσης μία επιστολή της Φοτίεβα στον Κάμενεφ (16/3/23) όπου γίνεται ειδική αναφορά στο θέμα αυτό.

Ο ΜΑΚ την πρώτη φορά που αναφέρθηκε στο εν λόγω γράμμα του Λένιν προς τον Τρότσκι τόνισε πως ο δεύτερος δεν μπόρεσε να αναλάβει το καθήκον που του ζητούσε ο πρώτος για λόγους υγείας και έτσι ο Λένιν αποφάσισε - υποτίθεται - να απευθύνει ο ίδιος σημειώσεις αλλά και ομιλία (υπαγορευμένη) στην Κ.Ε. όπως φαίνεται από το τελευταίο τηλεγράφημα που υπαγόρευσε ποτέ (6/3/23) απευθυνόμενος στην διαμαρτυρόμενη ηγεσία της ΚΕ του ΚΚ Γεωργίας και υποσχόμενος να πάρει το μέρος τους.

Έχοντας υποσχεθεί περαιτέρω διευκρινήσεις (τις οποίες και ζητήσαμε αφού εξηγήσαμε την δική μας άποψη) ο ΜΑΚ επανέρχεται με το σχόλιο του της 10 Μαρτίου 02:51 για να μας πει ότι το θέμα είναι «εντελώς περιθωριακό» και «αστείο ζήτημα» που μπορούν να παρακάμψουν οι αναγνώστες, αλλά πως «είναι αναγκαίο λόγω των εμμονών του Κώστα», να εξηγήσει «ποιο είναι το επίμαχο ζήτημα».

Έ λοιπόν, ο φίλτατος ΜΑΚ για ένα τόσο ‘περιθωριακό’ και ‘αστείο’ ζήτημα αφιερώνει δύο σελίδες εξηγήσεις !!! Και τι μας λέει ; Με δύο λόγια μας λέει :

(α) ότι ακριβώς είπε και στο πρώτο σχόλιο του, πως δηλαδή ασπάζεται την άποψη των ΑΠΑΝΤΩΝ ότι ο Τρότσκι δεν ανέλαβε την υπόθεση για λόγους υγείας και πως αν είχε αναλάβει ο Τρότσκι την υπόθεση, τότε ο Λένιν δεν θα πληροφορούσε με επιστολή του τους Γεωργιανούς ότι ετοιμάζει γραπτή ομιλία και σημειώσεις για το συνέδριο, και

(β) ότι στην επιστολή της Φοτίεβα προς τον Κάμενεφ – επιστολή που κακώς εμφανίζω σαν χαμένη αφού υπάρχει κανονικά στα αρχεία του ΙΜΛ - πουθενά η Φοτίεβα δεν λέει ότι ο Τρότσκι αποδέχτηκε το αίτημα του Λένιν.

Κλείνει, δε, το μακροσκελές σχόλιο λέγοντας: «Αλλά όλα αυτά είναι εξαιρετικά κουραστικές και ανούσιες λεπτομέρειες και καθόλου δε θα είχα ασχοληθεί αν δεν έκανε ο Κώστας αυτή την απελπισμένη προσπάθεια αντιπερισπασμού για να σκεπάσει τη γνωστή του γκάφα. Στο κάτω κάτω, ας μας δώσει ο Κώστας την απάντηση στο πολύ απλό, μα πάρα πολύ απλό ερώτημα. Τελικά ο Τρότσκι τι έκανε στην ολομέλεια της Κ.Ε.; Υπερασπίστηκε τους Γεωργιανούς; Εδώ περιμένω μιαν απάντηση...»

Η απάντησή μου, λοιπόν, είναι ότι με τέτοιες ‘κουραστικές και ανούσιες λεπτομέρειες’ στήνονται οι μεγάλες παραχαράξεις ιστορικών γεγονότων και της σημασίας τους, όπως της ΠΔ του Λένιν. Η απάντηση του Τρότσκι δεν είναι ‘περιθωριακό’ και ‘αστείο’ ζήτημα γιατί με αυτή θα σφραγιζόταν η πολιτική συμμαχία και το κοινό μέτωπο Λένιν-Τρότσκι κατά του Στάλιν στο 12ο Συνέδριο. Ο Λένιν προετοίμαζε τη δική του παρέμβαση – μία ομιλία που θα διαβαζόταν στο Συνέδριο πιθανότατα όχι από τον ίδιο – αλλά ζητούσε παράλληλα την ενεργό στήριξη του Τρότσκι γιατί ο ίδιος ήταν άρρωστος και η μάχη της διαδοχής είχε ήδη συντελεστεί αθόρυβα στη διάρκεια του 1922 με το νέο στάτους κβο να αντιπροσωπεύεται από τον Στάλιν και την τρόικα. Πολύ απλά ο Λένιν δεν έλεγχε πλέον την κατάσταση και γι’ αυτό μεθόδευε μέσω και της ΠΔ την αντεπίθεσή του. Ο Τρότσκι, από τη μεριά του, περίμενε να ευοδωθεί η προηγούμενη πολιτική σύγκλιση με τον Λένιν σε μία συμμαχία και δεν είχε φυσικά κανένα λόγο να αρνηθεί, εκτός και αν πιστεύουμε πως ένα λουμπάγκο θα τον απέτρεπε ! Τα πράγματα όμως ήλθαν έτσι που ο Λένιν παρέλυσε, η ΠΔ θάφτηκε από το ΠΓ και ο Τρότσκι – ο οποίος έπρεπε σε κάθε βήμα του να διαψεύδει τις κατηγορίες για τη νομιμοφροσύνη του απέναντι στο κόμμα - έπρεπε να δώσει μία μάχη μόνος την έκβαση της οποίας εκ προοιμίου γνώριζε καθώς ο ίδιος ήταν ανέτοιμος γι’ αυτήν. Μία ερμηνεία για την στάση του Τρότσκι στο 12ο Συνέδριο έχω ήδη δώσει. Εδώ θέλω απλά να τονίσω πως θεωρώ παράλογο το σκεπτικό που προβάλλεται για να εξηγηθεί η εικαζόμενη αρνητική απάντηση του Τρότσκι. Επαναλαμβάνω, λοιπόν, ότι όλη η προηγούμενη περίοδος (δες προηγούμενα σχόλια μου) και η ΠΔ μαζί με άλλα άρθρα και επιστολές του Λένιν μαρτυρούν πως όχι μόνο υπήρχε σε εξέλιξη πολιτική σύγκλιση με τον Τρότσκι αλλά και ετοιμαζόταν κοινή παρέμβαση στο 12ο Συνέδριο με βάσει τρεις βασικές εντολές της ΠΔ όπως τις συνοψίζει ο Λέβιν στο βιβλίο του (σ.133) :

1. Καταπολεμείστε τον εθνικισμό, ιδιαίτερα τον ρώσικο εθνικισμό, αυτό τον σωβινισμό Μεγάλης Δύναμης που τείνει να υπηρετήσει ολόκληρος ο κυβερνητικός μηχανισμός. Παλέψτε να εμπνεύσετε με διεθνιστικό πνεύμα τους λαούς της Ένωσης.
2. Καταπολεμείστε την αμαθή, περιττή και μελλοντικά καταπιεστική γραφειοκρατία σε κάθε βαθμίδα και της καθοδήγησης του κόμματος συμπεριλαμβανομένης. Προσπαθήστε να δημιουργήσετε μία αποτελεσματική κρατική διοίκηση.
3. Απομακρύνετε τον Στάλιν.

Από αυτή την σκοπιά είχε μεγάλη σημασία η απόκρυψη από το σταλινικό μπλοκ όχι μόνον της ΠΔ αλλά και της ολοκλήρωσης της συμμαχίας Λένιν-Τρότσκι με την παραδοχή μίας θετικής απάντησης του Τρότσκι.

Αδυνατώντας να κατανοήσει τον πολιτικό χαρακτήρα της περιόδου εκείνης και τη σημασία της ΠΔ ως βάσης της συμμαχίας Λένιν-Τρότσκι για μία από κοινού παρέμβαση στο κόμμα, ο ΜΑΚ διερωτάται πως είναι δυνατόν να έχει απαντήσει θετικά ο Τρότσκι και συγχρόνως ο Λένιν να υπόσχεται στους Γεωργιανούς δική του παρέμβαση με ομιλία. Το χειρότερο, όμως, είναι πως δέχεται την εξήγηση των σχολιαστών των ΑΠΑΝΤΩΝ ταυτίζοντάς τους μάλιστα με τα ίδια τα ΑΠΑΝΤΑ. Λέει ο ΜΑΚ :

«Ο σχολιασμός στα Άπαντα επισημαίνει ότι η Μαρία Βολοντίτσεβα… διαβίβασε το ίδιο απόγευμα τηλεφωνικά το γράμμα του Λένιν στον Τρότσκι. Επικαλούμενος αρρώστια, λένε τα Άπαντα, ο Τρότσκι είπε ότι δε μπορούσε να αναλάβει μια τέτοια υποχρέωση.»

Προσέξτε : οι ‘σχολιαστές των ΑΠΑΝΤΩΝ’ έγινε ‘σχολιασμός στα ΑΠΑΝΤΑ’ και αυτός με τη σειρά του γίνεται μερικές λέξεις μετά ‘λένε τα ΑΠΑΝΤΑ’. Σαν να λέμε σχολιαστές και ΑΠΑΝΤΑ (δηλαδή τα έργα του Λένιν) είναι ένα και το αυτό !! Για τις εκδόσεις των ΑΠΑΝΤΩΝ έχουμε ήδη εκφράσει στο προηγούμενο σχόλιο μας τις δίκαιες αμφιβολίες μας και τον σκεπτικισμό με τον οποίο πρέπει να εξετάζεται η παρουσίαση που κάθε φορά κάνουν. Για τον ΜΑΚ όμως τα ΑΠΑΝΤΑ είναι κάτι σαν τα ‘άγια των αγίων’. Όπως ο ίδιος τονίζει:

«Θεωρώ ότι η θέση των σχολιαστών πρέπει να είναι ακριβής όχι μόνο επειδή δε βλέπω το λόγο να αλλοιωθεί η απάντηση του Τρότσκι (δεν υπάρχει πολιτικό διακύβευμα) ούτε μόνο επειδή δε βλέπω το λόγο να διακινδυνεύσει το Progress (που επαναλαμβάνω θεωρώ εξαιρετικά αξιόπιστο) διασυρμό για ένα τέτοιο αστείο ζήτημα.»

Δεν βλέπει, δηλαδή, στην θετική απάντηση του Τρότσκι την τελική υπογραφή σε μία πράξη πολιτικής συμμαχίας (το πολιτικό διακύβευμα) και θεωρεί παράλογο να διακινδυνεύσει το Progress την αξιοπιστία του για ένα τόσο αστείο ζήτημα, όταν το ίδιο το Progress με τόσες προηγούμενες εκδόσεις ΑΠΑΝΤΩΝ του Λένιν απέκρυβε ολόκληρη την ΠΔ του, το Ημερολόγιο των γραμματέων του, το γράμμα της Φοτίεβα στον Κάμενεφ και όσα άλλα αναφέραμε στο προηγούμενο σχόλιο.

Όμως, επειδή ο ΜΑΚ διαισθάνεται την λογική αδυναμία του επιχειρήματος ‘αν είχε δεχθεί ο Τρότσκι, τότε ο Λένιν δεν θα έλεγε στους Γεωργιανούς ότι ετοιμάζει ομιλία’, θεωρεί σκόπιμο να προχωρήσει στην αμφισβήτηση της επιβεβαίωσης της θετικής απάντησης του Τρότσκι μέσα από το γράμμα της Φοτίεβα προς τον Κάμενεφ το οποίο επικαλείται ο Λεβίν. Προτιμά, δε, να αποδεχθεί την άποψη ενός αστού ιστοριογράφου (Φίσερ) που αποδέχεται την ερμηνεία των σχολιαστών των ΑΠΑΝΤΩΝ, παρά την ερμηνεία δύο μαρξιστών ιστοριογράφων (Ντόιτσερ, Λεβίν) και την ίδια την μαρτυρία του Τρότσκι για το θετικό της απάντησής του προς τον Λένιν. Ας δούμε τι ακριβώς λέει ο ΜΑΚ για να στηρίξει τον ισχυρισμό του:

‘Τώρα η συνέχεια έχει ενδιαφέρον. Σύμφωνα με το ... χαμένο παράρτημα του Λεβίν, δύο σημαντικοί βιογράφοι του Λένιν, οι Φίσερ και Ντόυτσερ εμφανίζουν αντίθετες απόψεις για το αν όντως ο Τρότσκι αποδέχτηκε ή όχι το αίτημα του Λένιν. Ο Φίσερ συμφωνεί με το σχόλιο των Aπάντων σε αντίθεση με το Ντόυτσερ. Ο Τρότσκι, στο βιβλίο του «Stalin School of Falsification» (ρώσικη έκδοση 1931, αγγλική 1937), στο οποίο παραπέμπει ο Λεβίν, παραθέτει ένα γράμμα (με ημερομηνία 16-3-1923) προς τον Κάμενεβ (πρόεδρο του ΠΓ) της Λ. Φοτίεβα, προσωπικής γραμματέας του Λένιν, η οποία ενημερώνει τον Κάμενεβ για το κείμενο που είχε υπαγορεύσει ο Λένιν σχετικά με το εθνικό ζήτημα (βλ. προηγούμενο σχόλιό μου). Κατά τη γνώμη του Λεβίν, το γράμμα αυτό ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ότι ο Τρότσκι είχε αποδεχτεί το έργο που του ανέθετε ο Λένιν. Ο Κώστας βιάζεται να εντάξει το γράμμα αυτό στα «χαμένα» γράμματα που τάχα αποδεικνύουν την αναξιοπιστία των σοβιετικών πηγών και συνακόλουθα των «Απάντων» του Λένιν (που όμως, όπως είδαμε, οι σοβαροί τροτσκιστές αποδέχονται—άλλο τώρα οι έλληνες Σακκάτοι).
Καταρχήν, όλες οι πληροφορίες (και του Λεβίν) επιβεβαιώνουν ότι το γράμμα αυτό φυλάσσεται κανονικά στα αρχεία. Φυσικά δεν έχει δημοσιευτεί στα «Άπαντα» του Λένιν, αλλά κάτι τέτοιο θα ήταν παράλογο. Αλλά να έρθουμε στο ψητό. Λέει πουθενά η Φοτίεβα ότι ο Τρότσκι αποδέχτηκε το αίτημα του Λένιν; Όχι, πουθενά. Μεταφράζω από το ... χαμένο παράρτημα του Λεβίν το υπογραμμισμένο από αυτόν απόσπασμα: «Ο Βλάντιμιρ Ίλιτς θεωρούσε το άρθρο αυτό ότι έχει καθοδηγητικό χαρακτήρα και ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό. Σύμφωνα με τις οδηγίες του αποστάλθηκε στο σύντροφο Τρότσκι, τον οποίο ο Βλάντιμιρ Ίλιτς εξουσιοδότησε να υπερασπίσει την άποψή του πάνω στο δοσμένο ζήτημα».
Το άρθρο είχε γραφτεί πάνω από δύο μήνες νωρίτερα και δε γνωρίζουμε πότε στάλθηκε στον Τρότσκι. Αλλά ας υποθέσουμε ότι αυτό στάλθηκε γύρω στις 4 Μαρτίου, μαζί με τα υπόλοιπα έγγραφα του φακέλου του Γεωργιανού ζητήματος. Το ερώτημα είναι: από πού προκύπτει από το γράμμα της Φοτίεβα ότι ο Τρότσκι αποδέχτηκε τελικά το αίτημα του Λένιν. Ότι ο Λένιν τον εξουσιοδότησε να αναλάβει την υπεράσπιση των Γεωργιανών, αυτό είναι σαφές. Ότι ο Τρότσκι αποδέχτηκε, ε αυτό δεν είναι καθόλου σαφές (και μάλλον το αντίθετο συνάγεται).’

