Η έκθεση του μαθητή Στάλιν
18 Φεβ 11 - 13:33Ανακάλυψα σε ένα παλιό βιβλίο μια μαθητική έκθεση του Στάλιν και έμεινα με ανοιχτό το στόμα, η έκθεση δείχνει με μεγάλη ακρίβεια το τι θα έκανε όταν ... μεγάλωνε.
Ο μαθητής Ιωσήφ Βησσαριόνοβιτς Τζουγκασβίλι (1879-1953), που αργότερα έγινε γνωστός με το παρατσούκλι Στάλιν (Χαλύβδινος) έγραψε, όταν ήταν μαθητής, μια έκθεση που κίνησε την περιέργεια του δασκάλου του πάνω στους λόγους που προκάλεσαν τη δολοφονία του Καίσαρα. Ο νεαρός ανέφερε τις ακόλουθες αδυναμίες του Καίσαρα:
1. Την έλλειψη ενός προσωπικού μηχανισμού δύναμης έναντι στον μηχανισμό δύναμης του Κράτους και της Συγκλήτου.
2. Την ανεξαρτησία που είχε δώσει στους επαρχιακούς διοικητές, αντί να τους την αφαιρέσει
3. Την επιείκεια που έδειχνε απέναντι στους αριστοκράτες εχθρούς του στη Σύγκλητο. Προσπαθούσε να τους κάνει φίλους και συμμάχους αντί να τους υποτάξει ή να τους εξοντώσει. Με αυτό τον τρόπο, έγινε τελικά θύμα τους.
Ο μαθητής είχε προσθέσει ένα σχεδιάγραμμα, με τον Καίσαρα ως κεντρικό σημείο. Κόκκινοι κύκλοι συμβόλιζαν την κεντρική εξουσία και λευκοί τα τρωτά της σημεία. Ο δάσκαλός του, που ήξερε τις σοσιαλιστικές τάσεις του νεαρού, ξαφνιάστηκε και τον ρώτησε:
- Μα αυτό το διάγραμμα δεν εκφράζει το απολυταρχικό καθεστώς;
- Όχι, απάντησε ο μαθητής, γιατί η δύναμη του μονάρχη στηρίζεται μόνο στη δύναμη του κρατικού μηχανισμού. Στο διάγραμμά μου, η κρατική δύναμη στηρίζεται σε έναν εντελώς προσωπικό μηχανισμό!
Φαίνεται ότι αυτός ο νεαρός, που σήμερα το όνομά του στέκεται, επίσημα πια και αναγνωρισμένα από όλους, δίπλα σε αυτό του Χίτλερ, ανέπτυσσε από πολύ μικρός τη θεωρία μιας κρατικής δύναμης που θα ήταν πολύ πιο απολυταρχική και από αυτή του Τσάρου. Τριάντα περίπου χρόνια αργότερα, ξεκίνησε ο αγώνας για τη διαδοχή του Λένιν, που μέχρι τότε ήταν ο αναμφισβήτητος ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης. Ο αγώνας αυτός άρχισε μετά την πρώτη εγκεφαλική συμφόρηση του Λένιν, τον Μάιο του 1922. Στις αρχές του 1924 ήταν σχεδόν ανάπηρος και δεν μπορούσε να συμμετέχει στις συνεδριάσεις του Πολιτμπυρό. Το ζήτημα της διαδοχής έγινε ξαφνικά καυτό και ο μόνος που είχε λάβει τα μέτρα του γι’ αυτό το ενδεχόμενο, ύστερα μάλιστα από μακρόχρονη προετοιμασία, ήταν ο νεαρός που είχε γράψει την παραπάνω έκθεση. Όταν οι μπολσεβίκοι κατέλαβαν την εξουσία, το φθινόπωρο του 1917, ίδρυσαν την πρώτη επαναστατική κυβέρνηση και ο Στάλιν βρισκόταν ανάμεσα στους 14 Επιτρόπους του Λαού, αλλά είχε το φαινομενικά λιγότερο ισχυρό υπουργείο, το Υπουργείο των Εθνοτήτων. Αυτή ήταν μια λύση για να μην αγνοήσουν εντελώς τον σύντροφο από την Γεωργία. Το Υπουργείο του δεν είχε καμιά σημασία, η ηγεσία της Πετρούπολης δεν είχε καμιά επίδραση στις μη ρωσικές εθνότητες. Μετά από 4 χρόνια εμφύλιου πολέμου και εγκαθίδρυσης της Σοβιετικής εξουσίας η κομμουνιστική δικτατορία είχε χαλαρώσει και στα πλαίσια της ανοικοδόμησης, ο Λένιν ανήγγειλε τη σχετικά φιλελεύθερη Νέα Οικονομική Πολιτική. Οι μπολσεβίκοι αρχηγοί τέθηκαν επικεφαλής των τομέων στους οποίους είχαν διακριθεί, αλλά καμια από τις ζωτικές θέσεις δεν δόθηκε στον Στάλιν που αρκέστηκε σε μια δευτερεύουσα θέση, την ηγεσία του γραφειοκρατικού κομματικού μηχανισμού. Κανείς δεν υποψιάστηκε τότε ότι ο Στάλιν θα χρησιμοποιούσε τον ίδιο τον κομματικό μηχανισμό για να φτάσει στην παντοδυναμία. Το 1919 ο Στάλιν έγινε διευθυντής του Ράμπκριν, της Επιθεώρησης Εργατών και Αγροτών. Αυτός ο θεσμός που ήταν ένα όργανο ελέγχου των επιτρόπων και υπαλλήλων, μετατράπηκε από τον Στάλιν σε ένα είδος μυστικής αστυνομίας μέσα στους κόλπους του κόμματος. Το 1922, με διάφορους χειρισμούς που δεν έχουν γίνει ακόμα σε βάθος γνωστοί, κατάφερε να γίνει Γενικός Γραμματέας του κόμματος και άρχισε να προωθεί την περιφερειακή ανασυγκρότηση των οργανώσεων κατά αυστηρά συγκεντρωτικό τρόπο. Το 1923, οι υπάλληλοι της Σιβηρίας ήξεραν καλά ότι δεν εξαρτώνται από τους επιτρόπους της περιοχής, αλλά από την καλή, ή κακή διάθεση του Γενικού Γραμματέα. Ένα χρόνο αργότερα, όταν πέθανε ο Λένιν, ο Στάλιν ήταν ήδη ο μυστικός κυρίαρχος της κομματικής μηχανής. Για τα υψηλά στελέχη, τους ιθύνοντες μπολσεβίκους, ίσχυαν οι δημοκρατικοί κανόνες που είχε προβλέψει ο Λένιν. Ελευθερία γνώμης, ανοιχτές συζητήσεις, δημιουργία παρατάξεων που διαφωνούσαν. Τα μέλη του κόμματος, ακόμα κι αν παρεξέκλιναν από τη γραμμή του κόμματος, δεν μπορούσαν να συλληφθούν, η υπέρτατη τιμωρία ήταν ο αποκλεισμός από το κόμμα. Ο Τρότσκυ, ως έμπιστος του Λένιν και ως αρχηγός του νικηφόρου Ερυθρού Στρατού ήταν ο οφθαλμοφανής και αναμφισβήτητος διάδοχός του, δεν ήξερε όμως καθόλου από πολιτική και μηχανορραφίες, όπως ο Στάλιν που επέδειξε ιδιαίτερο ταλέντο σε αυτούς τους τομείς.