Πρώτα-πρώτα να πούμε πως για τον Λεβίν δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η απάντηση του Τρότσκι ήταν θετική. Και αυτό ανεξάρτητα από το γράμμα της Φοτίεβα προς τον Κάμενεφ που ήταν μία επιπλέον απόδειξη όπως θα αποδείξουμε σε λίγο. Ας δούμε τι γράφει ο Λεβίν:

«Την παραμονή (5/3/23), η Φοτίεβα και η Γκλιάσσερ που πηγαινοέρχονταν ανάμεσα στον Λένιν και τον Τρότσκι – ακινητοποιημένος κι αυτός από ένα λουμπάνγκο σε ένα άλλο διαμέρισμα του Κρεμλίνου – είχαν αναγγείλει στον Τρότσκι ότι ο Κάμενεφ έφευγε για τον Καύκασο και ότι ο ίδιος μπορούσε αν ήθελε κάποια αποστολή (βλ Απαντα, τ. 54, σ. 329-330). Δεν γνωρίζουμε ποιος ήταν ο σκοπός του ταξιδιού του Κάμενεφ. Ο Τρότσκι, όμως, που είχε λάβει το υπόμνημα της 30ης Δεκεμβρίου και άλλα έγγραφα του Λένιν για τη Γεωργία, πρότεινε να δείξει αυτά τα έγγραφα στον Κάμενεφ ώστε να μπορέσει αυτός ν’ αρχίσει να παίρνει επί τόπου ορισμένα μέτρα. Η Φοτίεβα έφυγε να υποβάλλει την ερώτηση στον Λένιν και επέστρεψε στον Τρότσκι με μία κατηγορηματικά αρνητική απάντηση: ‘σε καμία περίπτωση. Ο Βλάντιμιρ Ίλιτς λέει ότι ο Κάμενεφ θα δείξει το γράμμα στον Στάλιν, που θα κλείσει μία σαθρή συμφωνία για να την προδώσει στη συνέχεια’ (βλ Τρότσκι και Ημερολόγιο γραμματέων). Αυτά έγιναν μάλλον το πρωί. Λίγη ώρα μετά την πρώτη απάντηση, η Φοτίεβα επέστρεψε στον Τρότσκι με νέες υποδείξεις του Λένιν και ένα αντίγραφο μιας άλλης επιστολής. Ο Λένιν πρότεινε τώρα να αποκαλύψουν τα πάντα στον Κάμενεφ και μάλιστα να τον πληροφορήσουν γι’ αυτό το νέο μήνυμα που απευθυνόταν στους λεγόμενους παρεκκλίνοντες Γεωργιανούς… Ο Τρότσκι έκπληκτος από την αλλαγή της γνώμης του Λένιν σχετικά με τη συμμετοχή του Κάμενεφ στο μυστικό, ζήτησε εξηγήσεις. Η Φοτίεβα του είπε αυτό που υπέθετε: ‘Είναι ίσως επειδή ο Βλάντιμιρ Ίλιτς πάει χειρότερα και βιάζεται να προλάβει ότι μπορέσει’. Μπορούμε να εμπιστευθούμε τον Τρότσκι που αναφέρει ότι μία από τις γραμματείς του Λένιν, ίσως η Γκλάσσιερ του είπε: ‘Ο Βλάντιμιρ Ίλιτς ετοιμάζει μία βόμβα κατά του Στάλιν’ (Τρότσκι)» (Λεβίν σ 105-107 ελληνικής έκδοσης, και 101-103 αγγλικής).

Από τα παραπάνω προκύπτουν τα εξής απλά λογικά συμπεράσματα:

(α) αφού οι γραμματείς ‘πηγαινοέρχονταν’ μεταξύ Λένιν και Τρότσκι, υπήρχε προφανώς συμφωνία για κοινή δράση και η όλη συνεννόηση και επικοινωνία γίνονταν για τη μεθόδευση.

(β) για να προτείνει ο Τρότσκι την κοινοποίηση των εγγράφων του Λένιν στον Κάμενεφ, είχε προφανώς αποδεχθεί την πρόσκληση του Λένιν και επιδίωκε τη διεύρυνση της συμμαχίας (σημειώνεται πως ο Κάμενεφ είχε παντρευτεί την αδελφή του Τρότσκι). Αλλιώς γιατί να νοιάζεται ;

(γ) η μεταφορά της πρότασης του Τρότσκι για τον Κάμενεφ στον Λένιν και η επιστροφή της Φοτίεβα δύο φορές (την πρώτη με αρνητική και τη δεύτερη με θετική απάντηση του Λένιν για τον Κάμενεφ) μαρτυρά ότι δεν υπήρχε ζήτημα αρνητικής απάντησης από τον Τρότσκι γιατί διαφορετικά δεν υπήρχε λόγος να συνεχίζει ο Λένιν την επικοινωνία μαζί του. Απόδειξη ότι όπως ρητά αναφέρεται ‘η Φοτίεβα επέστρεψε στον Τρότσκι με νέες υποδείξεις του Λένιν και ένα αντίγραφο μιας άλλης επιστολής’.

(δ) αυτό που έκανε με δική του πρωτοβουλία ο Λένιν ήταν να ενεργοποιήσει στην πράξη μία φράξια με τον Τρότσκι (επιδιώκοντας να συμπεριλάβει και τον Κάμενεφ) εναντίον του Στάλιν. Το ‘μυστικό’ ήταν ακριβώς η σύμπηξη φράξιας υπό την αιγίδα του μεγάλου ηγέτη με τους πολιτικούς στόχους της ΠΔ που αναφέραμε και που ο Λένιν ήθελε με τη βοήθεια του Τρότσκι να επιβάλλει στο 12ο Συνέδριο.

Πόσο τυφλός πρέπει να είναι κανείς για να μην βλέπει τις απλές αυτές αλήθειες ; Αλλά επειδή ο ΜΑΚ θεωρεί τον Ντόιτσερ 'τροτσκιστή' και δεν αποκλείεται να βγάλει σε λίγο και τον Λέβιν οπαδό του Τρότσκι (ασχέτως που τα παραπάνω δεν αποτελούν εκτιμήσεις ιστορικών αλλά βασίζονται σε έγγραφα) και επειδή προτιμά τον αστό ιστοριογράφο Φίσερ που δέχεται την άποψη των ‘σχολιαστών’ των ΑΠΑΝΤΩΝ περί αρνητικής απάντησης Τρότσκι στο κάλεσμα του Λένιν, θα τον συμβούλευα να εξετάσει – αφού διατείνεται πως κάνει και έρευνα – τι λένε τρεις σύγχρονοι αστοί ιστοριογράφοι και βιογράφοι του Τρότσκι για το συγκεκριμένο θέμα. Αναφέρομαι στους καθηγητές Ian Thatcher (2003, Leicester University), Geoffrey Swain (2006, Glasgow University) και Robert Service (St. Antony’s College, Oxford). Για την θετική απάντηση που έδωσε ο Τρότσκι στον Λένιν δες πχ την βιογραφία του Τρότσκι από τον Robert Service (σ.301) στο :
http://books.google.gr/books?id=mbD8jRUdAjsC&pg=PA301&lpg=PA301&dq=Fotieva's+letter+to+Kamenev&source=bl&ots=c3Sp7T1faQ&sig=SIq-roNtV3GoFldHovF-kUOxFYs&hl=el&ei=enqGTb_UB4-whAek6ry3BA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CFgQ6AEwBw#v=onepage&q&f=false

Αλλά του ΜΑΚ δεν του φτάνει η ίδια η διαβεβαίωση του Τρότσκι, όπως δεν του φτάνουν οι 3 αστοί και 2 μαρξιστές ιστοριογράφοι που βεβαιώνουν την θετική απάντηση του Τρότσκι στον Λένιν. Δεν τον πείθουν οι γραμματείς του Λένιν και όσα γράφουν στο Ημερολόγιο. Προτιμά τους νεοσταλινικούς σχολιαστές των ΑΠΑΝΤΩΝ της 4ης έκδοσης που ευλαβικά ξεφυλλίζει σαν τη σύγχρονη Βίβλο. Δεν έχει καν την απορία γιατί το γράμμα της Φοτίεβα προς τον Κάμενεφ δεν δημοσιεύτηκε ποτέ στα ΑΠΑΝΤΑ (ως συνημμένο όπως τόσα άλλα σχετικά έγγραφα) ή κάπου αλλού. Αντίθετα, σπεύδει να πει ότι ‘κάτι τέτοιο θα ήταν παράλογο’!!! Και συνεχίζει αμφισβητώντας ότι η Φοτίεβα επιβεβαιώνει πως ο Τρότσκι αποδέχτηκε το αίτημα του Λένιν και μεταφράζοντας από το… χαμένο παράρτημα του Λεβίν το υπογραμμισμένο από αυτόν απόσπασμα: «Ο Βλάντιμιρ Ίλιτς θεωρούσε το άρθρο αυτό ότι έχει καθοδηγητικό χαρακτήρα και ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό. Σύμφωνα με τις οδηγίες του αποστάλθηκε στο σύντροφο Τρότσκι, τον οποίο ο Βλάντιμιρ Ίλιτς εξουσιοδότησε να υπερασπίσει την έποψή του πάνω στο δοσμένο ζήτημα».

Για τον ΜΑΚ τα πράγματα είναι απλά: σύμφωνα με την Φοτίεβα ο Λένιν ‘εξουσιοδότησε’ τον Τρότσκι, αλλά δεν είναι σαφές ότι ο Τρότσκι αποδέχτηκε την… εξουσιοδότηση ! ‘Μάλλον το αντίθετο συνάγεται’ τονίζει ο ΜΑΚ αφού προηγουμένως στο σχόλιο του έχει ειρωνευτεί την ελληνική μετάφραση του Λεβίν που δεν διαθέτει το γράμμα της Φοτίεβα το οποίο όπως επίσης τονίζει απεστάλη στον Κάμενεφ στις 16 Μαρτίου 1923.

Ας δούμε τα 'λάθη' και το 'αντιαθλητικό παιχνίδι' του ΜΑΚ.

Φάουλ Νο 1: ο ΜΑΚ δεν καταλαβαίνει τι γράφει. Γιατί το ρήμα ‘εξουσιοδότησε’, που ο ίδιος χρησιμοποιεί μεταφράζοντας, ενέχει την έννοια του τετελεσμένου. Σημαίνει τη μεταβίβαση κάποιας εξουσίας (όχι τη πρόθεση μεταβίβασης), άρα και την αποδοχή αυτής (ανεξάρτητα της χρήσης που θα της γίνει). Πρέπει να έχει κανείς τρελή φαντασία για να φθάσει στο αντίθετο συμπέρασμα όπως το επιχειρεί ο 'παράτολμος' ΜΑΚ.

Φάουλ Νο2 : αν ωστόσο η ετυμολογία δεν πείθει τον δύσπιστο ΜΑΚ, θα έπρεπε να τον πείσει ο παρελθόντας χρόνος, αφού το ρήμα αναφέρεται σε πράξη του παρελθόντος. Τι νόημα θα είχε να αναφέρει η Φοτίεβα στην επιστολή της προς τον Κάμενεφ ότι ο Λένιν εξουσιοδότησε τον Τρότσκι, εάν γνώριζε – αφού η κίνηση έλαβε χώρα στο παρελθόν – ότι η πρωτοβουλία αυτή δεν απέδωσε ; Το πιο λογικό θα ήταν να αναφέρει ότι απλά του το ζήτησε, ή και να συμπληρώσει ότι απέβη άκαρπο το αίτημά του. Να σημειώσουμε, δε, ότι το γράμμα δεν απεστάλη στις 16/3 όπως λέει ο ΜΑΚ, αλλά στις 16/4 όπως θα δούμε. Συνεπώς, υπήρχε μία σεβαστή απόσταση 40 ημερών.

Φάουλ Νο3 : ο ΜΑΚ κάνει το λάθος να υποθέσει ότι το βιβλίο του Λεβίν στα ελληνικά δεν περιλαμβάνει την επιστολή της Φοτίεβα. Σφάλλει. Και σφάλλει διπλά και τριπλά. Διπλά γιατί μεταφράζει μόνον το υπογραμμισμένο από τον Λεβίν χωρίο, ενώ έχει ενδιαφέρον το σύνολο όπως θα δούμε. Τριπλά σφάλλει γιατί η μετάφραση που κάνει σύμφωνα με την ελληνική εκδοχή είναι ανακριβής όπως θα δούμε. Παραθέτω, λοιπόν, την ελληνική απόδοση της επιστολής με την εισαγωγή του Λεβίν:

«Διαθέτουμε εξάλλου ένα γράμμα της Φοτίεβα στον Κάμενεφ με ημερομηνία 16 Απρίλη 1923 όπου βεβαιώνει τη συμφωνία με τον Τρότσκι. Παραθέτουμε το γράμμα:
‘Στον σύντροφο Κάμενεφ, αντίγραφο στο σύντροφο Τρότσκι. Σε συνέχεια της τηλεφωνικής μας συνομιλίας, σας πληροφορώ σαν πρόεδρο του Πολιτικού Γραφείου τα εξής: όπως σας είπα στις 31 Δεκέμβρη 1922, ο Βλάντιμιρ Ίλιτς μου υπαγόρευσε ένα άρθρο για το εθνικό ζήτημα. Αυτό το ζήτημα τον τυραννούσε πολύ και ετοιμαζόταν να παρέμβει σχετικά στο Συνέδριο του κόμματος. Λίγο καιρό πριν την τελευταία επιδείνωση με πληροφόρησε ότι θα δημοσίευε αυτό το άρθρο αλλά πιο αργά. Μετά χειροτέρεψε χωρίς να μου έχει δώσει οριστική εντολή. Ο Βλάντιμιρ Ίλιτς θεωρούσε αυτό το άρθρο σαν κατευθυντήρια άποψη και του έδινε μεγάλη σημασία. Με εντολή του το άρθρο διαβιβάστηκε στο σύντροφο Τρότσκι τον οποίο ο Βλάντιμιρ Ίλιτς είχε επιφορτίσει να υπερασπίσει την άποψή του στο συνέδριο δεδομένης της συμφωνίας τους σ’ αυτό το ζήτημα..’
Το Ινστιτούτο Μαρξισμού Λενινισμού δεν δημοσιεύει αυτό το γράμμα, βεβαιώνει όμως την ύπαρξή του και σημειώνει ότι η Φοτίεβα το έστειλε στο Πολιτικό Γραφείο στις 16 Απριλίου 1923». (Λεβίν, "Η τελευταία μάχη του Λένιν", σ. 152).

Ας δούμε τώρα τη σημασία του συνόλου της επιστολής.

Πρώτο, αναφέρεται σε δύο σημεία από τον Λεβίν ότι η επιστολή αποστέλλεται στον Κάμενεφ 40 μέρες μετά την ‘εξουσιοδότηση’ του Τρότσκι από τον Λένιν. Για ποιο λόγο η Φοτίεβα αναφέρεται σε μία πρωτοβουλία αν αυτή δεν απέδωσε καρπούς ;

Δεύτερο, η Φοτίεβα στην ελληνική μετάφραση εμφανίζεται να λέει καθαρότατα στο τέλος του γράμματος ότι η συμφωνία Λένιν-Τρότσκι για την υπεράσπιση από τον δεύτερο των απόψεων του πρώτου στο θέμα ήταν δεδομένη ! Αντίθετα η διατύπωση του ΜΑΚ στο σημείο αυτό είναι εντελώς διαφορετική όταν μεταφράζει:
‘Σύμφωνα με τις οδηγίες του αποστάλθηκε στο σύντροφο Τρότσκι, τον οποίο ο Βλάντιμιρ Ίλιτς εξουσιοδότησε να υπερασπίσει την άποψή του πάνω στο δοσμένο ζήτημα’.
Στην ελληνική εκδοχή η συμφωνία των δύο ανδρών και άρα η θετική απάντηση του Τρότσκι είναι δεδομένη ανεξάρτητα από την ερμηνεία του ‘εξουσιοδότησε’ ή του ‘είχε επιφορτίσει’. Στην 'Μακική' εκδοχή δεν λέγεται κουβέντα για το ότι υπήρχε συμφωνία μεταξύ τους. Το θέμα είναι πολύ σοβαρό γιατί αν η εκδοχή του ελληνικού βιβλίου του Λεβίν είναι σωστή τότε ο ΜΑΚ δεν έκανε απλό φάουλ αλλά εσκεμμένη αλλοίωση του κειμένου, δηλαδή κοινή πλαστογράφηση και φυσικά ‘βλέπει’ κόκκινη κάρτα και σταματά κάθε συζήτηση μαζί του.
Όμως, ενδέχεται ο ΜΑΚ να έχει δίκιο αν η δική του μετάφραση από το αγγλικό κείμενο είναι η σωστή, αφού έχει αφήσει παλιότερα υπονοούμενα ότι ‘τροτσκιστές’ μετέφρασαν τον Λεβίν στα ελληνικά και άρα μπορεί να έχουν κάνει αυτοί λαθροχειρίες.
Επειδή στην on-line αγγλική έκδοση δεν δίνεται το Παράρτημα όπου μεταξύ άλλων κειμένων βρίσκεται η επιστολή της Φοτίεβα, δεν μπόρεσα να ελέγξω την ελληνική μετάφραση. Όμως, την έχω ελέγξει σε πολλά άλλα σημεία του βιβλίου και την βρήκα σωστή. Το ερώτημα θα το απαντήσει ο ίδιος ο ΜΑΚ όταν μας δώσει το λινκ (ας το δημοσιοποιήσει ή ας το στείλει στο enet να μου το δώσουν) με την αγγλική απόδοση του κειμένου του Λεβίν που έχει δηλώσει ότι διαθέτει σε μορφή pdf. Αν δεν το κάνει, τότε αυτομάτως ισχύει η ελληνική μετάφραση του βιβλίου που διαθέτω και είναι έκθετος στην κατηγορία της πλαστογραφίας που αποκλείει οποιαδήποτε συνέχεια της ήδη αρκετά πολωμένης συζήτησής μας.

Τρίτο, η σημασία της δημοσίευσης του συνόλου της επιστολής της Φοτίεβα (αντί του μικρού αποσπάσματος που επέλεξε ο ΜΑΚ) φαίνεται από το γεγονός ότι στην αρχή της επιστολής αναφέρεται η αποστολή αντίγραφου στον Τρότσκι. Γιατί να στείλει η Φοτίεβα αντίγραφο στον Τρότσκι 40 μέρες μετά αν ο Τρότσκι δεν είχε απαντήσει θετικά στη συνεργασία με τον Λένιν ; Γιατί ειδικά στον Τρότσκι ;

Τέταρτο, η Φοτίεβα στην επιστολή της αναφέρει ότι ‘αυτό το ζήτημα τον τυραννούσε πολύ και ετοιμαζόταν να παρέμβει σχετικά στο Συνέδριο του κόμματος’. Από πολιτική άποψη αυτό είναι το πιο σημαντικό σημείο γιατί αποδεικνύει αυτό το οποίο έλεγα από την αρχή, ότι δηλαδή το άνοιγμα του Λένιν στον Τρότσκι δεν σήμαινε υποκατάσταση ή απλή αντιπροσώπευση του πρώτου από τον δεύτερο, αλλά σύμπηξη πολιτικής ομάδας (φράξιας) για κοινή παρέμβαση στο συνέδριο και γενικότερα στο κόμμα. Αυτή είναι η βάση ή σωστότερα ο κινητήρας της ΠΔ και ερμηνεύει όσα είπα για τον Τρότσκι ότι προοριζόταν να γίνει η 'αιχμή του δόρατος' του άρρωστου αλλά πάντα ετοιμοπόλεμου Λένιν.