Ο Στάλιν εκμεταλλεύθηκε όσο καλύτερα μπορούσε το φόβο ή τη ζήλεια μελών του Πολιτμπυρό για τον Τρότσκυ και μαζί με τους Ζηνόβιεφ και Καμένεφ έφτιαξε μια τριανδρία, τη λεγόμενη Τρόικα. Πρέπει να πούμε εδώ ότι ο μόνος που είχε καταλάβει πολύ καλά την πραγματική φύση του Στάλιν, ήταν ο ίδιος ο Λένιν. Ο επίτροπος Εθνοτήτων είχε σταλεί από τη Μόσχα στην κατεχόμενη από Ρωσικά στρατεύματα Γεωργία, όπου καθιέρωσε ένα πρωτοφανές καθεστώς τρόμου που δεν στρεφόταν μόνο ενάντια στους εχθρούς του σοσιαλισμού, αλλά και ενάντια αγνών και πιστών Γεωργιανών κομμουνιστών. Χρειάστηκε να επέμβει ο ίδιος ο Λένιν για να σταματήσει το λουτρό αίματος. Έγραψερ ότι το κόμμα είχε αποτελματωθεί, πως η τσαρική καταπίεση των εθνοτήτων είχε πασαλειφθεί με λόγο σοβιετικό βερνίκι και πως είχε έρθει ο καιρός να ληφθούν μέτρα ενάντια στη γραφειοκρατία του κόμματος και του κράτους που είχε διογκωθεί υπερβολικά.
Ένα μήνα πριν πεθάνει, έγραφε στη διαθήκη του:
Απ’ τον καιρό που ο σύντροφος Στάλιν έγινε Γενικός Γραμματέας του κόμματος, συγκεντρώνει στα χέρια του μια τεράστια δύναμη και δεν είμαι βέβαιος ότι ξέρει πάντα να χρησιμοποιεί αυτή τη δύναμη με την αναγκαία προσοχή.
Οκτώ μέρες αργότερα, πρόσθεσε ένα υστερόγραφο:
Η αδίστακτη συμπεριφορά του Στάλιν είναι απαράδεκτη για τη θέση του Γενικού Γραμματέα. Γι’ αυτό προτείνω να βρεθεί τρόπος να απομακρυνθεί και να δοθεί το αξίωμα σε έλλον άνθρωπο, καλύτερο, πιο υπομονετικό, πιο ευγενικό, λιγότερο κακότροπο.
Τον Ιανουάριο του 1924 ο Λένιν πέθανε και 4 μήνες αργότερα συνήλθε η Κεντρική Επιτροπή για να λάβει γνώση της πολιτικής διαθήκης του.Τα μέλη της Επιτροπής τρόμαξαν όταν έμαθαν τη γνώμη του νεκρού αρχηγού για τον Στάλιν. Φαίνεται όμως ότι προτίμησαν τον κακό χαρακτήρα του Στάλιν από μια δικτατορία του Τρότσκυ, γεγονός πάντως είναι ότι χάρη στην πειστικότητα των άλλων δύο της Τριανδρίας, αποφασίσθηκε να αγνοηθεί η τελευταία συμβουλή του Λένιν και η Επιτροπή έκρινε σκόπιμο να αποκρύψει τη διαθήκη. Ο Στάλιν κινδύνευσε πολύ, διατήρησε όμως τη θέση του και αποφάσισε να μην ξανακινδυνεύσει, χρησιμοποιώντας τον αγαπημένο του θεσμό: τη μυστική αστυνομία.Τα κατάφερε και μάλιστα πολύ καλά. Εκεί που δεν τα κατάφερε είναι στο τι φήμη άφησε πίσω του...
Διαβάζοντας εκ των υστέρων τη μαθητική έκθεση του Στάλιν, περνάνε διάφορα από το μυαλό. Μερικοί άνθρωποι δείχνουν από μικροί, και ξεκάθαρα, τι θα επιδιώξουν στη ζωή τους. Το έχουν μέσα τους που λένε. Έχουν ασυγκράτητη δίψα για την εξουσία και κάνουν τα πάντα για να την κατακτήσουν. Κι όταν το καταφέρουν, κολλάνε πάνω της, δεν μπορούν ν’ απαγκιστρωθούν με τίποτα. Σε ποια κατηγορία ανήκουν όμως αυτοί οι άνθρωποι; Πού μπορούμε να τους εντάξουμε; Πώς τους αναγνωρίζουμε; Ο Μάσλοου θα έλεγε ότι ανήκουν στην κατηγορία των ατόμων υψηλής κυριαρχικότητας (στο 5% του πληθυσμού), αλλά στην ίδια κατηγορία ανήκαν και άτομα όπως οι Γαλιλαίος, Νεύτωνας. Νίτσε, Αϊνστάιν, Μπρετόν, Γκουρτζίεφ, Ντεμπόρ και πλήθος άλλων ανθρώπων που μεγαλούργησαν. Το ότι είναι κάποιος κυριαρχικός δεν τον κάνει αυτόματα καλό ή κακό...
72 Σχολια
Πιο δημοφιλή
- Συνολικά
- Σήμερα
- Σχόλια
-
Σχόλια (133)
-
Σχόλια (106)
-
Σχόλια (99)
-
Σχόλια (2) -
Σχόλια (0)
-
Σχόλια (55)
-
Σχόλια (0)
-
Σχόλια (2)
-
Σχόλια (72)
Από το Enet.gr
Τελευταία σχόλια
-
Αγαπητέ Αφώτιστε Φιλέλληνα, ενδιαφέρον το σχόλιό σου, αλλά δεν αντιστοιχεί στο σ...
-
ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΣΑΣ!
-
Αυτό λέω κι εγώ, jboy...
Το τρομακτικό είναι ότι αυτή η δίψα για εξουσία που στο κάτω κάτω τη μοιραζόμαστε με τα ζώα ως ένστικτο της επικράτησης του ισχυρότερου, στον άνθρωπο συχνά επενδύεται με το μανδύα της ιδεολογίας και υψηλών οραμάτων...Το τρομακτικό είναι ότι και ο Χίτλερ και ο Στάλιν σε κάποιο καλό σκοπό πίστευαν που για χάρη του έπρεπε να "κάνουν τα πάντα"...
Alkis, αυτά τα άτομα χαρακτηρίζονται συνήθως από φανατισμό. Πιστεύουν ότι έχουν απόλυτο δίκιο και ότι πρέπει να το επιβάλλουν για το καλό της ανθρωπότητας. Ένα άλλο χαρακτηριστικό τους είναι ότι δεν παραδέχονται ποτέ ότι έκαναν λάθος.
Η τελευταια σου φραση τα λεει ολα..
Εξαρταται πως καποιος διαχειριζεται την κυριαρχικοτητα του.
Τα ατομα που αναφερεις ηταν ευκολα αναγνωρισιμα το τι θα γινοντουσαν απλα επροσωπουσαν μια μαζα αρκετα μεγαλη. οποτε ισως το θεμα μας να ειναι στους κρυφους κυριαρχικους που στην ουσια τους βοηθησαν να παρουν και να κρατησουν τηνεξουσια.
Γενικα ειναι πολυπαραγοντικο το πως διοχετευεται αυτη η ικανοτητα...
Yiorgia, κανείς δεν μπορεί να ρίξει την ευθύνη σε μεμονωμένα άτομα, οι Γερμανοί ψήφισαν τον Χίτλερ, για τους Ρώσους ο Στάλιν ήταν ο γλυκύτατος "πατερούλης".
Συμφωνώ με τη Yiorgia. Το κυριαρχικό άτομο, αν διοχετεύσει αυτή την ορμή του προς μια θετική κατεύθυνση, θα προσφέρει στην ανθρωπότητα πολλά. Όσο για το Στάλιν, μπορούμε να πούμε ότι ναι μεν καταναλώθηκε στις ραδιουργίες, από την άλλη όμως θα τον κατέτασσα στους ανθρώπους που πέτυχαν αυτό που ονειρεύτηκαν. Και ήταν και τυχερός, γιατί πέθανε με δόξα και τιμή. Αντίθετα κάτι άλλοι κυριαρχικοί τύποι στη βόρεια Αφρική θα έχουν μάλλον κακό τέλος.
Αναφέρθηκε στο σχόλιο του Alkis P.
"Το τρομακτικό είναι ότι και ο Χίτλερ και ο Στάλιν σε κάποιο καλό σκοπό πίστευαν".
Υπάρχει ίσως ομοιότητα στις προσωπικότητες. Ήσαν και οι δύο βίαιοι και αδίστακτοι. Πίστευαν και οι δύο στο ανατριχιαστικό "ο σκοπός αγιάζει τα μέσα". Ας δούμε λοιπόν ποιός ήταν ο σκοπός (τουλάχιστον ο διακηρυγμένος) του ενός, και ποιός του άλλου:
Ο Χίτλερ πίστευε σε μιά "γερμανική ιδεολογία". Η Γερμανία υπεράνω όλων. Η αρία φυλή οφείλει να κυριαρχήσει στον πλανήτη διότι διθέτει γονίδια υπέρτερα των άλλων. Ο σκοπός του; Η καθιέρωση ενός απέραντου απαρτχάιντ. Ο Στάλιν γραμματέας του κόμματος των μπολσεβίκων προωθούσε (ή υποτίθεται ότι προωθούσε) τους σκοπούς αυτού του κόμματος που ήσαν οι σκοποί του μαρξιστικού κινήματος, όπως αυτοί αναφέρονται στο κομμουνιστικό μανιφέστο. Δηλαδή η οικονομική και πολιτική ισότητα όλων των ανθρώπων ανεξαρτήτως χρώματος και φυλής.
Ποιό όμως ήταν το κύριο ιστορικό αποτύπωμα του καθενός;
Χίτλερ:
1) 50.000.000 νεκροί στον πόλεμο.
2) 5.000.000 νεκροί Εβραίοι στα στρατόπεδα της "τελικής λύσης". Δηλαδή της εξόντωσης της Σημιτικής φυλής, η οποία κατά την αντίληψή του θα έπρεπε να εξαφανιστεί από τον πλανήτη.
Στάλιν:
1) 5.000.000 νεκροί πολίτες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης προκειμένου να εδραιωθεί, κατά την αντίληψή, του το κομμουνιστικό σύστημα.
2) Ηγήθηκε του λαού, που κατά κύριο λόγο νίκησε τον Χίτλερ θυσιάζοντας γι αυτό 25.000.000 μέλη του.
Η ιστορία είναι ιστορία. Πως να το κάνουμε.