Αυτό είναι κάτι ποτέ του δεν κατάλαβε ο ΜΑΚ και επιπλέον το ειρωνεύεται. Όχι γιατί δεν μπορεί, αλλά γιατί δεν θέλει να το καταλάβει. Αυτό λέγεται σε απλά ελληνικά ‘άρνηση’. Άρνηση για λόγους δογματισμού, ή αλλιώς ‘εμμονών’ (για να επιστρέψω στον ΜΑΚ και τον χαρακτηρισμό που τόσο αψήφιστα μου απέδωσε). Και βεβαίως ο ΜΑΚ μπορεί να στρουθοκαμηλίζει όσο θέλει. Αυτό που δεν δικαιούται να κάνει, είναι να αποκρύπτει αυτή την πραγματικότητα από τους άλλους, όπως πχ το έκανε με την μη μετάφραση όλης της επιστολής και με τις προηγούμενες 7 διαστρεβλώσεις (βλ προηγούμενο σχόλιο μου).

Ελπίζω με όλη μου την καρδιά, να αποδείξει τουλάχιστον ότι η ταχυδακτυλουργική αλλοίωση της τελευταίας φράσης της επιστολής της Φοτίεβα δεν είναι δική του, αλλά των ελλήνων (τροτσκιστών ;) μεταφραστών του βιβλίου του Λεβίν…

Σε κάθε, ωστόσο, περίπτωση και για όλους τους παραπάνω λόγους που αναφέραμε, η πολιτική παρερμηνεία της απάντησης του Τρότσκι στον Λένιν (το δήθεν ΟΧΙ) αποτελεί την 8η και μεγαλύτερη διαστρέβλωση που έχει κάνει ο ΜΑΚ στο ζήτημα της ΠΔ του Λένιν και της πρώτης και τελευταίας μάχης του μπολσεβίκου ηγέτη κατά του Σταλινισμού.

Πολύ ωραία. Ο ΜΑΚ βάζει στο εδώλιο του κατηγορουμένου τον Τρότσκι για τις απόψεις που είχε εκφράσει το 1920-21 σχετικά με τη στρατιωτικοποίηση της εργασίας και των συνδικάτων. Ο στόχος του λέει είναι να αναδειχτούν τα πολιτικά ζητήματα της αντίληψης του Τρότσκι για τη δικτατορία του προλεταριάτου. Έξοχα. Ας τον βοηθήσουμε, λοιπόν, στο ‘έργο’ του αυτό της αποδόμησης των απόψεων του Τρότσκι λέγοντας εξ αρχής ότι οι αντιλήψεις που εξέφρασε τότε, μαζί με τον Μπουχάριν και που κατά Μπετελέμ ήταν προβληματική όλου σχεδόν του κόμματος, ήταν λάθος. Ο Λένιν είχε δίκιο. Και δικαιώθηκε. Αλλά μόνον εν μέρει όπως θα δούμε. Να ξεκινήσουμε όμως με ορισμένες ‘μικρολεπτομέρειες’ που ο ΜΑΚ προσπερνά σφυρίζοντας αδιάφορα. Ας δούμε περί τίνος πρόκειται :

1. Η παρουσίαση των διαφορετικών απόψεων έξω από το κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον της περιόδου εκείνης λειτουργεί αποπροσανατολιστικά γιατί δεν αναδεικνύει το τι διακυβευόταν. Στις συνθήκες αυτές οι οποίες εξηγούν το γιατί εφαρμόστηκε ο ‘πολεμικός κομμουνισμός’ και γιατί η στρατιωτικοποίηση της εργασίας – ιδέα του Τρότσκι - αποτέλεσε αρχικά κυβερνητική πολιτική, ο ΜΑΚ καθόλου δεν αναφέρεται.

2. Οι συγκεκριμένες συνθήκες που επικρατούν κάθε φορά μεταβάλλουν και τις αντιλήψεις για τη συγκεκριμένη μορφή που πρέπει να λάβει η δικτατορία του προλεταριάτου ή σωστότερα η εργατική δημοκρατία. Ότι ο Τρότσκι επιζητούσε εσφαλμένα τη συνέχιση της στρατιωτικοποίησης της εργασίας και των συνδικάτων ουδεμία αντίρρηση. Το ότι αρνιόταν τον μεταβατικό και προσωρινό χαρακτήρα της βλέποντας σε αυτήν «έκφραση διαρκών αναγκών» είναι επιχείρημα παράλογο και ο ΜΑΚ οφείλει να αποδείξει τον ισχυρισμό του.

3. Πολύ περισσότερο που όπως ο ίδιος ο ΜΑΚ παραδέχεται δια στόματος Μπετελέμ: «Περίπου ένα χρόνο αργότερα ο Λένιν επανέρχεται όταν στις 12 Ιανουαρίου του 1922 θέτει για έγκριση στην ΚΕ απόφαση (που ψηφίστηκε ομόφωνα) για «το ρόλο και τη λειτουργία των συνδικάτων κάτω από τη Νέα Οικονομική Πολιτική.» Ομόφωνη απόφαση στη ΚΕ δεν σημαίνει κ. ΜΑΚ και παραδοχή από τους Τρότσκι-Μπουχάριν και σία της εσφαλμένης προβληματικής τους ;

4. Θεωρώ πιθανόν ότι ο Λένιν στη κριτική προς τον Τρότσκι στην ΠΔ του αναφερόταν σε αυτές τις διοικητικές αντιλήψεις του Τρότσκι. Αυτό όμως καθόλου δεν τον εμπόδισε να του αναγνωρίσει τις άλλες αρετές και να συμπήξει πολιτική συμμαχία μαζί του για την αντιμετώπιση της ανερχόμενης γραφειοκρατίας στο κόμμα και την ‘έξωση’ του Στάλιν από την θέση του ΓΓ.

5. Όπως θα δούμε παρακάτω παραθέτοντας ένα απόσπασμα από τον Ντόιτσερ, η μεγάλη σύγκρουση τότε δεν ήταν μεταξύ Λένιν-Τρότσκι αλλά μεταξύ Λένιν-Τρότσκι από την μία και Εργατικής Αντιπολίτευσης από την άλλη. Το ότι ο ΜΑΚ την υποτιμά και την παρακάμπτει είτε δείχνει άγνοια της ιστορικής συγκυρίας είτε την πολιτική του εμπάθεια με τον Τρότσκι (ενδεχομένως και τα δύο).

6. Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, το οποίο θέσαμε εξαρχής στον ΜΑΚ παραμένει αναπάντητο: σε τι ωφελεί τη συζήτηση για τη γέννηση του σταλινισμού ο στόχος σου να εξετάσεις τις απόψεις του Τρότσκι μιας συγκεκριμένης περιόδου για την προλεταριακή δημοκρατία ; Πωςι συνέβαλαν οι απόψεις αυτές στην δημιουργία του σταλινισμού ; Νομίζω δικαιούμαστε μιας απάντησης καθώς όπως βλέπεις δεν αρνούμαι να τοποθετηθώ επί του θέματος.

Το συμπέρασμα επιπλέον στο οποίο οδηγείται ο ΜΑΚ αντιπαραβάλλοντας τον οικονομισμό των Τρότσκι-Μπουχάριν με την εδραίωση της προλεταριακής εξουσίας του Λένιν είναι εντελώς εσφαλμένο, αντιφατικό και αυτοαναιρούμενο. Λέει ο ΜΑΚ:
‘Το συμπέρασμα είναι ότι από τη μια είχαμε μια οικονομίστικη παρέκκλιση (Τρότσκι-Μπουχάριν) που έβαζε σαν κύριο στόχο την αύξηση της παραγωγής και από την άλλη τη λενινιστική αντίληψη που έβαζε σαν κύριο καθήκον την ανάγκη εδραίωσης της προλεταριακής εξουσίας ΚΑΙ ΕΠΟΜΕΝΩΣ την ανάγκη να κερδηθούν οι μάζες. Στο άρθρο του «Και Πάλι για τα Συνδικάτα», ο Λένιν χαρακτηρίζει ως εξής τη διαφορά του με τον Τρότσκι-Μπουχάριν: «Οι Τρότσκι και Μπουχάριν παριστάνουν ότι ενώ αυτοί ενδιαφέρονται για την ανάπτυξη της παραγωγής, εμείς δεν έχουμε άλλο στο μυαλό μας από την τυπική δημοκρατία. Η εικόνα αυτή είναι λαθεμένη επειδή η ΜΟΝΗ διατύπωση του ζητήματος (που επιτρέπει η μαρξιστική θεώρηση) είναι: χωρίς τη σωστή πολιτική προσέγγιση του θέματος η δοσμένη τάξη δε θα τα καταφέρει να παραμείνει στην εξουσία, ΚΑΙ ΕΠΟΜΕΝΩΣ, ούτε θα μπορέσει να λύσει το πρόβλημα της παραγωγής».’

Πρώτα-πρώτα, ο χαρακτηρισμός της θεώρησης των Τρότσκι-Μπουχάριν ως διοικητικής και γραφειοκρατικά συγκεντρωτικής είναι κατανοητός λόγω της πρότασής τους για τη στρατιωτικοποίηση της εργασίας και των συνδικάτων. Όμως ο οικονομισμός τους από πού προκύπτει ; Μήπως από την επιδίωξη της πάση θυσία αύξησης της παραγωγής; Μα όπως ο ίδιος ο ΜΑΚ αναφέρει τον Λένιν να λέει, τον ίδιο στόχο είχε και ο μεγάλος επαναστάτης, απλά θεωρούσε ότι δεν έπρεπε αυτό να γίνει με διοικητικά μέσα σε βάρος των τάξεων που είχαν στηρίξει την επανάσταση (εργατικά συνδικάτα, φτωχοί αγρότες) αλλά με παραχώρηση οικονομικών ελευθεριών και στήριξη στις τάξεις που είχαν πολεμήσει και νικήσει οι Μπολσεβίκοι.

Γι’ αυτό και εκπόνησε το σχέδιο της Νέας Οικονομικής Πολιτικής (ΝΕΠ) η οποία ουσιαστικά ήταν ένα άνοιγμα με προνόμια στην αστική και μικροαστική τάξη μαζί με τους πλούσιους αγρότες, το οποίο ωστόσο περιόριζε την οικονομική εξουσία των εργατών. Βασικός στόχος του Λένιν ήταν παρομοίως η αύξηση της παραγωγής πάση θυσία. Γιατί αυτό δεν τον καθιστούσε οικονομιστή σύμφωνα με την προσέγγιση του ΜΑΚ ; Η άποψη για το ότι με την ΝΕΠ εδραιωνόταν η προλεταριακή εξουσία δεν ισχύει, αφού σε οικονομικό επίπεδο είπαμε η ισχυροποίηση των παλιών αστικών και μικροαστικών τάξεων αδυνάτιζε αντίστοιχα τις τάξεις που είχαν στηρίξει την επανάσταση. Για να μην συνέβαινε κάτι τέτοιο θα έπρεπε αντισταθμιστικά να δυναμώσει σε πολιτικό επίπεδο η προλεταριακή εξουσία. Και αφού το σοβιετικό κράτος δεν ήταν μόνον προλεταριακό αλλά είχε διττό χαρακτήρα, η ενίσχυση της προλεταριακής εξουσίας περνούσε πρωτίστως μέσα από την ενίσχυση του προλεταριακού στοιχείου στο κράτος, δηλαδή μέσα από την ενίσχυση του προλεταριακού χαρακτήρα του κόμματος των Μπολσεβίκων που το καθοδηγούσε.

Στο σημείο αυτό, η ορθή προσέγγιση του Λένιν σχετικά με το κράτος και την ΝΕΠ δεν συνεχίστηκε και δεν ολοκληρώθηκε. Γιατί ενώ το προσωρινό μέτρο της στρατιωτικοποίησης της εργασίας ορθά εγκαταλείφθηκε, το επίσης προσωρινό μέτρο της απαγόρευσης της απαγόρευσης της εργατικής και εσωκομματικής δημοκρατίας (δηλαδή της οργανωμένης έκφρασης των πολιτικών διαφορών και του ζωντανού διαλόγου στο προλεταριακό κόμμα) δεν εγκαταλείφθηκε αλλά εντάθηκε επιτρέποντας τη γραφειοκρατικοποίηση κόμματος και κράτους.

Όπως ο Λένιν σωστά τόνισε «χωρίς τη σωστή πολιτική προσέγγιση του θέματος η δοσμένη τάξη δε θα τα καταφέρει να παραμείνει στην εξουσία, ΚΑΙ ΕΠΟΜΕΝΩΣ, ούτε θα μπορέσει να λύσει το πρόβλημα της παραγωγής».

Η ιστορία έδειξε πως η εργατική τάξη δεν κατάφερε να παραμείνει στην εξουσία (την υποκατέστησε η σταλινική γραφειοκρατία και τελικά ο καπιταλισμός) και συνεπώς η πολιτική προσέγγιση δεν ήταν σωστή. Κάτι που διαισθάνθηκε και αντιλήφθηκε το 1922 ο Λένιν (ΠΔ) και ο Τρότσκι αλλά δεν κατάφεραν να αντιμετωπίσουν.

Ας δούμε, τώρα, πως ανέλυσε την εξεταζόμενη αυτή περίοδο (1920-22) ο ιστορικός Ντόιτσερ στον οποίο έχουμε κυρίως βασίσει την ανάλυσή μας και τον οποίο ο ΜΑΚ αποκαλεί απαξιωτικά - γιατί έτσι πιστεύει πλήττει την αμεροληψία του ως ιστορικού - ‘τροτσκιστή’. (συνεχίζεται).

Στο Α’ Μέρος του ποστ είχα αναφερθεί στις απαρχές του σταλινικού φαινομένου ως εξής: «Όταν ο Λένιν μιλά για τις υπερεξουσίες που συγκεντρώνει ο Στάλιν από το πόστο του ΓΓ δεν φαντάζεται βεβαίως κανείς ότι το πέτυχε αυτό μέσα σε 8 μήνες, έτσι δεν είναι ; Η ‘δουλειά’ είχε στην πραγματικότητα γίνει απ’ όταν ουσιαστικά ο Στάλιν απέκτησε τρία συγχρόνως αξιώματα αποφασιστικής σημασίας μετά τον εμφύλιο : ήταν Επίτροπος των Εθνοτήτων, Επίτροπος Εργατοαγροτικής Επιθεώρησης και μέλος του Πολιτικού Γραφείου. Και στα τρία αυτά μέτωπα ο Λένιν επιχείρησε με την ΠΔ και άλλα κείμενα της περιόδου 1922-1923 να επιτεθεί για να ανατρέψει τους συσχετισμούς δύναμης (υπερεξουσίες) που είχε συγκεντρώσει ο Στάλιν.»

Η άστοχη αναφορά του ΜΑΚ στις θέσεις του Τρότσκι για τη στρατικοποίηση της εργασίας και των συνδικάτων (άστοχη γιατί δεν έκανε καμία προσπάθεια να την εντάξει στις συγκεκριμένες συνθήκες της εποχής και να την συνδέσει με το σταλινικό φαινόμενο που είναι και το αντικείμενο του ποστ και της συζήτησης) προσφέρει ωστόσο την ευκαιρία να εξηγήσω από την μεριά μου γιατί θεωρώ πως οι ρίζες του σταλινικού φαινομένου πρέπει να αναζητηθούν στην μετεμφυλιακή περίοδο 1920-22 και στις πολιτικές μεταλλαγές σε κόμμα και κράτος που έφερε η ταξική πάλη.

Για τον σκοπό αυτό παραθέτω ένα μεγάλο απόσπασμα από τη πολιτική βιογραφία του Ντόιτσερ για τον «Στάλιν» που θεωρώ ότι αποδίδει με αναλυτική οξύνοια και επιδεξιότητα το ιστορικό πλαίσιο και τις πολιτικές αντιφάσεις και συγκρούσεις της περιόδου που οδήγησαν στην γέννηση της γραφειοκρατίας. Συγχρόνως αποτελεί μία έμμεση απάντηση στον ΜΑΚ σχετικά με το ζήτημα της εσωκομματικής δημοκρατίας και της ελευθερίας έκφρασης ακόμη και με ομαδοποίηση, καθώς και της υποτιθέμενης προσωπολατρείας μου απέναντι στον Τρότσκι (τον δε Ντόιτσερ χαρακτήρισε τροτσκιστή). Ακολουθεί το απόσπασμα :

‘Μετά τον πόλεμο της Πολωνίας και μία αστραπιαία εκστρατεία εναντίον του βαρώνου Βράγγελ… η ειρήνη αποκαταστάθηκε επιτέλους στη Ρωσία. Η σοβιετική εξουσία ήταν τώρα καλά εδραιωμένη, το κόμμα που κυβερνούσε καθόταν γερά πάνω στη σέλλα και οι ηγέτες επιδείκνυαν τις δάφνες τους. Η χώρα όμως ήταν ερημωμένη, πεινασμένη κι εξασθενημένη.