Σιρόκο, ευχαριστώ πολύ για τα στοιχεία που ανακηρύσσουν επίσημα ως πλέον αιμοσταγείς δικτάτορες της ιστορίας τους Χίτλερ και Στάλιν. Μαθαίνουμε άραγε από την ιστορία;
Καίτη, αν είναι έτσι, άλλοι άνθρωποι που κατάφεραν αυτό που ονειρεύτηκαν είναι και οι Άνυτος, Μέλητος, Λύκων, που κατάφεραν να καταδικάσουν σε θάνατο τον Σωκράτη, ο Ίντι Αμίν Νταντά, δικτάτορας της Ουγκάντα που πέθανε πάμπλουτος και με τιμές στην Τζέντα το 2003, ο Μάο Τσε Τουνγκ, ο Φράνκο, ο Μπατίστα και ένα σωρό άλλοι. Φαίνεται ότι πετυχαίνουν περισσότερο αυτοί που ονειρεύονται εφιάλτες.
Μπορούμε επομένως να βγάλουμε και δίδαγμα από την ιστορία, Τάκη: οι μεγάλοι τύραννοι πεθαίνουν ευτυχείς. Και η φράση "όλα εδώ πληρώνονται", είναι για την παρηγοριά μας.
Καίτη, το "όλα εδώ πληρώνονται" ισχύει, αλλά μόνο για τους φτωχούς και έντιμους...
Τάκη, άλλο ένα στοιχείο που καλό θα ήταν να μη το ξεχνάμε. Η μεγαλύτερη "πυκνότητα καταστροφής" προκλήθηκε από τον φιλελεύθερο Τρούμαν ο οποίος με τις ατομικές βόμβες του κατέστρεψε ολοσχερώς δύο πόλεις με εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς.
Αυτά για να ξέρουμε τι θα σημάνει ένας γενικευμένος πόλεμος σήμερα, καθώς απ' ότι φαίνεται πολύ εύκολα ξεχνάμε ή και διαστρέφουμε την ιστορία προκειμένου να εξυπηρετούμε τα συμφέροντά μας. Και είμαστε σε μιά εποχή όπου τα εντελώς παράλογα "συμφέροντα" κάποιων ελάχιστων παράσιτων, τραπεζιτών, χρηματιστών κ.λ.π, δείχνουν να βαραίνουν στη ζυγαριά πολυ περισσότερο από τη ζωή των λαών.
Να κάνω μερικές παρατηρήσεις, επειδή καλό θα ήταν οι οποιεσδήποτε κριτικές μας πάντοτε να πατάνε σε τεκμηριωμένα στοιχεία. Η ανάρτηση του αγαπητού Τάκη δεν κάνει σαφές τι είναι παρμένο αυτολεξεί από το βιβλίο του Montefiore και τι αποτελεί δικό του κείμενο. Θεωρώ από τον τρόπο γραφής ότι πρόκειται για αναδημοσίευση από το βιβλίο, οπότε η κριτική μου απευθύνεται σε αυτό.
1. Το βιβλίο του Simon Sebag Montefiore «The Υoung Stalin” πρωτοκυκλοφόρησε to 2007. Δεν είναι και τόσο «παλιό». Ο ίδιος έχει γράψει το βιβλίο «Στάλιν, η Αυλή του Κόκκινου Τσάρου», το οποίο έχω διαβάσει. Αυτό το τελευταίο είναι ένα βιβλίο γραμμένο με τρόπο αδύνατο να ελεγχθούν οι πηγές του, έξω από την επιστημονική μέθοδο τεκμηρίωσης που απαιτείται από ένα βιβλίο ιστορίας. Επικεντρώνεται σε αυτό που στα αγγλικά καλούμε “sensational” δημοσιογραφία. Η δημοσιογραφία αυτή στην καλύτερη περίπτωση μπορεί να δώσει υλικό του τύπου της Πανδώρας του «Βήματος» ενώ στη χειρότερη περίπτωση όλοι ξέρουμε πού καταλήγει. Ειδικά για μένα που με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η ιστορία της ΕΣΣΔ, ήταν παντελώς άχρηστο. Κατάφερε σε μια βιογραφία του κεντρικού πολιτικού ηγέτη της ΕΣΣΔ για πάνω από 30 χρόνια να μη δει όλα τα σημαντικά πολιτικά ζητήματα που αντιμετώπισε ο σοβιετικός λαός. Είμαι της γνώμης ότι αυτό το κατόρθωμα πραγματικά είναι εκπληκτικό. Αν και δεν έχω διαβάσει το «Νεαρό Στάλιν», είναι προφανές ότι κινείται στιο ίδιο μήκος κύματος.
2. Στο βιβλίο (φαντάζομαι) υπάρχει η στιχομυθία που παρατίθεται μεταξύ του νεαρού Στάλιν και του δασκάλου του. Θα ήμουν περίεργος να μάθαινα την πηγή και τις διασταυρώσεις που έγιναν για να επιβεβαιωθεί η στιχομυθία αυτή.
3. Αντιγράφω: «...ο νεαρός, που σήμερα το όνομά του στέκεται, επίσημα πια και αναγνωρισμένα από όλους, δίπλα σε αυτό του Χίτλερ...». Αυτό είναι ανακριβές αν αναφερόμαστε σε ιστορικές πηγές και βιβλιογραφία, ανεξάρτητα από τον ιδεολογικό προσανατολισμό του ιστορικού. Ιδιαίτερα φράσεις όπως «επίσημα» και «από όλους» προδίδουν ανασφάλεια του «δημοσιογράφου», για να κάνω και το σχετικό συνειρμό.
4. «Ο Τρότσκυ, ως έμπιστος του Λένιν και ως αρχηγός του νικηφόρου Ερυθρού Στρατού ήταν ο οφθαλμοφανής και αναμφισβήτητος διάδοχός του». Από πού προκύπτει και πώς υποστηρίζεται αυτή η θέση. Οφθαλμοφανής από ποιον και αναμφισβήτητος από ποιον;
5. «Ο Στάλιν εκμεταλλεύθηκε όσο καλύτερα μπορούσε το φόβο ή τη ζήλεια μελών του Πολιτμπυρό για τον Τρότσκυ...». Βλέπετε, και πάλι η ιστορία καθορίζεται από «σπέρμα και αίμα», «φόβο και ζήλεια» και άλλα κατινίστικα, αντάξια του δελτίου ειδήσεων του Star αλλά παντελώς άσχετα με την ιστορία της πολιτικής διαπάλης μέσα στο κόμμα των μπολσεβίκων.
6. Στο κείμενο που έχει επονομαστεί (όχι από τον ίδιο) «Πολιτική Διαθήκη του Λένιν» (και όχι φυσικά «διαθήκη»), εξετάζονται τα χαρακτηριστικά των τριών προσώπων που αποτελούσαν τις ηγετικές προσωπικότητες των μπολσεβίκων την περίοδο εκείνη: των Τρότσκι, Στάλιν και Μπουχάριν. Ο Λένιν εκφράζει τις σοβαρές του επιφυλάξεις και για τους τρεις. Υπονοεί ότι για τις δοσμένες προσωπικότητες κανείς από αυτούς δε θάπρεπε να θεωρηθεί «διάδοχος» του στην ηγεσία του κόμματος.
7. Ο Στάλιν επικράτησε τελικά επειδή υποστηρίχτηκε από το μεσαίο και ψηλό στελεχικό δυναμικό των μπολσεβίκων. Πολιτικά ο Στάλιν φρόντιζε πάντα να ευθυγραμμίζεται με την πλειοψηφία και έτσι γινόταν ΠΟΛΙΤΙΚΑ αποδεκτός, σε αντίθεση με το Λένιν που είχε βρεθεί πολλές φορές σε μειοψηφική θέση και δε δίσταζε να υπερασπίζεται σταθερά και έντονα την άποψή του ακόμη και τότε. Όποιος έχει διαβάσει την ελάχιστη ιστορία, αλλά σοβαρή, όχι κατινιές, γνωρίζει ότι η επικράτηση του Στάλιν κατά του Τρότσκι (και με την υποστήριξη του Μπουχάριν) ήταν ένα καθαρά πολιτικό γεγονός μέσα στις τάξεις των μπολσεβίκων. Τα περί μυστικής αστυνομίας, για την περίοδο που συζητάμε, είναι φαντασιώσεις.
8. Προφανώς εννοιολογικές κατηγορίες του τύπου «ασυγκράτητη δίψα για εξουσία» και τα συναφή, ούτε τις ιστορικές εξελίξεις μπορούν να ερμηνεύσουν ούτε χαρακτηρίζουν το χρήστη τους ως ιστορικό.
Προσωπικά ενδιαφέρομαι ιδιαίτερα για την ιστορία της ΕΣΣΔ, αναζητώ σχετικά επιστημονικά έργα και τα διαβάζω όταν τα βρω, επειδή θέλω πολύ να κατανοήσω τα χαρακτηριστικά και την μετεξέλιξη του μεταβατικού κοινωνικού συστήματος που εγκαθιδρύθηκε εκεί. Δυστυχώς τα βιβλία του Μοντεφιόρε δεν προσκομίζουν το παραμικρό σε μια τέτοια προσπάθεια.
MAK, αγνοώ ως και την ύπαρξη του βιβλίου του Montefiore, αυτό εμφανίσθηκε κατά λάθος, εγώ αυτό που ήθελα ήταν η φωτογραφία του νεαρού Στάλιν που βρήκα στο Ίντερνετ και το εξώφυλλο του βιβλίου εμφανίσθηκε κατά λάθος. Όπως έγραψα στο άρθρο, βρήκα την ενδιαφέρουσα αυτή έκθεση, τη στιχομυθία και άλλες πληροφορίες στο βιβλίο του Έγκον Άις "Οι Μεγάλες Δίκες της Ιστορίας", όπου αναδεικνύονται, όπως και σε ένα σωρό άλλα βιβλία, οι μηχανορραφίες και τα ποταπά εγκλήματα του Στάλιν και του κρατικού μηχανισμού του. Αντιγράφω από το σημερινό άρθρο του κ. Π. Αθανάσαινα στην Καθημερινή για να σου δείξω, επειδή φαίνεται ότι δεν το ξέρεις, ότι και άλλοι σκέπτονται όπως εγώ:
"Ένας από τους πιο ισχυρούς δικτάτορες της παγκόσμιας ιστορίας, ο Στάλιν υπήρξε ο ανώτατος ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης για περίπου ένα τέταρτο του αιώνα. Στο εσωτερικό, το καθεστώς του τρόμου που επέβαλε στη χώρα ήταν η αιτία θανάτου και δυστυχίας δεκάδων εκατομμυρίων, ενώ ως ηγέτης της ρωσικής πολεμικής μηχανής συνέβαλε στην ήττα της Γερμανίας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο."
Δεν προσπάθησα ούτε στιγμή να ερμηνεύσω τις ιστορικές εξελίξεις με λόγια του τύπου: «ασυγκράτητη δίψα για εξουσία», εκφράζω την προσωπική μου άποψη. Το θέμα μου είναι το αν μια μαθητική έκθεση αποκαλύπτει το πώς σκεπτόταν ένας στυγνός δικτάτορας όταν ήταν μικρός. Ευχαριστώ για τη συμμετοχή σου.
"...Όπως έγραψα στο άρθρο, βρήκα την ενδιαφέρουσα αυτή έκθεση, τη στιχομυθία και άλλες πληροφορίες στο βιβλίο του Έγκον Άις "Οι Μεγάλες Δίκες της Ιστορίας",..."
Πού ακριβώς κάνεις την παραπομπή στο άρθρο;
Σιρόκο, η ανεντιμότητα, η υποκρισία και η παρασκηνιακή δραστηριότητα στην πολιτική, σε συνδυασμό με την απληστία διάφορων ατόμων με δύναμη στα χέρια τους, οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στον εν ψυχρώ θάνατο της ανθρωπιάς, στην εξαφάνιση των λεγόμενων πολιτισμένων σχέσεων και στην εξαθλίωση της κοινωνίας των ανθρώπων. Όσοι μελέτησαν ιστορία βλέπουν ξεκάθαρα ότι ο πόλεμος είναι μια λύση που επανέρχεται συνεχώς, αφού ευνοεί τους ηγέτες. Ευχαριστώ για τη χρήσιμη υπενθύμιση αφού σήμερα ξέρουμε, πέρα από κάθε αμφιβολία, ότι οι ατομικές βόμβες σε Ναγκασάκι και Χιροσίμα, ήταν εντελώς αχρείαστες.