Πολλές φορές οι επείγουσες ανάγκες είχαν οδηγήσει το κόμμα της εξουσίας να ενεργήσει αντίθετα με τις αρχικές του προθέσεις, ν’ αντιφάσκει και να ξεγελάει τον εαυτό του. Οι Μπολσεβίκοι είχαν υποσχεθεί να καταργήσουν την αστυνομία και τον μόνιμο στρατό. Αντί γι’ αυτό η πολιτική αστυνομία, «η ρομφαία της επανάστασης» - έφτασε να γίνει σε πολλές περιοχές της χώρας «ο μοναδικός εκπρόσωπος της Σοβιετικής εξουσίας» όπως έγραφε ο Στάλιν στην έκθεσή του από το Πέρμ. Στην αρχή οι Μπολσεβίκοι προσπάθησαν να επιδείξουν ανεκτικότητα απέναντι στους αντιπάλους τους. Στα συνέδρια των Σοβιέτ και των συνδικάτων, οι Μενσεβίκοι, οι Σοσιαλεπαναστάτες, οι Συνδικαλιστές και οι Αναρχικοί ομιλητές έκαναν ελεύθερα αυστηρή κριτική στην κυβέρνηση. Υπήρχε μία περιορισμένη, αλλά ακόμη πολύ ευρύχωρη ελευθερία έκφρασης. Το ίδιο το κόμμα της εξουσίας ήταν πάντα γεμάτο ζωντάνια, ανοιχτό διάλογο, με ιδέες που συγκρούονταν ρωμαλέα και χωρίς κανένα περιορισμό. Τα μέλη του ήταν ελεύθερα να δημιουργούν χωριστές ομάδες και φράξιες για να προβάλλουν τις απόψεις τους μέσα στο κόμμα. Ανάμεσα σ’ αυτές τις ομάδες και τις πλειοψηφίες δεν υπήρχε ξεκάθαρη και σταθερή διαχωριστική γραμμή, αλλά άλλαζε όπως εμφανίζονταν τα γεγονότα και τα ζητήματα. Το φιλελεύθερο πνεύμα της επανάστασης επέζησε σε όλη τη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου, μέχρι και στα 1920. Η έκλειψή του άρχισε στις τελευταίες φάσεις της σύγκρουσης, όταν η νίκη είχε στην πραγματικότητα εξασφαλιστεί. Τότε απαγορεύτηκε η νόμιμη λειτουργία των κομμάτων της αντιπολίτευσης, ακόμα και στο κόμμα της εξουσίας η ελευθερία γνώρισε περιορισμούς και καταπίεση.

Ο λόγος γι’ αυτή την παράδοξη κατάσταση πραγμάτων, ήταν πως αυτός ο σοβαρότατος κίνδυνος για το καθεστώς δημιουργήθηκε μόνο μετά τους τελευταίους πυροβολισμούς του εμφύλιου πολέμου. Η επανάσταση είχε συντρίψει τους εχθρούς της, χάνοντας όμως συγχρόνως και τους περισσότερους φίλους της. Για να θρέψει τις πεινασμένες πόλεις και να εξασφαλίσει εφόδια για τον στρατό, η κυβέρνηση πήρε χωρίς οίκτο τα τρόφιμα από τους αγρότες. Η συνηθισμένη επίταξη, που γινόταν στον εμφύλιο πόλεμο, εκφυλίστηκε τώρα σε κανονική λαφυραγώγηση. Οι αγρότες, που εξασφάλισαν την νίκη του Μπολσεβικισμού στα 1918 και 1919, στράφηκαν εναντίον του στα 1920, και τόσο πιο αποφασιστικά όσο πιο σίγουροι ήταν, πως η δύναμη των τσιφλικάδων και των Λευκών στρατηγών είχε συντριβεί. Οι αγροτικές εξεγέρσεις απλώθηκαν σ’ όλη την χώρα.

Το καθεστώς δεν ήταν καν βέβαιο για την υποστήριξη των βιομηχανικών εργατών, που ήταν οι πιο ενεργοί υποστηριχτές του Μπολσεβικισμού και που στ’ όνομά τους ασκούσε τη δικτατορία. Οι γραμμές του προλεταριάτου ήταν ακόμα τρομερά αδύνατες και τα πιο ζωντανά και πιστά στοιχεία του είχαν αφανιστεί. Όσοι είχαν επιζήσει ήταν καταπονημένοι και απελπισμένοι από την πείνα, την ανεργία και τον πληθωρισμό που έκανε το ρούβλι να μην έχει καμία αξία. Η βιομηχανική δραστηριότητα είχε πέσει κάτω από το ένα πέμπτο του κανονικού και η παραγωγή χάλυβα μόλις έφτανε το 5% της προπολεμικής. Στα εργοστάσια και τις βιοτεχνίες, που σαν από θαύμα εξακολουθούσαν να λειτουργούν, οι εργάτες αμείβονταν σε είδος και έπρεπε να αναλώνουν όλη την ενεργητικότητα και τον χρόνο τους, για να ανταλλάζουν τον μισθό τους με τρόφιμα. Η βιομηχανική εργατική τάξη έγινε ‘ντεκλασέ’ – είχε ξεριζωθεί από το κανονικό βιομηχανικό περιβάλλον και είχε πέσει στο χάος της μαύρης αγοράς. Η «δικτατορία του προλεταριάτου» είχε λίγο-πολύ εδραιωθεί, στην πορεία όμως το ίδιο το προλεταριάτο, σαν συνειδητή τάξη και οργανωτικός παράγοντας, είχε αφανισθεί.

Με σκοπό να βάλει σε κίνηση πάλι τη βιομηχανία, η κυβέρνηση άρχισε σιγά-σιγά να στρατικοποιεί τη δουλειά. Στην αρχή, οι μονάδες που δεν πολεμούσαν, ανασυγκροτημένες σε ‘Στρατό Εργασίας’, χρησιμοποιούνταν σε βασικές δουλειές, όπως η ξύλευση και η μεταφορά καυσίμων και τροφίμων. Η ιδέα ήταν του Τρότσκι. Ο Στάλιν σαν πολιτικός επίτροπος του Ουκρανικού μετώπου, έγινε πρόεδρος του Ουκρανικού Συμβουλίου του Στρατού Εργασίας. Αργότερα η ίδια μέθοδος χρησιμοποιήθηκε σ’ ευρύτερη κλίμακα και σε αντίθετη μορφή. Όχι μόνον οι στρατιώτες απασχολούνταν σε βιομηχανικές εργασίες, αλλά και οι βιομηχανικοί εργάτες επιστρατεύονταν. Στα 1920 ο Τρότσκι στο ετήσιο συνέδριο των συνδικάτων, υποστήριζε τη στρατικοποίηση της δουλειάς. Παρά την αντίθεση των Μπολσεβίκων, τα συνδικάτα συγκατατέθηκαν να ενεργούν προς αυτήν την κατεύθυνση. Έτσι, το κόμμα που είχε υποσχεθεί να καταργήσει το μόνιμο στρατό, μετέτρεπε τώρα σε στρατό και τον εργατικό πληθυσμό.

Στην διάρκεια του εμφύλιου πολέμου, για την κυβέρνηση δεν υπήρχε άλλη διέξοδος. Το λάθος της όμως ήταν πως κάνοντας την ανάγκη φιλοτιμία ζητούσε από τον λαό να δεχτεί τα μέτρα της όχι σαν μέτρα πιεστικής ανάγκης, αλλά σαν μέτρα ολοκλήρωσης του αληθινού σοσιαλισμού, σαν τη νέα μορφή ζωής, σαν έναν ανώτερο πολιτισμό της Σοβιετικής κοινωνίας. Αυτή ήταν η βασική αυταπάτη του λεγόμενου πολεμικού κομμουνισμού. Έτσι ο Λένιν και ο Τρότσκι υποστήριζαν πως ο στρατός εργασίας ήταν ένα αναγκαίο χαρακτηριστικό του σοσιαλισμού, ο Μπουχάριν εκθείαζε τον πληθωρισμό και την υποτίμηση του νομίσματος, που προχωρούσαν καλπάζοντας, σαν τη πρώτη αίσθηση της αληθινής κομμουνιστικής οικονομίας όπου το χρήμα θα εξαφανιζόταν. Οι έννοιες αυτές έρχονταν σε απόλυτη αντίφαση με το βραδύ και προσεχτικό τρόπο που οι Μπολσεβίκοι άρχισαν να εθνικοποιούν τη βαριά βιομηχανία μετά την επανάσταση, όταν είχαν συνειδητοποιήσει την πολυπλοκότητα που παρουσίαζε το μεταβατικό στάδιο από τη μισοφεουδαρχική Ρώσικη στη Σοσιαλιστική οικονομία. Στην ατμόσφαιρα, όμως, του εμφύλιου πολέμου το κυβερνητικό κόμμα φαινόταν πως αντάλλαξε τον αρχικό του ρεαλισμό μ’ ένα επίμονο και δονκιχωτικό πάθος να πραγματώσει την Ουτοπία. Οι Μπολσεβίκοι, όπως έλεγε ο Καρλ Ράντεκ, έλπιζαν να εκβιάσουν με τα’ όπλο στο χέρι το γοργό πέρασμα σε μία τέλεια αταξική κοινωνία. Είχαν αποκτήσει τη συνήθεια να διοικούν στρατιωτικά και επέμεναν σ’ αυτή την συνήθεια ακόμη και όταν βρέθηκαν αντιμέτωποι με το οικονομικό και κοινωνικό χάος, που δεν ήταν δυνατόν να αντιμετωπιστούν μ’ αυτό τον τρόπο.

Τον Μάρτη του 1921 η λαϊκή δυσφορία ξέσπασε με την εξέγερση της Κροστάνδης που συνέπεσε με το 10ο Συνέδριο του Κόμματος…. Οι στασιαστές απαιτούσαν να μπει τέρμα στην Μπολσεβίκικη δικτατορία και να αναλάβει την εξουσία αντιπροσωπευτική Σοβιετική κυβέρνηση, όπως είχαν υποσχεθεί οι Μπολσεβίκοι. Ζητούσαν ακόμη να σταματήσει η οικονομική και πολιτική καταπίεση. Μερικοί από τους ηγέτες της εξέγερσης ήταν Αναρχικοί και Αριστεροί Κομμουνιστές και τα συνθήματά τους τα δανείζονταν από τα Μπολσεβίκικα συνθήματα των πρώτων ημερών της επανάστασης. Η νικημένη αντεπανάσταση, παρά την άκρα αριστερή απόχρωση της εξέγερσης, άρχισε πάλι να ελπίζει. Η δικτατορία είχε φθάσει σ’ ένα σημείο, γνωστό κι από άλλες επαναστάσεις, όπου έχοντας νικήσει τους οπαδούς του παλιού καθεστώτος, βρέθηκε μπροστά στην κοινή βίαιη αντίθεση και της Δεξιάς και της Αριστεράς, και των συντηρητικών και των επαναστατών….

Η εξέγερση καταπνίγηκε κι ο Λένιν κριτικάροντας τη στάση του κόμματος συμπέρανε: «…είχαμε προχωρήσει πολύ… χωρίς να έχουμε εξασφαλίσει την κατάλληλη βάση… Οι μάζες ένιωσαν αυτό που εμείς δεν είχαμε καταλάβει μέχρι τώρα… δηλαδή πως το άμεσο πέρασμα σε καθαρά Σοσιαλιστικές μορφές, σε καθαρά Σοσιαλιστική κατανομή, ήταν πάνω από τις δυνάμεις μας και εάν δεν υποχωρούσαμε έγκαιρα και δεν περιοριζόμασταν σε κατώτερους στόχους μας απειλούσε καταστροφή». Το σύστημα του Πολεμικού Κομμουνισμού παραμερίστηκε και αντικαταστάθηκε με τη λεγόμενη Νέα Οικονομική Πολιτική (ΝΕΠ), που έβαλε τις βάσεις μιας μικτής οικονομίας στη χώρα. Η βαριά βιομηχανία και οι μεταφορές παρέμειναν κρατική ιδιοκτησία. Άφησαν όμως ελεύθερη και την ιδιωτική επιχειρηματική δραστηριότητα στην μικρή και μέση βιομηχανία και στο εμπόριο. Ξένες επιχειρήσεις κλήθηκαν να ξαναρχίσουν εργασίες στη Ρωσία, ακόμη και σε κλάδους της βαριάς βιομηχανίας. Η επίταξη τροφίμων στην ύπαιθρο σταμάτησε. Αντικαταστάθηκε από την κανονική φορολόγηση των αγροτών, πρώτα σε είδος και μετά σε χρήμα. Λίγο αργότερα σταθεροποιήθηκε και το ρούβλι. Κύριος σκοπός της ριζικής αυτής μεταρρύθμισης ήταν να επανεξοπλίσουν την βιομηχανία σχεδόν από την αρχή, ν’ ανανεώσουν τις ανταλλαγές βιομηχανικών προϊόντων με τρόφιμα και πρώτες ύλες, ν’ αποκαταστήσουν με μία λέξη κάποια οικονομική δραστηριότητα με τη βοήθεια του ιδιωτικού κεφαλαίου. Το κράτος εκτός από την ιδιοκτησία της βαριάς βιομηχανίας, διατήρησε και τον ολόπλευρο οικονομικό έλεγχο.

Μέσα σ’ αυτό το διάγραμμα, οι Σοσιαλιστικοί και ιδιωτικοί ‘τομείς’ της εθνικής οικονομίας θα συναγωνίζονταν πάνω σε μία εμπορική βάση. Υπήρχε η ελπίδα ότι ο συναγωνισμός αυτός θα οδηγούσε σε μία βαθμιαία διεύρυνση του Σοσιαλιστικού τομέα και στην αντίστοιχη συρρίκνωση του ιδιωτικού. Η νίκη του Σοσιαλισμού, ήταν σύμφωνα με την άποψη του Λένιν, πολύ πιθανή αν όχι σίγουρη, εξαιτίας της υπεροχής της βαριά βιομηχανίας σε σχέση με τις μικρές επιχειρήσεις και της ήπιας προστατευτικής πολιτικής της κυβέρνησης προς όφελος του Σοσιαλιστικού τομέα. Βασικά όμως ο συναγωνισμός θα ήταν ειρηνικός και καθαρά εμπορικός. Ο σοσιαλισμός έπρεπε να αποδείξει την αξία του στο πεδίο μιας οικονομικής πάλης. Ορισμένα κρίσιμα σημεία του προγράμματος παρέμειναν, όπως ήταν φυσικό, ασαφή ή ανοιχτά, και η αντιδικία πάνω στα σημεία αυτά θα αποτελούσε μέρος της πάλης για την εξουσία μετά τον θάνατο του Λένιν. Ο Στάλιν δεν συμμετείχε στην επεξεργασία του αρχικού προγράμματος της ΝΕΠ. Το πρόγραμμα αυτό που ήταν αποκλειστικό δημιούργημα του Λένιν, υιοθετήθηκε χωρίς να προκαλέσει αξιόλογες διαφωνίες και εφαρμόστηκε, με βάση την πείρα από την εξέγερση της Κροστάνδης, χωρίς προκαταρκτικές συζητήσεις.

Σχεδόν ταυτόχρονα έμπαινε σ’ εφαρμογή στο πολιτικό πεδίο μία άλλη διαδικασία, λιγότερο φανερή, αλλά με συνέπειες που ήταν αδύνατο να τις προβλέψουν οι εμπνευστές της. Ενώ η οικονομική δικτατορία ολοένα και χαλάρωνε, παράλληλα η πολιτική δικτατορία έσφιγγε περισσότερο. Στη διάρκεια της τελευταίας φάσης του εμφύλιου πολέμου είχαν πλέον τεθεί εκτός νόμου τα κόμματα της αντιπολίτευσης, οι Μενσεβίκοι και οι Σοσιαλεπαναστάτες. Το επόμενο βήμα ήταν να απαγορευθεί ο σχηματισμός κάθε αντιπολιτευτικής ομάδας μέσα στο ίδιο το κόμμα. Χωρίς να το ξέρει, σχεδόν ψηλαφητά ο Μπολσεβικισμός έφτανε στο κατώφλι της κατάστασης, που αργότερα ονομάστηκε ολοκληρωτικό κράτος. Είναι απαραίτητο να σταθούμε για λίγο σ’ αυτό το σημείο, για να μελετήσουμε τις θέσεις του Μπολσεβικισμού και να αναλύσουμε τις παρορμήσεις και τα κίνητρα των ηγετών του. Έτσι θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε πολύ καλύτερα την παραπέρα εξέλιξη των Σοβιέτ και την κυριαρχία του Στάλιν.

Η απαγόρευση της σύστασης αντιπολιτευτικών ομάδων μέσα στο κόμμα, αποφασίστηκε στο 10ο Συνέδριό του, ύστερα από μία δραματική συζήτηση για τον ρόλο των συνδικάτων στο σοβιετικό σύστημα. Τρεις ή τέσσερις ήταν οι απόψεις που συγκρούστηκαν στη μεγάλη αυτή διαμάχη που ξέσπασε την παραμονή της εξέγερσης στην Κρονστάνδη. Η Εργατική Αντιπολίτευση, με την καθοδήγηση του παλιού Επίτροπου Εργασίας Σλιάπνικωφ και της Αλεξάνδρας Κολλοντάι, ζητούσε την συνδικαλιστικοποίηση του κράτους, τη μεταβίβαση όλης της οικονομικής εξουσίας στα συνδικάτα. Είναι αρκετά περίεργο πως οι αρχηγοί των συνδικάτων, Τόμσκυ και Ρούντζουτακ, δεν ήταν ανάμεσα στους ηγέτες της Εργατικής Αντιπολίτευσης. Γιατί αυτή εξέφραζε όχι τις επιδιώξεις της συνδικαλιστικής ηγεσίας, αλλά τη δυσαρέσκεια πολλών κατώτερων στελεχών των μπολσεβίκων για την οικονομική δικτατορία του κόμματος. Η Αντιπολίτευση κατέκρινε την ανάπτυξη της οικονομικής γραφειοκρατίας και την ωμή αντίθεσή της στα συμφέροντα και τα δικαιώματα των εργατών. Τα συνδικάτα, υποστήριζαν ο Σλιάπνικωφ και η Κολλοντάι, θα έπρεπε, σαν άμεσοι εκπρόσωποι της εργατικής τάξης, να έχουν την ευθύνη του σχεδιασμού και της διεύθυνσης της εθνικής οικονομίας και να οργανωθούν σαν ένα αντίβαρο στο Πολιτικό Γραφείο και την Κυβέρνηση όπου συμμετείχαν τα ίδια πρόσωπα. Μία άλλη ομάδα δυσαρεστημένων, η φράξια του «Δημοκρατικού Συγκενρωτισμού», ξεκινώντας από μερικά παρόμοια θέματα κατηγορούσε την καθοδήγηση του κόμματος πως υπέθαλπε τον «Γραφειοκρατικό Συγκεντρωτισμό». Η ομάδα αυτή που κύριο αίτημά της ήταν η ελευθερία μέσα στο κόμμα και τα Σοβιέτ, ήταν από πολλές απόψεις ο πρόδρομος πολλών μεταγενέστερων αντιπολιτευτικών ομάδων με πολύ μεγαλύτερη επιρροή.

Την πιο ακραία θέση του «Γραφειοκρατικού Συγκεντρωτισμού», την εκπροσώπησε στο συνέδριο ο Τρότσκι και οι οπαδοί του, που ζητούσαν την υπαγωγή των συνδικάτων στον κυβερνητικό μηχανισμό. Ο Τρότσκι υποστήριζε, πως τα συνδικάτα δεν είχαν πια τον παλιό τους προορισμό. Το κράτος ήταν εργατικό κράτος. Η κυβέρνηση αντιπροσώπευε εξ ορισμού το γενικό και κοινό συμφέρον του προλεταριάτου, σαν κάτι ξεχωριστό από τα συμφέροντα διαφόρων ομάδων εργατών, που αντιπροσώπευαν πάντα τα συνδικάτα. Τα ξεχωριστά αιτήματα των εργατών δεν έπρεπε να έρχονται σε σύγκρουση με το γενικό και κοινό συμφέρον τους. Τα συνδικάτα έπρεπε τώρα να δρουν σε συνεργασία με την κυβέρνηση για την εφαρμογή των οικονομικών της σχεδίων, κι όχι να ασχολούνται με την υπεράσπιση των συμφερόντων ξεχωριστών ατόμων ή ομάδων εργατών εναντίον του εργατικού κράτους. Ενώ, δηλαδή, ο Σλιάπνικωφ και η Κολλοντάι ζητούσαν από το κόμμα και το κράτος να παραδώσουν τις οικονομικές του εξουσίες στα συνδικάτα, ο Τρότσκι ζητούσε από τα συνδικάτα να παραχωρήσουν την ανεξαρτησία τους, προς όφελος του κράτους και του κόμματος.

Ο Λένιν, με την υποστήριξη 12 μελών της ΚΕ συμπεριλαμβανομένου και του Στάλιν, επιχείρησε να αποκαταστήσει μία ισορροπία. Απέρριψε την άποψη του Τρότσκι και του Μπουχάριν για την απορρόφηση των συνδικάτων από το κράτος. Τα Σοβιέτ, υποστήριξε, δεν ήταν αποκλειστικά εργατικό κράτος. Εκπροσωπούσαν δύο τάξεις, τους εργάτες και τους αγρότες, και επιπλέον έπασχαν από «γραφειοκρατική παραμόρφωση». Χρησιμοποιώντας με τον καλύτερο τρόπο την διαλεκτική, υποστήριξε πως οι εργάτες έπρεπε να προστατέψουν το κράτος, αλλά και να προστατευτούν απ’ αυτό συσπειρωμένοι στα συνδικάτα τους που θα είχαν μία σχετική ανεξαρτησία απέναντι στην κυβέρνηση. Ακόμα περισσότερο οι εργάτες έπρεπε να διαθέτουν κάποια ανεξαρτησία απέναντι στα συνδικάτα και να είναι ελεύθεροι να συμμετέχουν ή όχι σε αυτά.

Η κύρια σύγκρουση όμως δεν ήταν ανάμεσα στον Λένιν και τον Τρότσκι. Και οι δύο στράφηκαν ενάντια στην Εργατική Αντιπολίτευση και στην ομάδα του «Δημοκρατικού Συγκεντρωτισμού», πιστεύοντας ότι από εκεί προερχόταν η πιο άμεση απειλή για την εξουσία του κόμματος και της κυβέρνησης. Η σοβαρότητα αυτής της απειλής έγινε φανερή από την δριμύτητα της επίθεσης του Λένιν εναντίον των «Αναρχοσυνδικαλιστών», όπως τιτλοφόρησε τους αντιπάλους του, περιγράφοντας ακόμη και τις απόψεις τους, χωρίς καν να λάβει υπόψη τις πράξεις τους σαν «άμεσο πολιτικό κίνδυνο γι’ αυτή την ίδια την ύπαρξη της δικτατορίας του προλεταριάτου». Αυτό υπήρξε το κίνητρο για την απαγόρευση των αντιπολιτευτικών ομάδων μέσα στο κόμμα.

Για τον Λένιν, το πιο επικίνδυνο στην Εργατική Αντιπολίτευση, δεν ήταν τόσο οι ιδιάζουσες απόψεις της για τα συνδικάτα, όσο η κρυφή επιθυμία της να περιορίσει το κόμμα σε ένα ρόλο λιγότερο ουσιαστικό απ’ αυτό που όφειλε να παίζει. Με μισή καρδιά, ο Λένιν, έκανε μία προσπάθεια να απαλύνει την αυστηρότητα της απαγόρευσης; Τα μέλη του κόμματος θα είχαν τη δυνατότητα να εκφράζουν τις απόψεις τους σ’ ένα ειδικό Δελτίο Συζητήσεων, και μερικοί από τους κύριους εκπροσώπους της Αντιπολίτευσης εκλέχτηκαν πάλι στην ΚΕ. Κατέστρεψε όμως πάλι μόνος του την εντύπωση της φιλελεύθερης χειρονομίας του, όταν έπεισε το Συνέδριο να διακηρύξει «ότι η προπαγάνδα των (Αναρχοσυνδικαλιστικών) ιδεών είναι ασυμβίβαστη με την ιδιότητα του μέλους του Ρωσικού Κομμουνιστικού Κόμματος». Το Συνέδριο εξουσιοδότησε την ΚΕ να διαγράψει από το κόμμα ηγέτες εκλεγμένους από το ίδιο, κραδαίνοντας έτσι μία διαρκή απειλή πάνω από τα κεφάλια των εκπροσώπων της Αντιπολίτευσης που μόλις είχαν επανεκλεγεί. Οι τρεις ικανοί, μορφωμένοι και ανεξάρτητοι γραμματείς του κόμματος, οι Κρεστίνσκι, Σερεμπριάκωφ και Πρεομπραζένσκι, που έδειξαν κάποια ροπή ή κάποια επιείκεια προς την Αντιπολίτευση, αντικαταστάθηκαν με «έμπιστους» ανθρώπους, όπως ο Μολότωφ και ο Γιαροσλάφσκι. Οι νέοι αυτοί γραμματείς ήταν στενοί συνεργάτες του Στάλιν. Ο Τρότσκι ψήφισε υπέρ της απαγόρευσης χωρίς να υποψιάζεται ότι μία μέρα αυτή θα γινόταν παγίδα θανάτου για την δική του αντιπολίτευση.

Η ιδέα ότι ένα μόνο κόμμα θα έπρεπε να καθοδηγεί τα Σοβιέτ, και ακόμα λιγότερο η ιδέα πως θα επιτρεπόταν να υπάρχει ένα μόνο κόμμα, δεν αποτελούσε μέρος του προγράμματος των Μπολσεβίκων. Η προγραφή των άλλων κομμάτων, έγραψε ο Τρότσκι, ερχόταν «σε φανερή σύγκρουση με το πνεύμα της Σοβιετικής δημοκρατίας» και «οι ηγέτες του Μπολσεβικισμού (την) θεωρούσαν όχι σαν αρχή αλλά σαν επεισοδιακή πράξη αυτοάμυνας». Για ένα κόμμα συνηθισμένο στον απόλυτα ελεύθερο και ανεμπόδιστο διάλογο, η απαγόρευση αντιπολιτευτικών ομάδων μέσα στο κόμμα, αποτελούσε ριζική παρέκκλιση απ’ τις παλιές παραδόσεις του. Στην προσπάθειά του να κρατήσει την εξουσία, το κόμμα απαρνιόταν τον παλιό του εαυτό κι ερχόταν σε αντίφαση με την ίδια του τη συγκρότηση.

Προς το τέλος του εμφύλιου πολέμου, ο Μπολσεβικισμός ήλθε σε σύγκρουση με τις τάξεις που τον υποστήριζαν. Οι Μενσεβίκοι και οι Σοσιαλεπαναστάτες άρχισαν να εκφράζουν τη δυσαρέσκεια των αγροτών και εργατών, και οι επικρίσεις τους εναντίον των Μπολσεβίκων ήταν τώρα τόσο πειστικές και αποτελεσματικές, όσο ήταν ανεδαφικές στο διάστημα ανάμεσα στα 1917 και 1919. Αν επιτρεπόταν να λειτουργήσει ο μηχανισμός της Σοβιετικής δημοκρατίας, αν τα Σοβιέτ εκλέγονταν ελεύθερα και προχωρούσαν σε ελεύθερη εκλογή κυβέρνησης, είναι σχεδόν βέβαιο πως θα ανέτρεπαν τους Μπολσεβίκους και θα ξανάφερναν στην εξουσία τα ίδια τα κόμματα που παλιότερα είχαν εγκαταλείψει. Οι Μπολσεβίκοι ήταν αποφασισμένοι να προλάβουν μία τέτοια εξέλιξη. Γι’ αυτούς η επανάσταση ήταν ασφαλής μόνον όσο το κόμμα της επανάστασης ήταν στην εξουσία. Όλη η πρόσφατη πείρα τους επιβεβαίωνε αυτή την άποψη. Η επανάσταση είχε νικήσει παρ’ όλους τους δισταγμούς, τις αμφιβολίες και τις κωλυσιεργίες των Μενσεβίκων και των Σοσιαλεπαναστατών. Οι μετριοπαθείς Σοσιαλιστές δεν είχαν το σθένος να διεξαγάγουν έναν εμφύλιο πόλεμο. Η επάνοδός τους στην εξουσία μπορούσε, σύμφωνα με την Μπολεβίκικη άποψη, να οδηγήσει στην επιστροφή των Λευκοφρουρών και στην αποκατάσταση του παλιού καθεστώτος.

Ίσως να είχε μία δόση αλήθειας το ότι οι μάζες, σπρωγμένες από την κούραση και την εξάντληση, έκλιναν τώρα προς τους Μενσεβίκους και τους Αναρχικούς. Θα έπρεπε, όμως, να τις αφήσουν να βάλουν σε κίνδυνο όλο το οικοδόμημα της επανάστασης ; Θα έπρεπε να ξαναδοθεί στα Σοβιέτ η ελευθερία δράσης όταν ήταν σχεδόν βέβαιο πως θα την χρησιμοποιούσαν για την ανατροπή τους ; Ήταν μία κατάσταση που, όπως λέει ο Δάντης « οι άνθρωποι φώναζαν: θάνατος στη ζωή μας! Ζωή στον θάνατό μας!». Και οι περισσότεροι Μπολσεβίκοι ηγέτες αρνούνταν να ακούσουν.

Ακόμα και όταν οι εκπρόσωποι της λαϊκής δυσαρέσκειας διώχτηκαν ή αναγκάστηκαν να σωπάσουν, η δυσαρέσκεια παρέμενε. Ήταν αδύνατο τα συγκρουόμενα συμφέροντα των διαφόρων τάξεων, ιδιαίτερα των αγροτών, να εξαφανιστούν με την δίωξη των εκπροσώπων τους. Ακόμα και μέσα στο κόμμα, που ήταν ο μοναδικός νικητής στο πολιτικό πεδίο, άρχισε να εισβάλλει η απογοήτευση και η δυσαρέσκεια. Πότε η μία και πότε η άλλη μερίδα του, άρχισαν να διατυπώνουν παράπονα και διαμαρτυρίες. Η διαίρεση της χώρας απειλούσε να διαιρέσει και το κόμμα, που αναγκαζόταν να διατηρήσει την ενότητά του με σιδερένια δεσμά. Για να κρατηθεί απρόσβλητο το κόμμα από ανεπιθύμητες επιδράσεις έπρεπε να αμβλύνει την ευαισθησία του, να μην βλέπει και να μην ακούει. Την ανάγκη αυτή την έκαναν ακόμα πιο επιτακτική οι μεταρρυθμίσεις της ΝΕΠ. Καπιταλιστικές ομάδες και συμφέροντα αναπτύχθηκαν στο οικονομικό πεδίο χωρίς να τους παρέχεται καμία δυνατότητα πολιτικής εκπροσώπησης. Ήταν απόλυτα φυσικό το κόμμα να μην αφήσει να εμφανιστούν στον πολιτικό στίβο. Μόνον η ολοκληρωτική απομόνωση μπορούσε να εμποδίσει το κόμμα να διασπαστεί σε πολλά αντιμαχόμενα κόμματα.

Οι στόχοι όμως του Μπολσεβικισμού σε αυτή τη φάση πολύ λίγο διέφεραν από τον τετραγωνισμό του κύκλου. Για να σώσει τις κατακτήσεις της επανάστασης, έπρεπε να εμποδίζει τον πηγαίο ρυθμό της πολιτικής ζωής της χώρας. Στην προσπάθειά του όμως αυτή το κόμμα ακρωτηρίαζε το ίδιο του το κορμί και το μυαλό. Από τώρα και στο εξής τα μέλη του θα ένιωθαν φόβο να εκφράζουν απόψεις, που η ανάλυσή τους θα μπορούσε να οδηγήσει στο συμπέρασμα πως αντανακλούν «την πίεση των εχθρικών τάξεων». Μόνον η ανώτατη αρχή μπορούσε να αποφασίζει ποια άποψη ήταν Μπολσεβίκικη και προλεταριακή και ποια όχι. Τα ζητήματα της ιδεολογίας έγιναν απλησίαστα, ιερά μυστήρια, και το Πολιτικό Γραφείο ήταν η μοναδική παρακαταθήκη επαναστατικής σοφίας. Οι περισσότεροι ηγέτες έχαναν βαθμιαία την επαφή με τα συναισθήματα των οπαδών τους, μια και το ρεύμα των ιδεών δεν ακολουθούσε πια παρά μόνον ένα δρόμο, από το Πολιτικό Γραφείο προς την βάση. Το κόμμα μεταμορφώθηκε σιγά-σιγά σε γραφειοκρατική μηχανή.

Είναι αλήθεια ότι αυτό που ανάγκασε τον Μπολσεβικισμό να πάρει τον δρόμο που χάραξε το 10ο Συνέδριο, ήταν το ενδιαφέρον για την επανάσταση. Είναι όμως επίσης αλήθεια πως ακολουθώντας αυτό τον δρόμο, ο Μπολσεβικισμός έχανε ολοένα και περισσότερο τον αρχικό του χαρακτήρα. Για να σώσει την επανάσταση το κόμμα έπαψε να είναι μία ελεύθερη ένωση θαρραλέων επαναστατών με ανεξάρτητη και κριτική σκέψη. Οι περισσότεροι από αυτούς υποτάχτηκαν στην όλο και πιο ισχυρή κομματική μηχανή, γιατί δεν μπόρεσαν να δουν άλλη λύση. Όσοι κρατούσαν τους μοχλούς της μηχανής και ήταν στενά δεμένοι μαζί της, όσων η διαπαιδαγώγηση και ο χαρακτήρας ήταν πιο κοντά στην νέα γραφειοκρατική αντίληψη, έγιναν αυτόματα οι ηγέτες της νέας περιόδου. Ο διοικητικός άρχιζε να υποσκελίζει τον ιδεολόγο, ο γραφειοκράτης και το οργανωτικό στέλεχος παραμέρισαν τον ιδεαλιστή. Ποιος μπορούσε να ωφεληθεί απ’ αυτήν την εξέλιξη αλλά και να την ωφελήσει πιο πολύ από τον Στάλιν, το υπόδειγμα οργανωτικού, τον οργανωτικό με κεφαλαία ;

Η νέα κατεύθυνση των πραγμάτων δεν έγινε φανερή αμέσως. Αναπτύχθηκε βαθμιαία με αντιφατικά ζικ-ζακ και πάντα σε σύγκρουση με την ακινησία των παλιών συνηθειών. Η ρήξη ανάμεσα στον ιδεαλιστή και τον οργανωτικό, δεν ήταν σκληρή και άμεση. Οι διοικητικοί δεν ήταν απαλλαγμένοι από τον ιδεαλισμό και οι ιδεολόγοι υποχωρούσαν θεληματικά στην αρχή μπροστά στους γραφειοκράτες ή και τους συναγωνίζονταν ακόμα στην υποστήριξη της νέας πειθαρχίας. Έτσι, στην συζήτηση για τα συνδικάτα, ο ιδεολόγος Τρότσκι, ξεπέρασε τον εαυτό του υποστηρίζοντας γραφειοκρατικές φιλοδοξίες, σε βαθμό που να σοκάρει και τους πιο σταθερούς γραφειοκράτες, χάνοντας ένα σημαντικό μέρος της δημοτικότητάς του. Στον Λένιν, οι διαφορετικοί χαρακτήρες συνδυάζονταν σχεδόν τέλεια, γι’ αυτό και ήταν ο πιο κατάλληλος να πρωταγωνιστήσει στο πέρασμα του κόμματός του από το ένα στάδιο στο άλλο. Προς το παρόν το ηθικό του κύρος επέβαλε έναν πρόσκαιρο και επισφαλή συμβιβασμό των αντίθετων τάσεων, έναν συμβιβασμό καταδικασμένο να διαλυθεί μετά τον θάνατό του. Κι όσο όμως ζούσε το βάρος της γραφειοκρατικής ομάδας μεγάλωνε σταθερά, αν και αδιόρατα, κάθε μήνα που περνούσε. Ανάλογα μεγάλωνε και ο ρόλος του Στάλιν μέσα σε αυτήν την ομάδα’

(Ισαάκ Ντόιτσερ, Πολιτική Βιογραφία Στάλιν, 1971 εκδόσεις Χρησμός, σ. 206-214, δεν αναφέρω τις συνεχείς παραπομπές στα «Διαλεχτά έργα» του Λένιν, στο 10ο Συνέδριο του ΚΚΡ, στην «Προδομένη Επανάσταση» του Τρότσκι και στην «Εργατική Αντιπολίτευση στη Ρωσία» της Κολλοντάι).