Μια εύστοχη -γνωστή- ανάλυση των κυρίαρχων πολιτικών ρευμάτων:
"Καπιταλισμός είναι η εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπο. Κομμουνισμός είναι ακριβώς το αντίθετο!"
Όσο δεν αναγνωρίζουμε την εσωτερική μας δύναμη και αυτοκυριαρχία και την παραδίδουμε σαν αδύναμα πρόβατα σε άτομα φιλόδοξα και λαοπλάνα, τότε είμαστε καθ' όλα άξιοι του όποιου Χίλτερ, Στάλιν και των τριών κακών της μοίρας μας.
Γιώργο Κ., πολύ γέλασα με το "ακριβώς αντίθετο", ευχαριστώ.
Αγαπητέ Τάκη, από τη διευκρίνησή σου εξακολουθεί να είναι ασαφές τι αποτελεί κρίση δική σου και τι αποτελεί μεταφορά από κάποιο βιβλίο. Εν πάσει περιπτώσει, τα ζητήματα που έβαλα παραμένουν στο ακέραιο, ανεξάρτητα από σε ποιανού ακριβώς τη συλλογιστική απαντώ.
Δεν ανέφερα πουθενά στα γραφόμενά μου ότι αμφισβητώ ότι αυτή η συλλογιστική είναι υπαρκτή και αναπαραγόμενη.
Από ό,τι κατάλαβα, για τα συγκεκριμένα ζητήματα που θίγω δεν έχεις άποψη. Αυτό δεν είναι κακό, αρκεί να λέγεται ανοικτά και καθαρά.
ΜΑΚ, θα σου υπενθυμίσω ότι το θέμα μου είναι μια παιδική έκθεση ενός εγκληματία και όχι η προβληματική που έθεσες, ξεκινώντας από την κριτική ενός βιβλίου που δεν έχω καν διαβάσει. Ίσως η προβληματική σου να ενδιαφέρει κάποιον άλλο αναγνώστη, εμένα όμως, με όλο το σεβασμό, δεν μου κίνησε το ενδιαφέρον.
Προφανώς και το θέμα σου Τάκη δεν είναι η παιδική έκθεση "ενός εγκληματία", αλλά η παιδική έκθεση ενός μελλοντικού πολιτικού ηγέτη, που εσύ θεωρείς ότι από μικρός είχε την έφεση να γίνει "εγκληματίας". Η ανάρτησή σου δηλαδή δε θα γινόταν αν ο Στάλιν δεν είχε υπάρξει πολιτικός ηγέτης, με τα όποια χαρακτηριστικά.
Αυτόματα, επομένως, η ανάρτησή σου παίρνει πολιτική θέση και σαν τέτοια είναι ανοιχτή σε πολιτική κριτική. Αλλά και σε στοιχειώδη "δημοσιογραφική" κριτική. Φαντάζομαι ότι δε θεωρείς εαυτόν υπεράνω κριτικής...
(1)Πού αναφέρεις στο άρθρο σου το βιβλίο που λες ότι χρησιμοποίησες; Και γιατί αργότερα προσθέτεις την ανακρίβεια ότι τάχα αναφέρθηκες στο βιβλίο αυτό;
(2) Γιατί βάζεις φωτογραφία του εξωφύλλου ενός άλλου βιβλίου; Φωτογραφίες του νεαρού Στάλιν υπάρχουν δεκάδες στο διαδίκτυο και με χαρά θα σου στείλω μερικές αν δε μπορείς να τις βρεις. Από τη στιγμή που μιλάς για "βιβλίο", χωρίς να αναφέρεις αυτό που αργότερα πρόσθεσες, αλλά βάζεις φωτο από το εξώφυλλο του Μοντεφιόρε, δεν είναι προφανές ότι στο Μονταφιόρε αναφέρεσαι;
(3) Σε ρωτώ ευθέως: Η στιχομυθία μεταξύ του μαθητή Στάλιν και του δασκάλου του πώς τεκμηριώνεται; Ή προκύπτει από τη φαντασία σου;
(4) Από κει και πέρα η ανάρτησή σου βρίθει ανακριβειών, πράγμα που είχε ξανασυμβεί με τα γραφόμενά σου περί "Άμλετ" του Κοζίντσεφ. Δικαίωμά σου να γράφεις ό,τι σου αρέσει, αλλά και δικαίωμά του καθενός να επισημαίνει τις ανακρίβειές σου. Εγώ τέτοιες απισημάνσεις έκανα, και αν θες απαντάς επί αυτών, αν πάλι δε θες δεν απαντάς. Όπως έγραψα, αυτό κακό δεν είναι όταν γίνεται ανοιχτά.
(5) Μα δεν είναι αναγκαίο να έχει την έγκρισή σου η προβληματική μου, όπως δεν είναι αναγκαίο η δική σου προβληματική να πάρει τη δική μου έγκριση. Αν ακόμη δεν έχεις καταλάβει ότι το θέμα δεν είναι αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε, αλλά πώς τεκμηριώνουμε όσα γράφουμε, τότε εγώ δε μπορώ να σε βοηθήσω.
Αγαπητέ ΜΑΚ λες :
«Στο κείμενο που έχει επονομαστεί (όχι από τον ίδιο) «Πολιτική Διαθήκη του Λένιν» (και όχι φυσικά «διαθήκη»), εξετάζονται τα χαρακτηριστικά των τριών προσώπων που αποτελούσαν τις ηγετικές προσωπικότητες των μπολσεβίκων την περίοδο εκείνη: των Τρότσκι, Στάλιν και Μπουχάριν. Ο Λένιν εκφράζει τις σοβαρές του επιφυλάξεις και για τους τρεις. Υπονοεί ότι για τις δοσμένες προσωπικότητες κανείς από αυτούς δε θάπρεπε να θεωρηθεί «διάδοχος» του στην ηγεσία του κόμματος.»