Το βιβλίο του αυτό ο Ντόιτσερ το έγραψε το 1948 και ο ίδιος ήταν μέλος του Πολωνικού κομμουνιστικού κόμματος από το 1926 μέχρι το 1932 όταν έφυγε διαφωνώντας με την πολιτική της σταλινικής ηγεσίας της Διεθνούς απέναντι στη Γερμανία και την άνοδο του ναζισμού.

ΜΑΚ πλαστογράφος ευτυχώς δεν είσαι, κακόπιστος και κακοπροαίρετος άνθρωπος σίγουρα όμως είσαι. Τι έγραφα όταν σου ζητούσα αποδείξεις ;
“Ελπίζω με όλη μου την καρδιά, να αποδείξει τουλάχιστον ότι η ταχυδακτυλουργική αλλοίωση της τελευταίας φράσης της επιστολής της Φοτίεβα δεν είναι δική του, αλλά των ελλήνων (τροτσκιστών ;) μεταφραστών του βιβλίου του Λεβίν…”

Τη φράση αυτή την χρησιμοποίησα με κάθε ειλικρίνεια γιατί δεν ήθελα να πιστεύω ότι ο συνομιλητής μου – άσχετα με τις πολιτικές μας διαφωνίες - είχε χρησιμοποιήσει ανέντιμα μέσα στο μεταξύ μας διάλογο. Και οφείλω να ομολογήσω ότι η πλαστογραφία – κρίνοντας από το αγγλικό κείμενο του Λεβίν – ανήκει στους έλληνες μεταφραστές του. Όμως, εσύ ΜΑΚ δεν βλέπεις καλή πρόθεση στη δήλωσή μου αυτή, αλλά πονηρό τακτικισμό, ότι δηλαδή κράτησα ‘πισινή’ μπας και κάνω λάθος. Αυτό δείχνει πόσο κακόπιστος και κακοπροαίρετος είσαι. Δηλαδή εσύ αν έβλεπες ότι άλλα λέει η πηγή που έχεις στα χέρια σου και άλλα η μετάφραση που κάνει ο συνομιλητής σου (και που δεν μπορείς ο ίδιος να ελέγξεις) δεν θα ζητούσες εξηγήσεις με το σκεπτικό ότι κάποιος από τους δύο εσκεμμένα αλλοιώνει το πρωτότυπο ;

Όμως αν και σχολαστικός ΜΑΚ δεν έκρινες αναγκαία αυτή την διαλεύκανση σαν προϋπόθεση για τη συνέχεια του διαλόγου. Το ζήτημα των μέσων που χρησιμοποιούμε δεν έχει για σένα φαίνεται σημασία. Και ξεκινάς με νέες προσβολές λέγοντας πως ο Κώστας «έχει ξεπεράσει τα όρια της λογικής. Παριστάνει το διαιτητή που μοιράζει κόκκινες κάρτες και σφυρίζει ... φάουλ, βλέπει κρυμμένους διαβόλους, και άλλα ανάλογα. Προσωπικά δε θεωρώ και τόσο φοβερό αν μου κόψει την καλημέρα ή με αποβάλει από τον αγωνιστικό χώρο, όπως απειλεί».

Λοιπόν, για να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα μία και καλή. Η μόνη απειλή που εξέφρασα ήταν να μην συνεχίσω τον διάλογο μαζί σου. Αυτή ήταν η έννοια της ‘κόκκινης κάρτας’. Τίποτα περισσότερο, τίποτε λιγότερο. Όλα τα υπόλοιπα που λες ΜΑΚ είναι φθηνοί εντυπωσιασμοί. Κανείς δεν μπορεί να σου απαγορέψει να γράφεις ότι θέλεις στο ΕΝΕΤ-Διάλογοι, εφόσον φυσικά δεν έχει υβριστικό περιεχόμενο και δεν είναι αλαμπουρνέζικα.

Όμως, το πόσο κακοπροαίρετος είσαι φαίνεται και από τη στάση σου σχετικά με την καθυστερημένη ανάρτηση των σχολίων σου, όταν απευθυνόμενος σε εμένα συνέχισες να διαμαρτύρεσαι για άνιση μεταχείριση και ενώ σου είχα ξεκαθαρίσει από την πρώτη φορά πως δεν έχω καμία σχέση με τη διαχείριση των Διαλόγων και σου είχα υποδείξει και τον υπεύθυνο ονομαστικά για να ζητήσεις τις κατάλληλες εξηγήσεις. Εξηγήσεις δόθηκαν και επισήμως, αφού αυτό που δεν έκανες εσύ ανέλαβα να το κάνω εγώ για σένα. Παρά ταύτα μία συγγνώμη από τη πλευρά σου για όσα άδικα καταμαρτύρησες στο ΕΝΕΤ δεν άκουσα. Εκτός και αν εξακολουθείς να πιστεύεις πως αδικείσαι.

Την ίδια αδιαφορία έδειξες όταν σε παρακάλεσα η μεταξύ μας συζήτηση να μείνει επικεντρωμένη στην περίοδο γύρω από την ΠΔ του Λένιν και της γέννησης του σταλινισμού (1920-24) για να μην πηδάμε από το ένα θέμα στο άλλο, να υπάρχει ένα πλαίσιο αναφοράς και να μην υποχρεώνομαι κάθε όποτε επισκιάζεται το ποστ μοου από τα νέα ποστ των Διαλόγων να γράφω νέο ποστ ώστε να το ανανεώσω. Σου ζήτησα να γράψεις δικό σου ποστ για ότι άλλο θελήσεις να θίξεις και να επεκταθείς, αλλά συνέχισες να επεκτείνεσαι πάνω στο δικό μου ποστ (πχ Εργατικά Συνδικάτα/Τρότσκι, Χρουτσώφ) με το αιτιολογικό ότι δεν θες να δώσεις τα στοιχεία σου στο ΕΝΕΤ. Πράγμα ακατανόητο όταν και εικονικά στοιχεία μπορείς να εμφανίσεις αν θέλεις και τα πραγματικά σου στοιχεία φαίνεται να δηλώνεις στο Facebook !

Για την επιστολή της Φοτίεβα και την απάντηση του Τρότσκι στον Λένιν απάντησες σε ότι με αφορά ικανοποιητικά μόνον σχετικά με το ζήτημα της ‘αλλοίωσης’ της τελευταίας φράσης της. Το αν ο Τρότσκι ευθύνεται για την λάθος ημερομηνία που εσύ αναφέρεις ποσώς με ενδιαφέρει. Δεν χρησιμοποίησα εγώ την πηγή αυτή, αλλά εσύ. Ο ίδιος ο Λεβίν έχει δηλώσει πως οπουδήποτε χρειάστηκε να χρησιμοποιηθεί ως πηγή ο Τρότσκι ελέγχθηκε ότι έγραφε την αλήθεια με κάποιες διαφορές στην χρονική τοποθέτηση των γεγονότων. Όμως, εγώ μέχρι τώρα όπως φυσικά θα έχεις προσέξει δεν χρησιμοποιώ πουθενά ως πηγή τον Τρότσκι, αλλά τον Λένιν, τον Λεβίν και τον Ντόιτσερ συν κάποιους αστούς ιστοριογράφους όταν χρειάστηκε.

Παρ’ όλα αυτά εσύ όχι μόνον με κατηγόρησες για τροτσκισμό αλλά και για προσωπολατρεία προς τον Τρότσκι επιμένοντας μέχρι και στο τελευταίο σου σχόλιο πως το μόνο που με ενδιαφέρει είναι να δείξω μέσα από την ΠΔ του Λένιν ότι ο Τρότσκι προοριζόταν για διάδοχός του ! Και αυτό το έκανες με συνεχείς ειρωνείες αναφερόμενος συνεχώς στον ‘πόνο μου για το δαχτυλίδι’, παρά τις επανειλημμένες και εκτεταμένες μου αναφορές στα συνοδευτικά έγγραφα του Λένιν εκείνης της κρίσιμης περιόδου (1922-1923) και στην ανάλυση των βασικών σημείων της πολιτικής μάχης που δινόταν και που αναδείκνυε τόσο η ΠΔ όσο και τα έγγραφα αυτά (βλ προσπάθειες κατάργησης του μονοπωλίου εξωτερικού εμπορίου από τον Στάλιν αλλά όχι μόνον, κακοδιοίκηση και γραφειοκρατία κρατικού μηχανισμού μέσω της επίθεσης στην Εργατοαγροτική Επιθεώρηση της οποίας προίστατο επί τριετίας ο Στάλιν, μεγαλορωσικός εθνικισμός με αφορμή το Γεωργιανό την ευθύνη του οποίου είχε επίσης ο Στάλιν, συγκεντρωτισμός εξουσιών κόμματος στο πρόσωπο του ΓΓ δηλαδή του Στάλιν).

Όχι μόνον δεν εκτίμησες τη μη χρησιμοποίηση του Τρότσκι ως πηγή, αλλά ούτε και έλαβες υπόψη σου ότι στο τρέχον ποστ μου χρησιμοποίησα ως βάση ένα κείμενο αρχειομαρξιστών με τους οποίους οι τροτσκιστές όπως είναι γνωστό τα είχαν εξ αρχής σπάσει και βρίσκονταν σε ‘πόλεμο’. Και τι έλεγα στο ποστ αυτό ;
Ενδεικτικά και μόνον σου θυμίζω τι αναφέρω στο τέλος του ποστ μου για την στάση και τα λάθη του Τρότσκι σχετικά με την μη υπεράσπιση των Γεωργιανών στο 12ο Συνέδριο στην οποία συνεχώς επανέρχεσαι πιστεύοντας πως εμένα με απασχολεί να βγάλω λάδι τον Τρότσκι :

«Ο Τρότσκι, είτε γιατί τον ‘κοίμισε’ η διαλλακτικότητα του Στάλιν και του Κάμενεφ μετά την γνωστοποίηση σε αυτούς της ΠΔ, είτε γιατί ένιωθε αδύναμος να δώσει τη μάχη μόνος του χωρίς τον Λένιν (αντιμετωπιζόταν ως παλιός μενσεβίκος και ξένο σώμα από την Τρόϊκα, ενώ έπασχε και ο ίδιος από οσφυαλγία τον Μάρτιο του 1923) και πίστεψε πως χρειαζόταν χρόνο για να μεταβάλλει τον αρνητικό γι’ αυτόν συσχετισμό δυνάμεων στα ηγετικά κλιμάκια, αποφάσισε εσφαλμένα κατά την άποψή μου να μην δώσει τη μάχη τότε βασιζόμενος και στην ΠΔ. Επανήλθε αργότερα με το υπόμνημα του της 8ης Οκτωβρίου 1923 που υπέβαλε στην Κ.Ε. όπου τόνιζε την ανάγκη της καταπολέμησης του κινδύνου αυτού και πρότεινε την εφαρμογή των αποφάσεων του 10ου Συνεδρίου για την «προλεταριακή δημοκρατία» μέσα στο Κόμμα. Το υπόμνημα αυτό και το γράμμα του της 8ης Δεκεμβρίου προς τη Συνέλευση της Κομματικής Οργάνωσης της Μόσχας που δημοσιεύτηκε και στην «Πράβδα» προκάλεσαν την εξέγερση της γραφειοκρατίας και μια πάλη άνομη, στηριζόμενη σε παραποιήσεις της ιστορίας, σε συκοφαντίες πρωτοφανείς και σε διαστρεβλώσεις παλιών του απόψεων, εξαπολύθηκε εναντίον του συνδιοργανωτή της Οχτωβριανής Επανάστασης και δημιουργού του Κόκκινου Στρατού.
Βεβαίως, η καθυστερημένη παρέμβαση του Τρότσκι στα τέλη του 1923 αντί την άνοιξη, δεν βασιζόταν στην αλλαγή κάποιων συσχετισμών στο κόμμα ή την εμφάνιση της Αριστερής Αντιπολίτευσης (η οποία εμφανίζεται επισήμως με Πλατφόρμα στο 15ο Συνέδριο του Μπολσεβίκικου Κόμματος το 1927) αλλά σε δύο καθοριστικά γεγονότα που σχετίζονται με την αρνητική έκβαση της πάλης των τάξεων στο εσωτερικό της ΕΣΣΔ και στο διεθνές στερέωμα και τα οποία υποχρεώνουν τον Τρότσκι πλέον να μην χρονοτριβήσει άλλο. Συγκεκριμένα, στο δεύτερο εξάμηνο του 1923 ξέσπασε η κρίση των «ψαλιδιών» – δηλαδή η συνεχής αύξηση των τιμών των βιομηχανικών προϊόντων με ταυτόχρονη μείωση των τιμών των γεωργικών προϊόντων – η οποία απείλησε το σπάσιμο της συμμαχίας εργατών και αγροτών πάνω στην οποία στηριζόταν η δικτατορία του προλεταριάτου. Η κρίση αυτή έθεσε επί τάπητος κατά τρόπο εσπευσμένο και επιτακτικό πλέον όχι μονάχα τα ζητήματα που αφορούσαν την οργάνωση της σοβιετικής οικονομίας αλλά και τα προβλήματα της εσωτερικής κατάστασης του Κόμματος, του εσωτερικού του καθεστώτος.»

Και στο πρώτο απαντητικό προς εσένα σχόλιο διευκρίνιζα, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Φαίνεται πως για σένα οποιοσδήποτε εκτιμά το έργο ή κάποιες πολιτικές θέσεις και απόψεις του Τρότσκι αυτομάτως γίνεται τροτσκιστής. Ξεχνάς ότι τον όρο αυτό τον χρησιμοποίησε ο Στάλιν για να προσωποποιήσει και να… αποπολιτικοποιήσει συγκεκριμένες θέσεις του πολιτικού του αντίπαλου. Ξεχνάς ότι ο Ντόιτσερ (τι λέω ξεχνάς, είναι προφανές πως δεν τον έχεις διαβάσει) είχε σημαντικές διαφορές με τον Τρότσκι. Και δεν μπορείς να καταλάβεις ότι το θέμα μου δεν είναι να αναδείξω τον Τρότσκι – ο οποίος αναμφίβολα έχει κάνει πολλά λάθη όπως βεβαίως και ο Λένιν για τα οποία δεν λες κουβέντα – αλλά να καταδείξω το σταλινικό φαινόμενο με τις αιτίες και συνεπαγωγές του.»

Τι απαντάς εσύ ΜΑΚ; Με ειρωνεύεσαι για το ότι ο Τρότσκι ‘υπνωτίστηκε’ από τον Στάλιν σαν να μην καταλάβαινες τι εννοούσα, όπως επίσης με ειρωνεύεσαι επειδή θεωρώ τον Τρότσκι συνδιοργανωτή της Οχτωβριανής Επανάστασης και δημιουργό του Κόκκινου Στρατού θεωρώντας τα δείγμα προσωπολατρίας.

Φίλε έχεις σοβαρό κόλλημα και πρόβλημα με τον Τρότσκι και είναι κρίμα επειδή λες πως το βασικό σου αντικείμενο είναι η έρευνα. Γιατί με τα μυαλά αυτά καμία έρευνά σου δεν θα πάει μακριά. Για να καταλάβεις καλύτερα την δική μου άποψη, τη στάση του Λένιν απέναντί του αλλά και την εκτίμηση που έτρεφαν στο πρόσωπό του επαναστάτη Τρότσκι (με τις αρετές και τα ελαττώματά του) οι μπολσεβίκοι εκείνης της εποχής σε προτρέπω να διαβάσεις τη σύντομη προσωπογραφία που του αφιέρωσε ο μπολσεβίκος Επίτροπος Εκπαίδευσης Λουνατσάρσκι και εάν αυτή τη θεωρήσεις προσωπολατρική τότε μετά χαράς μου να αποδεχθώ τον χαρακτηρισμό σου:
http://www.marxists.org/archive/lunachar/works/silhouet/trotsky.htm

Το κόλλημα σου ΜΑΚ είναι έκδηλο στο σημείο που λες:
«Έγραφα παλιότερα: 'Στο κάτω κάτω, ας μας δώσει ο Κώστας την απάντηση στο πολύ απλό, μα πάρα πολύ απλό ερώτημα. Τελικά ο Τρότσκι τι έκανε στην ολομέλεια της Κ.Ε.; Υπερασπίστηκε τους Γεωργιανούς;' Παρόλο που τον ξαναπροκάλεσα, απάντηση στο ερώτημα δεν έλαβα. Διότι είναι προφανής και δυσάρεστη για τους υποστηρικτές του (τάχα μου) λήπτη του δακτυλιδιού.»

Το βιολί βιολάκι εσύ ΜΑΚ. Είναι ή δεν είναι υποκρισία όταν κάνεις δηλώσεις ‘αρχής’ (βλ σχόλιο 19/3, 18:59) ότι «στόχος μου δεν είναι να ταπώσω τον Κώστα», αλλά επιμένεις να επανέρχεται (σχόλιο 24/3, 01:32) ζητώντας εξηγήσεις για τη στάση που τήρησε ο Τρότσκι στο 12ο Συνέδριο νομίζοντας ότι ως ‘τροτσκιστής’ εγώ βρίσκομαι σε αδυναμία να του απαντήσω ; Και ας έχω δώσει την προσωπική μου εκτίμηση στο τέλος του βασικού κειμένου (ποστ Μέρος Β’). Αφού, λοιπόν, δεν σου αρκεί η δική μου σύντομη τοποθέτηση, δες τι λέει παρακάτω ο Ντόιτσερ σχετικά (χρονικό σημείο αναφοράς αρχές Μάρτη 1923):

«Ο Στάλιν δεν γνώριζε με ακρίβεια τις κινήσεις του Λένιν, μα διαισθανόταν τον κίνδυνο. Ήξερε αρκετά καλά τον τρομερό αντίπαλό του για να είναι σε θέση να καταλάβει πως διακινδύνευε ολόκληρη την καριέρα του. Και δεν μπορεί παρά να άκουσε την είδηση για την υποτροπή της αρρώστιας του Λένιν τουλάχιστον με ανάμικτα αισθήματα. Το γεγονός πως ο Λένιν δεν θα ήταν παρών για να τον κατηγορήσει μπροστά στο Συνέδριο, τον έβγαλε από την αμηχανία του. Είχε βέβαια ακόμα λόγους να υποψιάζεται μία επίθεση από την πλευρά του Τρότσκι, που θα μπορούσε να αποδειχθεί επικίνδυνος κατήγορος, θα μπορούσε όμως ν’ αποδειχτεί κι ένας «πρωταθλητής με ψεύτικους μυς».

Γι’ αυτό προσπάθησε να τον αποκοιμίσει και να τον αδρανοποιήσει. Στη συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου, όπου συζητήθηκαν τα σχετικά με το Συνέδριο θέματα, το πρώτο Συνέδριο σ’ ολόκληρη την ιστορία του κόμματος που δεν θα διευθυνόταν από τον Λένιν, ο Στάλιν πρότεινε να οριστεί κεντρικός εισηγητής στη θέση του Λένιν ο Τρότσκι και να απευθυνθεί στο Συνέδριο από μέρους της ΚΕ…Ο Τρότσκι αρνήθηκε ν’ αναλάβει τον ρόλο του Λένιν στο Συνέδριο για να μην δημιουργηθεί η εντύπωση πως διεκδικούσε την ηγεσία, πριν από τον θάνατο του Λένιν. Οι φόβοι του ήταν βέβαια δικαιολογημένοι, αλλά δεν περιορίστηκε σε αυτό και αντιπρότεινε να αναλάβει ο Στάλιν σαν ΓΓ την εισήγηση στη θέση του Λένιν. Και ο Στάλιν όμως ήταν αρκετά προσεκτικός ώστε ν’ αρνηθεί. Στο τέλος την επικίνδυνη τιμή την αποδέχτηκε ο Ζηνόβιεφ.

Στο μεταξύ ο Στάλιν έδειχνε μετριοφροσύνη και άδολη αφοσίωση στον Λένιν. Η στάση αυτή τον προστάτεψε απ’ τις μισές τουλάχιστον κατηγορίες που διατυπώθηκαν εναντίον του. Λίγες μέρες μετά την νέα προσβολή του Λένιν, δημοσίευσε ένα δοκίμιο για τη ‘στρατηγική και τακτική των κομμουνιστών’ γεμάτο από ευλαβικές αναφορές στον άρρωστο ηγέτη. ‘Το δοκίμιο αυτό δεν είναι παρά μία συμπυκνωμένη και σχηματική έκθεση των βασικών απόψεων του σύντροφου Λένιν’. Ακόμα και εάν η ιστορία της άγριας σύγκρουσής τους είχε διαρρεύσει από το Κρεμλίνο, σε πολύ κόσμο θα φαινόταν απίστευτη. Ωστόσο, ο Στάλιν συνέχιζε τις αόριστες προτάσεις προς τον Τρότσκι. Στις συνεδριάσεις του ΠΓ ήταν υποχωρητικός και συμφιλιωτικός, έτοιμος να δεχτεί κάθε τροποποίηση στα σχέδια αποφάσεων που ετοίμαζε για το Συνέδριο. Δεν έχανε καμία ευκαιρία που του δινόταν για να κάνει κάποιες φραστικές παραχωρήσεις στους επικριτές του. Ενδεχόμενα το σχέδιο απόφασης για την πολιτική απέναντι στις μικρές εθνότητες να πρόδινε περισσότερο το ύφος του Τρότσκι παρά το δικό του. Το κύριο βάρος έπεφτε στην αποδοκιμασία «των σοβιετικών αξιωματούχων στο κέντρο και στις επαρχίες» που ερμήνευαν με τρόπο σωβινιστικό την Ένωση των Σοβιετικών Δημοκρατιών σαν «την αρχή της αποκατάστασης μιας μεγάλης και αδιαίρετης Ρωσίας». Μία τροποποίηση στο σχέδιο έδινε τη δυνατότητα μη εφαρμογής της περίφημης Συνταγματικής μεταρρύθμισης και παραχωρούσε το δικαίωμα στις Δημοκρατίες ν’ ασχολούνται οι ίδιες με τα προβλήματά τους, μέχρις ότου η Ρώσικη γραφειοκρατία μάθαινε να αντιμετωπίζει ‘με τρόπο πραγματικά προλεταριακό και αληθινά αδελφικό τις ανάγκες και τις απαιτήσεις των καθυστερημένων εθνοτήτων’. Κι ο Στάλιν όμως πέτυχε να καταδικαστούν οι ‘τοπικοί εθνικιστές’ και να δικαιωθεί έτσι, ως ένα βαθμό, η πολιτική του.

Ο Φρειδερίκος ο Μέγας είχε κάποτε πει πως είχε κλείσει μία συμφωνία με το λαό του, ότι ήταν ελεύθερος να λέει ότι θέλει κι αυτός να ενεργεί όπως του αρέσει. Σ’ αυτό το στάδιο ο Στάλιν ήταν πρόθυμος να μιλάει όπως άρεσε στον Τρότσκι, όσο αυτός θα μπορούσε να ενεργεί όπως του άρεσε. Ύστερα απ’ όλες αυτές τις παραχωρήσεις του Στάλιν, το ΠΓ αποφάσισε να μην γνωστοποιήσει στο συνέδριο τις σημειώσεις του Λένιν για το Γεωργιανό ζήτημα, με το αιτιολογικό πως δεν ήταν ξεκαθαρισμένο τι χρήση σκόπευε να κάνει ο Λένιν. Αυτή ήταν η πρώτη τακτική επιτυχία του Στάλιν. Η δεύτερη ήταν πως ο Τρότσκι απόφυγε να εξαπολύσει στο Συνέδριο την επίθεση που είχε προετοιμάσει κατά του Γενικού Γραμματέα. Μόνον ένα μέλος του ΠΓ, ο Μπουχάριν, υποστήριξε ανοιχτά τη Γεωργιανή και Ουκρανική αντιπολίτευση. Ο Τρότσκι περίμενε την κατάλληλη στιγμή ελπίζοντας πως ο Λένιν θα συνερχόταν πάλι. Πίστευε πως η κοινή τους δράση θα ήταν πιο αποτελεσματική από μία δική του μεμονωμένη προσπάθεια. Στο μεταξύ, όμως, ο Στάλιν ενεργούσε.»

(Ι. Ντόιτσερ «Στάλιν» σ. 238-240). Ο Ντόιτσερ εξηγεί στη συνέχεια γιατί «με το σκηνικό προκατασκευασμένο, ο Στάλιν δεν είχε πολλά να φοβάται από το Συνέδριο» !

Ώστε, λοιπόν, οι ερμηνείες που έδωσα δεν ήταν δικές μου μόνον φαντασιώσεις. Αν και «παίρνω μηδέν στην ιστορία» για σένα ΜΑΚ, υπάρχει και ένας ιστορικός της τάξης του Ντόιτσερ που λέει ανάλογα πράγματα για τη στάση Στάλιν και Τρότσκι πριν και κατά το 12ο συνέδριο. Αλλά βέβαια τι ξέρει ένας Ντόιτσερ μπροστά σε έναν ΜΑΚ ! Αδιάψευστος μάρτυρας η απάντηση που έδωσες ΜΑΚ (27/3, 16:54) στο προηγούμενο εκτεταμένο απόσπασμα του Ντόιτσερ και την οποία αξίζει να ξαναδιαβάσουμε:

«Το παραπάνω εξαιρετικά εκτεταμένο απόσπασμα από το Ντόϊτσερ περιέχει αρκετά λάθη τόσο στο ανακάτεμα των χρονολογιών όσο και στα πολιτικά ζητήματα που έμπαιναν (π.χ. εμφανίζει το Λένιν "κεντριστή").
Όσο αφορά τα λάθη αυτά, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να τα βρει κάνοντας αντιπαραβολή με τις δικές μου δύο αναρτήσεις που αφορούν τη σύγκρουση Λένιν-Τρότσκι για τα συνδικάτα.
Επομένως δεν επανέρχομαι στο ζήτημα.»

Είναι προφανές πως ο ‘ερευνητής’ ΜΑΚ ξέρει καλύτερα από τον ιστοριογράφο Ντόιτσερ.
Και πρέπει κανείς να είναι τυφλός όταν του εξηγούν τόσο αναλυτικά τα λάθη του και δεν θέλει να καταλάβει. Όπως εγώ για παράδειγμα. Γιατί όπως δήλωσες με περισσή μετριοφροσύνη: «Έ συζητήσαμε για την πολιτική διαθήκη εξαιρετικά συγκεκριμένα και του έδειξα τα λάθη του. Αν τα δέχεται ή όχι, αυτό είναι άλλο θέμα» (σχόλιο ΜΑΚ 19/3, 18:59).

Πολλά θα μπορούσαμε να συζητήσουμε ακόμη ΜΑΚ, για την Αριστερή Αντιπολίτευση και τι έγινε ως το 1928, για την ΝΕΠ, τις φράξιες και την εσωκομματική δημοκρατία κ.ο.κ (εκτός από τον λόγο του Χρουτσώφ που με αφήνει παγερά αδιάφορο). Χάρις στη δική σου βαθειά γνώση και υπομονή για εξηγήσεις και τη δική μου τάση για μυθοπλασίες και φαντασιώσεις, ο διάλογος θα ήταν πραγματικά ενδιαφέρων και ίσως κατά την επιθυμία σου να έλυνε και το πρόβλημα της ‘θεωρητικής συγκυρίας’ ανοίγοντας χάρις στη δική σου φυσικά συμβολή το δρόμο για το νέο ΚΕΦΑΛΑΙΟ που έχει ανάγκη το κίνημα.

Όμως σε μία ύστατη στιγμή διαύγειας και συνειδητοποίησης σχετικά με τα ‘χολυγουντιανά μου σενάρια’, το άγχος και τις εμμονές μου για τον ‘άρχοντα των δακτυλιδιών’, τις γενικολογίες και ταυτολογίες μου, τις μπολσεβίκικες ενότητες που αναφέρω και θυμίζουν κογκλάβια του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ και του ΣΥΡΙΖΑ, τις ‘βέρμπες’ μου, τα καραγκιοζιλίκια (σουα-μουα) μου και όσα άλλα γενναιόδωρα με ‘πιστώνεις’ φίλτατε ΜΑΚ, νομίζω πως σε αδικώ με τη συμμετοχή μου υποβιβάζοντας συγχρόνως και το επίπεδο του διαλόγου. Προτιμώ να ακολουθήσω τη συμβουλή σου και να ασχοληθώ με τον εμπλουτισμό της συλλογής βιβλίων μου, παρά να σε αφήσω να επαναλάβεις για μία ακόμη φορά πως «ο κάθε γνώστης της ελληνικής αντιλαμβάνεται ότι έχω πάρει ‘στο ψιλό’ τον Κώστα»… Μίλησε κανείς για ίχνος τσίπας ;

Ναι σωστά κατάλαβες αξιότιμε κ. ΜΑΚ. Με τα σχόλιά σου της 19/3 18:59 και 24/3 01:32 έσβησες κάθε ίχνος σεβασμού για τον συνομιλητή σου. Γιατί εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με πολεμική, την οποία και δέχομαι και ανέχομαι, αλλά με προσωπικές προσβολές πολύ πέραν της απλής ειρωνείας. Σε σημείο που για λόγους αυτοσεβασμού και μόνον να θέλω να σταματήσω. Ούτως ή άλλως η αδιάκοπη διόρθωση των στρεβλώσεων που έκανες στα γραπτά μου ήταν ιδιαίτερα χρονοβόρος και κοπιαστική. Σε σημείο μαζοχισμού. Σε αφήνω, λοιπόν, να συνεχίσεις την ‘έρευνά' σου περί ΝΕΠ, Χρουτσώφ και σταλινισμού. Είμαι σίγουρος πως θα εμπλουτίσεις την ιστορική ανάλυση με νέες θεωρήσεις. Απλά όταν με το καλό καταλήξεις τι έγινε τη δεκαετία του ’30, μπες αν θέλεις στον κόπο να το κοινοποιήσεις και σε μας τους λοιπούς ανιστόρητους μπας και διευρύνουμε τους ορίζοντές μας. Νάσαι καλά.

Ύστατο χαίρε στον ΜΑΚ.
Ο ΜΑΚ 'αποχαιρετά' τη συγκεκριμένη ανάρτηση, συνεπώς ας τον αποχαιρετήσει και εκείνη όπως του αξίζει. Δεν είχα σκοπό να επανέλθω, θεωρώντας πως δικαιούνταν ο ΜΑΚ να έχει τον τελευταίο λόγο. Όμως, την ευγένεια την εξέλαβε ως αδυναμία και επανήλθε δριμύτερος με δόλιες παραπομπές στην ιστορία του αρχειομαρξισμού. Σου λέει, αφού δεν τα κατάφερα να διαβάλλω τις απόψεις του ΚΚ σαν τροτσκιστικές, ας τις ταυτίσω με τις αρχειομαρξιστικές παραθέτοντας την ιστορία διασπάσεων του ‘ανυπόληπτου’ αυτού χώρου. Και μέσα στην γενναιοψυχία του ο ΜΑΚ αποφάνθηκε : καλύτερος ο Τρότσκι ως πηγή, παρά ο Γιωτόπουλος, ο γιος του οποίου μας έφερε, εξάλλου, την τρομοκρατία της 17 Νοέμβρη (μπράβο συνάφεια)... Ήλθε και έδεσε λοιπόν για τον ΜΑΚ το πράγμα. Αν η πηγή μου, λέει ο ΜΑΚ, ήταν ο Τρότσκι «που άλλωστε και σημαντικός θεωρητικός ήταν και σημαντική μορφή του παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος» (για δες πόσα γυρίσματα έχει ο καιρός) αντί οι διάφοροι Γιωτόπουλοι. «Τότε, όντως θα είχα εκτιμήσει τις πηγές του (ΚΚ). Ενώ τώρα...»