Θα ήθελα να σε ρωτήσω πως κρίνεις εσύ το παρακάτω απόσπασμα από τη «Πολιτική Διαθήκη του Λένιν» : ‘Από τότε που ο σύντροφος Στάλιν έγινε γενικός γραμματέας συγκέντρωσε στα χέρια του μία τεράστια εξουσία και δεν είμαι βέβαιος ότι κατορθώνει πάντοτε να τη χρησιμοποιεί με αρκετή φρόνηση. Ο Τρότσκι, εξάλλου, όπως έδειξε η πάλη του ενάντια στην Κεντρική Επιτροπή στο ζήτημα του Λαϊκού Επιτροπάτου επικοινωνιών δεν διακρίνεται μόνον για τις εξαιρετικές ικανότητές του, αναμφισβήτητα είναι προσωπικά ο πιο ικανός μέσα στη σημερινή Κεντρική Επιτροπή, αλλά ξεχωρίζει ακόμα από μία πολύ μεγάλη αυτοπεποίθηση και μία υπερβολική προσήλωση στην καθαρά διοικητική πλευρά των υποθέσεων».
Πάρε υπόψη σου, δε, ότι ο Λένιν δεν μίλησε για τρεις αλλά για έξι κορυφαίες προσωπικότητες της ΚΕ (Στάλιν, Τρότσκι, Κάμενεφ, Ζηνόβιεφ, Μπουράριν, Πιατάκοφ) με στόχο να τους παρουσιάσει με τα προτερήματα και ελαττώματά τους ώστε να είναι ζυγισμένη και όσο πιο ακριβοδίκαιη η κρίση των υπολοίπων στην επιλογή του νέου ηγέτη. Ήθελε να βοηθήσει τη πολιτική αξιολόγηση των υποψηφίων με τη στάθμιση και προβολή ορισμένων χαρακτηρολογικών στοιχείων της προσωπικότητας αλλά και των αποδεδειγμένων στην επαναστατική πράξη δεξιοτήτων τους. Ο Λένιν δεν μπορούσε να υποδείξει τον νέο ηγέτη γιατί τον ενδιέφερε η ενότητα ενός κόμματος που θα λειτουργούσε με συλλογικές διαδικασίες και όχι αρχηγικά και πατερναλιστικά. Ο ίδιος δεν ήταν μονάρχης για να επιβάλλει κάποιο διάδοχό του και επιπλέον γνώριζε πως οι ισορροπίες ήταν λεπτές λόγω και των προσωπικών διαφοροποιήσεων έως και αντιπαλοτήτων που κατά καιρούς είχαν εμφανισθεί και τις οποίες μπορούσαν κάλλιστα να τροφοδοτήσουν και να μεγεθύνουν οι νέες κοινωνικές αντιθέσεις που διαμορφώνονταν.
Τα λέω αυτά γιατί θεωρώ ότι η προτίμηση του Λένιν προς τον Τρότσκι είναι όντως εμφανής στο παραπάνω χωρίο και είναι ένα συμπέρασμα στο οποίο οδηγείται κανείς και από την δύσκολη, γεμάτη συγκρούσεις αλλά και συγκλίσεις επαναστατική πορεία των δύο ηγετών.
Αγαπητέ Κώστα.
Σε σχέση με το απόσπασμα που παραθέτεις, η μετάφραση που προτιμώ ως ακριβέστερη είναι του "Πολιτικού Καφενείου" (φυσικά δεν είναι δική τους, αλλά έχει αναρτηθεί από αυτούς στο διαδίκτυο, http://www.politikokafeneio.com/oplostasio/lenin-diathiki269.htm).
Διαβάζω σχετικά. "Από τότε που ο Στάλιν έγινε Γενικός Γραμματέας του Κόμματος, συγκέντρωσε στα χέρια μία τεράστια δύναμη. Δεν είμαι εντελώς βέβαιος πως κατορθώνει πάντοτε να χρησιμοποιεί τη δύναμη αυτή με αρκετή σύνεση." και "Από το άλλο μέρος ο Τρότσκι...διακρίνεται όχι μόνο για τις εξαιρετικές ικανότητές του - ως πρόσωπο είναι το δίχως άλλο ο πιο ικανός σύντροφος μέσα στη σημερινή Κεντρική Επιτροπή - αλλά διακρίνεται επίσης και για την πάρα πολύ μεγάλη αυτοπεποίθησή του καθώς και για την τάση του να τραβιέται πολύ από τη διοικητική όψη των ζητημάτων."
Είναι φανερό ότι ο Λένιν, με γλώσσα ευγενική, ανησυχεί για τη δύναμη που έχει συγκεντρώσει ως γενικός γραμματέας του κόμματος ο Στάλιν, αλλά επίσης ανησυχεί αφενός για την αυταρέσκεια και αφετέρου για τη διοικητική αντιμετώπιση των πολιτικών ζητημάτων που χαρακτήριζαν τον Τρότσκι. Αν διαβαστεί προσεκτικά η "Πολιτική Διαθήκη" θα διαπιστωθεί η αγωνία του Λένιν για να "ξαναμοιραστούν" τα χαρτιά στο μπολσεβίκικο κόμμα. Αυτό που θέλει στην πραγματικότητα είνα να τραβηχτεί μεγαλύτερος αριθμός εργατών στο ανώτερο στελεχικό δυναμικό, να διπλασιαστεί η Κεντρική Επιτροπή, ώστε να "γίνεται παιχνίδι". Προσδοκά ίσως και στη μελλοντική ανάδειξη νέων στελεχών. Αυτό γίνεται σαφέστερο αν δούμε το χώρο που αφιερώνει σε Στάλιν και Τρότσκι (μερικές αράδες) σε σχέση με το χώρο που αφιερώνει στην επιχειρηματολογία του για την ανάγκη διεύρυνσης της Κ.Ε. Και να πάρουμε υπόψη ότι το γράμμα το απευθύνει στο επικείμενο συνέδριο και όχι στην Κ.Ε., προσπαθώντας (ίσως) να βρει στηρίγματα έξω από αυτήν.