Όμως κ. ΜΑΚ κανείς δεν σου ζήτησε να εκτιμήσεις τις πηγές μας, αλλά την ισχύ και την καθαρότητα των επιχειρημάτων μας. Πολύ περισσότερο που το κείμενο που χρησιμοποιήθηκε σαν βάση παραλλάχθηκε από μένα σε πολλά σημεία και αποτέλεσε μόνον το έναυσμα για να συνεχισθεί ο διάλογος του Α’ Μέρους που λόγω της ροής των ΔΙΑΛΟΓΩΝ είχε περιπέσει στα αζήτητα. Ένα τεχνικό πρόβλημα που ουδέποτε θέλησες να καταλάβεις. Όλη η συζήτηση του Β’ Μέρους που κάναμε δεν έχει καμία σχέση με τον ‘Αρχειομαρξισμό’, όπως δεν έχει και η όλη σκόπιμη παρέκκλιση που κάνεις αναφερόμενος όχι στις πολιτικές διαφωνίες της εποχής εκείνης (πχ τροτσκιστών-αρχειομαρξιστών-ΚΚΕ), αλλά στην απλή χρονική παράθεση των διασπάσεων και συνενώσεων ομάδων γνωρίζοντας ότι παρόμοιες πρακτικές προκαλούν αποστροφή στους αριστερούς. Απευθύνεσαι, λοιπόν, όχι στα αρχικά επιχειρήματά μου – για τα οποία είχα την ειλικρίνεια να πω ορισμένα από που τα άντλησα – που συνέβαλαν στον μετέπειτα διάλογο, αλλά στην εικαζόμενη από σένα πηγή τους (όχι δεν ήταν του Γιωτόπουλου) με σκοπό την έμμεση διαβολή τους και τον ερεθισμό του θυμικού των αναγνωστών. Μάταιος κόπος. Όχι τόσο γιατί είναι αμφίβολο εάν κανείς διαβάζει πια την ατυχή εξέλιξη της κουβέντας αυτής, αλλά κυρίως γιατί ο προηγούμενος διάλογος έχει με το παραπάνω ξεκαθαρίσει τα πράγματα και την ουσία της διαφοράς μας. Ώστε τα περί Αρχειομαρξισμού να είναι ολοφάνερα εκ του πονηρού στον μη αφελή αναγνώστη. Ο οποίος με το δίκιο του θα αναρωτιέται ‘γιατί ο ΜΑΚ θέτει ζήτημα πηγών στο τέλος και όχι στην αρχή της συζήτησης, αντίθετα με ότι έκανε στο Α’ Μέρος με τον Σακκάτο’ ; Μα δεν πρόκειται περί παραδοξολογίας, αλλά περί της γνώριμης ασυνέπειας του ‘τέως’…

Τώρα, λοιπόν, που καταλάβαμε για τα καλά τι σημαίνει ‘έρευνα’ για σένα ΜΑΚ (συμμαχία και με τον ‘διάβολο’ της Wikipedia εφόσον εξυπηρετείται ο στόχος της διαβολής), τώρα που είδαμε - μετά την ‘εξαντλητική’ σου απάντηση σε όσα σου καταγγείλαμε - πως ακριβώς χρησιμοποιείς τις ‘θεραπευτικές’ ιδιότητες της λάσπης για να υποστείλεις τη σημαία του Διαλόγου και να μεταφέρεις την συζήτηση αλλού και ανώνυμα, τώρα που διαπιστώσαμε την υποκρισία σχετικά με το γιατί δεν ανοίγεις δικό σου ποστ στους Διαλόγους (τα 'ακατανόητα' που λες σχετικά με το Facebook κ. ΜΑΚ ή κ. Α.Κ. τυχαίνει και μου τα επισημάνανε άλλοι δύο συνομιλητές των ΔΙΑΛΟΓΩΝ και το εξακρίβωσα κατόπιν ο ίδιος… πριν φυσικά φροντίσεις ο ίδιος να σβήσεις τα ίχνη σου στην εβδομάδα που μεσολάβησε), μπορούμε να σου ευχηθούμε με τη σειρά μας καλή τύχη για την συνέχεια.

Και να ξέρεις: αν ο Τροτσκισμός είναι χίλιες φορές καλύτερος από τον Αρχειομαρξισμό όπως σωστά αποφαίνεσαι, άλλο τόσο ο Αρχειομαρξισμός είναι χίλιες φορές καλύτερος από τον Αχρειομαρξισμό (χυδαίο μαρξισμό) τον οποίο ευαγγελίζεσαι. Γιατί ο τελευταίος είναι μία από τις βασικές αιτίες που ο Σταλινισμός επιβιώνει ως τις μέρες μας..

Για τον Αχρειομαρξισμό σου μιλάει όλος ο διάλογος που έχουμε κάνει μέχρι τώρα. Δεν χρειάζονται ειδικές αποδείξεις. Τον χαρακτηρισμό δεν στον απέδωσα στην αρχή του διαλόγου αλλά στο τέλος ενός μαραθώνιου ανταλλαγής απόψεων οι οποίες είναι στην κρίση του καθενός.

Για την λασπολογία σου μιλάνε πολλά σχόλια που έχεις κάνει και στα οποία συστηματικά διαστρεβλώνεις τις απόψεις μου, αλλά ιδιαίτερα τα τελευταία όπου ξεπέταξες από πάνω σου το προσωπείο του ψύχραιμου και σοβαρού συνομιλητή. Ας δούμε τι λες στο τελευταίο σου σχόλιο:

Λάσπη 1η: “Στη δεύτερη ανάρτησή του ο κ. ΚΚ δημοσιεύει ένα κείμενο αρχειομαρξιστών «προσαρμοσμένο στις δικές του απόψεις» και δημοσιευμένο το 1933. Πρόσφατα, ψευδώς, γράφει ότι «στο τρέχον ποστ μου χρησιμοποίησα ως βάση ένα κείμενο αρχειομαρξιστών με τους οποίους οι τροτσκιστές όπως είναι γνωστό τα είχαν εξ αρχής σπάσει και βρίσκονταν σε ‘πόλεμο’.» Απέδειξα ότι το 1933, οι αρχειομαρξιστές ήσαν οι επίσημοι εκπρόσωποι του Τρότσκι στην Ελλάδα”… και συνεχίζεις παρακάτω:
“Διότι παραθέτω την ιστορία των διασπάσεων των αρχειομαρξιστών. Ε και; Ψέματα λέω; Όχι, λέει ο κ. ΚΚ, δε λέτε ψέματα, αλλά σκοπεύετε να διεγείρετε τα αντανακλαστικά των αριστερών αναγνωστών, τη φυσική «αποστροφή» που έχουν όταν ακούνε για διασπάσεις.
Όπως και σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις του διαλόγου, ο κ. ΚΚ δεν κατάφερε να αντιληφθεί ότι οι παραθέσεις μου γίνονται για να οικοδομήσω ένα επιχείρημα. Να του το εξηγήσω λοιπόν.
Ισχυρίζομαι ότι το μόνο ρεύμα των αρχειομαρξιστών που δεν είχε τροτσκιστικά χαρακτηριστικά (και αυτό μετά το 1934, όχι πριν) ήταν το ρεύμα που καθοδηγούσε ο Γιωτόπουλος πατήρ”

Αντί λοιπόν να επιχειρήσεις να ασκήσεις κριτική στις απόψεις που εκφράζω και δεν είναι ακριβώς οι αρχειομαρξιστικές (αλλά οι παραλλαγμένες δικές ΜΟΥ) παραθέτεις ένα σεντόνι με την ιστορία των διασπάσεων του Αρχειομαρξισμού χωρίς πάλι καμία πολιτική ερμηνεία για αυτές. Και όλα αυτά γιατί δήθεν ήθελες να δείξεις πως όλα τα ρεύματα των αρχειομαρξιστών είχαν τροτσκιστικά χαρακτηριστικά πλην αυτό του πατρός Γιωτόπουλου (και μάλιστα μετά το 1934 !). Άρα, θες να πεις ήταν τροτσκιστικό το κείμενο που εμφάνισα ως παραλλαγμένο αρχειομαρξιστικό. Επιπλέον ισχυρίζεσαι ότι ψεύδομαι όταν λέω πως οι τροτσκιστές τα είχαν εξαρχής σπάσει με τους αρχειομαρξιστές.

Που βρίσκεται η λάσπη ; Πρώτο στα περί δικής μου ψευδολογίας. Όφειλες να γνωρίζεις πως ο γραμματέας του ΚΚΕ και αργότερα ιδρυτής του «τροτσκισμού» στην Ελλάδα, Παντελής Πουλιόπουλος, είχε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’20 ασκήσει σκληρή κριτική στους Αρχειομαρξιστές ως σεκταριστές και αντικομματικούς ασχέτως των απόψεων που εκφράσανε στην πορεία ως παράρτημα της διεθνούς αριστερής αντιπολίτευσης στην Ελλάδα. Τον ίδιο τον Τρότσκι ο Πουλιόπουλος είχε κριτικάρει τότε, είτε για εσφαλμένη αντίληψη της στάσης και του ρόλου των αρχειομαρξιστών, είτε για παραπληροφόρηση σχετικά με τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα.

Σου επιστρέφω λοιπόν τα περί ψευδολογίας και με τόκο. Αυτά αποκλείεται να μην γνώριζες, τόσο σχολαστικός που είσαι, αλλά προτίμησες να καλυφθείς πίσω από το τυπικό του ζητήματος (ποιος τυπικά εκπροσωπούσε την Αριστερή Αντιπολίτευση στην Ελλάδα τα πρώτα χρόνια), για να πετάξεις τη λάσπη σου περί του ότι ο αρχειομαρξισμός=τροτσκισμός , περί διασπάσεων, Γιωτόπουλου κλπ. Η γνωστή προσφυγή στον παραπλανητικό εντυπωσιασμό που φυσικά δεν έχει καμία σχέση με τον μαρξισμό αλλά με τον … Αχρειομαρξισμό.

Λάσπη 2η: “Γιατί επιθυμεί τόσο πολύ τη διακοπή της συζήτησης; Διότι πέραν των περί την πολιτική διαθήκη του Λένιν, πέραν των χολυγουντιανών σεναρίων περί κακών σταλινικών και καλών τροτσκιστών, ουδέν άλλο γνωρίζει. Εκεί, στην Φοτίεβα κολλημένος εσαεί! Άμοιρε Τσίπρα, τι σούμελε να πάθεις… Τώρα που κατάφερα να μεταφέρω αλλού τη συζήτηση και να διεξαχθεί αυτή όπως της πρέπει, τώρα ανακάλυψε ότι εγώ «υπέστειλα»(!) τη σημαία του διαλόγου!!!”

Από την Φοτίεβα στον Τσίπρα ! Κολλημένος είμαι και στους δυο, μέσα από χολυγουντιανά σενάρια περί κακών και καλών τροτσκιστών. Τι λε ρε ΜΑΚ. Μόνος σου το σκαρφίστηκες αυτό, ή έλαβες άνωθεν βοήθεια (επιφοίτηση) ; Σου λέει, αφού σύνδεσα καλά-καλά τον ΚΚ με τον τροτσκισμό και τον αρχειομαρξισμό, ας πάμε ένα βήμα παραπέρα να λασπώσουμε και τον Τσίπρα που του «επέτρεψε» να γράψει κάποια άρθρα στην Αυγή. Ε ρε αθάνατο εργατοδημοκρατικό πνεύμα που μας γύρισες τη πλάτη.. για χάρη ενός ΜΑΚ ! Και φυσικά το παραλήρημα μεγαλείου στο τέλος, καθώς διατείνεται πως μετέφερε αλλού τη συζήτηση. Μακάρι να γίνει μπας και με απαλλάξει από την εδώ παρουσία του, αλλά μέχρι τώρα δεν είδα κάποια συζήτηση. Μήπως μπορεί να μας την υποδείξει ;

Λάσπη 3η: “Αλλά ξαφνικά, στις δύο τελευταίες αναρτήσεις του ο κ. ΚΚ εμφανίζεται έντονα κριτικός προς τον Τρότσκι, με τον οποίο, λέει, ουδέποτε ταυτίστηκε, κ.λπ. Και μάλιστα αντιπαραθέτει τους «αρχείους», στους οποίους παραπέμπει, με τον Τρότσκι. Τι έχει συμβεί;
Απλούστατα, ο κ. ΚΚ αρθρογραφεί και αλλαχού για τα σύγχρονα ελληνικά πράγματα, προσπαθώντας (το κατά δύναμιν δηλαδή) να αποδείξει ότι η στάση μιας μερίδας της αριστεράς απέναντι στο χρέος και το μνημόνιο δεν ευσταθεί. Οι θέσεις με τις οποίες «τα βάζει» ο κ. ΚΚ είναι οι θέσεις της παύσης πληρωμών και της εξόδου από το Ευρώ. Στην αρθρογραφία του προσπαθεί να πείσει ότι αυτές οι θέσεις μας απομονώνουν από τον ευρωπαϊκό περίγυρο και ότι αποτελούν ένα είδος εθνικιστικής παρέκκλισης (σα να λέμε «σοσιαλισμός σε μια μόνο χώρα»). Παραβλέπει την ανισόμετρη ανάπτυξη των αντιθέσεων στον ιμπεριαλισμό και τη λενινιστική θεωρία της συμπύκνωσης των αντιθέσεων σε μια χώρα (ο γνωστός αδύναμος κρίκος). Αρνείται την ανάγκη μονόπλευρων μέτρων υποστήριξης της χώρας και πολιτικά, αυτός και οι συνοδοιπόροι του, καταδικάζουν την κινητοποίηση του ελληνικού λαού σε μέτρα εφετζίδικα, αλλά αναποτελεσματικά (βλ. επιδρομές στα διόδια).
Φαντάζομαι ότι κάποιος θα του υπέδειξε (καλοθελητής αναγνώστης;) ότι εδώ κινδυνεύει να εκτεθεί με την υπερ-υποστήριξη των τροτσκιστικών θέσεων, επειδή μπορεί να γίνει ο συνειρμός με τις θέσεις που υποστηρίζει για τα σύγχρονα ελληνικά πράγματα και να ιδωθούν έτσι τα γραφόμενά του κάτω από άλλη οπτική γωνία...
Έτσι, μετά τον πάγο που θα του βάλανε, ο κ. ΚΚ ανέκρουσε βιαστικά πρύμναν και το γύρισε (ατυχώς, διότι είδαμε ότι παραποιεί την αλήθεια) στην επίκληση των … αρχειομαρξιστών του πατρός Γιωτόπουλου. Από γκάφα σε γκάφα κ. ΚΚ!”

Ώστε έτσι λοιπόν ; Ελλείψει πολιτικών επιχειρημάτων καταφεύγουμε σε ψυχολογικές ερμηνείες του στυλ «ο ΚΚ γίνεται πιο επικριτικός με τον Τρότσκι για να μην εκτεθεί συνδέοντας τις απόψεις που έχει εκφράσει για το χρέος και τα ελληνικά πράγματα με τον τροτσκισμό». Έ τέτοια μικροπρέπεια και κακεντρέχεια δεν την περίμενα ούτε από εσένα ΜΑΚ. Τόση λάσπη σε μία παράγραφο ; Μπράβο, αυτό λέγεται υπέρβαση… εαυτού. Η γνωστή τακτική: όταν ασφυκτιούμε σε ένα επίπεδο πολιτικού διαλόγου μεταφέρουμε τη συζήτηση σε ένα άλλο.

Στη προκειμένη περίπτωση βάζεις από το παράθυρο και σχολιάζεις απαξιωτικά πετώντας λάσπη σε μία μόνο παράγραφο (!) απόψεις που έχω αναπτύξει σε περισσότερα από 7-8 άρθρα και με εκτενή μάλιστα διάλογο. Καλά, δεν ντρέπεσαι κ. Αχρειομαρξιστή ; Άκου ‘φιλαράκο’ ΜΑΚ: τις απόψεις μου ποτέ δεν τις έκρυψα, ποτέ δεν τις μασκάρεψα. Μπορεί να είναι μισές, στραβές και ανάποδες, εκλεκτικιστικές, ρεφορμιστικές ή αντιμαρξιστικές, αλλά είναι δικές μου και τις έχω υπερασπίσει μέχρις εκεί που δεν παίρνει για να ανέχομαι προβοκάτσιες σαν και αυτές που εσύ κάνεις ανερυθρίαστα.

Από το πρώτο άρθρο που είχα γράψει στην Αυγή σχετικά με το θέμα του «μέσα ή έξω από το ευρώ» είχα υποστηρίξει πως όλη η ιστορία του 20ου αιώνα δείχνει ένα πράγμα: πως η θεωρία του σοσιαλισμού σε μία μόνο χώρα πετάχτηκε στον σκουπιδοντενεκέ της ιστορίας. Τώρα αν αυτό το έχει πει πρώτος ο Μαρξ, ο Λένιν ή ο Τρότσκι ελάχιστα ενδιαφέρει (παρά μόνο τους προσωπολάτρες σαν και του λόγου σου).

Από εκεί και πέρα η λάσπη που εσύ πετάς δεν περιορίζεται στη σύνδεση που με διεστραμμένη φαντασία κάνεις μεταξύ της υποτιθέμενης αποστασιοποίησής μου από τον Τρότσκι και των απόψεών μου για αναδιάρθρωση χρέους εντός ευρώ (ούτε αυτές καν δεν αναφέρεις, παρά μόνο με εμφανίζεις ως αντιτιθέμενο στις απόψεις όσων προτείνουν παύση πληρωμών και έξοδο από ευρώ, τόσο καλά..).

Μιλάς επιπλέον για μένα και τους συνοδοιπόρους μου που, όλοι μαζί, καταδικάζουμε “τις κινητοποιήσεις του ελληνικού λαού σε μέτρα εφετζίδικα, αλλά αναποτελεσματικά (βλ. επιδρομές στα διόδια).”
Eρωτώ, λοιπόν : ποιοι είναι οι συνοδοιπόροι μου και πότε εγώ καταδίκασα τις κινητοποιήσεις αυτές ;
Αν δεν απαντήσεις σε αυτά τα δύο ερωτήματα με χειροπιαστές αποδείξεις δεν θα είσαι ένας απλός Αχρειομαρξιστής και λασπολόγος (που είσαι) αλλά ο χειρότερος συκοφάντης. Και επειδή εκ προοιμίου μπορώ να διαβεβαιώσω ότι όσα λες είναι τα χειρότερα ψεύδη, οι χαρακτηρισμοί που σου έχω αποδώσει μέχρι τώρα ισχύουν στο ακέραιο. Τα περί σταλινισμού ωχριούν μπροστά τους. Και μην ψάχνεις για νέο επίπεδο διαλόγου που, όπως λες, δήθεν θα καθορίσω εγώ. Ο μεταξύ μας διάλογος έχει προ πολλού τελειώσει. Το πόσο διπρόσωπος αποδείχθηκες δεν φάνηκε μόνο από το πόσο υποβίβασες τον αρχικό μας διάλογο στην πορεία, αλλά και με όσα τώρα λες πως είχαμε και άλλοτε ανταλλάξει απόψεις, μόνο που τότε υπέγραφες ως Δ.Κ. Η χαρά της ανωνυμίας : πότε ΜΑΚ, πότε Α.Κ., πότε Δ.Κ. Ο ‘μαρξιστικός’ μπαξές σου διαθέτει πολλές προσωπίδες. Να τον χαίρεσαι. Αλλά μακριά από μένα.