Έχεις δίκιο φυσικά ότι ο Λένιν αναφέρεται και σε άλλους. Προσωπικά βρίσκω ως σημαντική μόνο την αναφορά στο Μπουχάριν. Τους Ζηνόβιεφ και Κάμενεφ τους προσπερνά. Δεν τον απασχολεί μήπως και αναλάβουν ηγετική θέση αλλά αντίθετα, τον απασχολεί μήπως και τους επιφυλάσσεται κακή τύχη, περισσότερο να τους προστατέψει σκέφτεται. Τον Πιατακώφ (αλλά βέβαια αυτή είναι δική μου ερμηνεία) τον αναφέρει για να αιτιολογήσει την αναφορά του στο Μπουχάριν, η οποία υπεισέρχεται με αφορμή το ερώτημα αν υπάρχει "νέο αίμα" για να πάρει τα ηνία. Ο Λένιν δεν έχει εμπιστοσύνη στο Μπουχάριν που ήταν by default το «νέο αίμα», αν υποτεθεί ότι το μπολσεβίκικο κόμμα στρεφόταν προς μια τέτοια κατεύθυνση. Και πάλι, για μένα, ο Λένιν θέλει να στραφούν προς «νέο αίμα», αλλά αυτός το εννοεί πολύ πιο ριζοσπαστικά, ως ξεπέρασμα της υπάρχουσας Κ.Ε. από ένα πολύ πλατύτερο σχήμα, ικανό να δώσει πραγματικά νέο αίμα (χωρίς εισαγωγικά).
Συμφωνώ βέβαια για τα περί «μονάρχη» που αναφέρεις. Η παρέμβαση του Λένιν ήταν βαθιά πολιτική. Αλλά διαφωνώ μαζί σου ότι ήθελε να βοηθήσει να επιλεγεί ο επόμενος ηγέτης του κόμματος αναφέροντας υπέρ και κατά για τον καθένα υποψήφιο. Αυτό καθόλου δεν προσιδιάζει ούτε στο χαρακτήρα ούτε στην πολιτική προσέγγιση του Λένιν. Πιστεύω αυτό που έγραψα, ότι δηλαδή ο Λένιν ανησυχεί για το τι θα συμβεί αν κυριαρχήσει όποιος από τους παραπάνω και υποδεικνύει το δρόμο για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο: Νέο αίμα.
Δυστυχώς ήταν αργά πια για να ανακατευτεί η τράπουλα τόσο ριζικά όσο το επιθυμούσε ο βαρύτατα ασθενής Λένιν.
Βέβαια, γνωρίζω ότι το κείμενο του Λένιν έχει μπει στο κρεβάτι του Προκρούστη από Σταλινικούς και Τροτσκιστές συνάμα και ότι προφανώς υπάρχουν και άλλες γνώμες έξω από αυτήν που εγώ υποστηρίζω. Αυτό όμως δε με κάνει να την υποστηρίζω λιγότερο.
Υ.Γ. Σωστά αναφέρεις για τις κατά καιρούς συγκρούσεις των δύο ηγετών, Λένιν και Τρότσκι. Για συγκλήσεις, έχω αμφιβολίες επί της ουσίας. Όμως (και αυτό ήταν μια εξαιρετική ιδιότητα του Λένιν), ο Λένιν χαιρόταν επί της ουσίας να βρίσκεται στο ίδιο όργανο με ανθρώπους που δεν ήταν yes-men, να έχει ουσιαστικές πολιτικές αντιπαραθέσεις μαζί τους, να αναζητά τη σύνθεση των απόψεων. Και με σύνθεση δεν εννοούσε ποτέ τη σούπα και τα μορατόριουμ, αλλά την εμβάθυνση και το προχώρημα της θεωρίας, ώστε να βρεθεί η σωστή θέση. Αυτή ήταν μια βαθειά διαφορά, αφενός με το Στάλιν, που δούλευε μεν συλλογικά αλλά αποκλείοντας τις αντίθετες απόψεις (στην πορεία και μέσω φυσικής εξόντωσης), και αφετέρου με τον Τρότσκι που πάντα διακρινόταν για τη διάθεσή του να κάνει του «κεφαλιού του» και την έφεσή του να νομίζει ότι μπορεί να "καθαρίζει" τα ζητήματα με διαταγές.
Αγαπητέ ΜΑΚ,
Ανοίγεις μία συζήτηση που μπορεί να πάει σε μάκρος και δεν έχω δυστυχώς την πολυτέλεια του χρόνου για να ανταποκριθώ δεόντως στις ιστορικές της λεπτομέρειες. Πολύ περισσότερο που κάτι τέτοιο θα με υποχρέωνε να ξεσκονίσω βιβλία και ιστορίες που είχα μελετήσει τρεις δεκαετίες πριν. Γι’ αυτό θα είμαι κάπως επιγραμματικός και ενδεχομένως αυθαίρετος στις παρακάτω παρατηρήσεις μου.
Τα συμπεράσματα που βγάζω από το χωρίο της «Πολιτικής Διαθήκης» που αμφότεροι παραθέσαμε είναι εντελώς διαφορετικά από τα δικά σου και εξηγούμαι αμέσως γιατί.
Όταν ο Λένιν δηλώνει για τη συγκέντρωση υπερεξουσιών του Στάλιν και συμπληρώνει πως αμφιβάλλει για τη σωστή χρήση που τους κάνει, νομίζω πως είναι πεντακάθαρο ότι απορρίπτει τόσο το γεγονός της υπερσυγκέντρωσης εξουσιών (γιατί νομοτελειακά οδηγεί σε προσωποπαγές καθεστώς) όσο και τον φορέα τους Στάλιν και την ικανότητα χειρισμού τους. Τίποτα, λοιπόν, το θετικό δεν έχει να πει για τον Στάλιν.
Αντίθετα, για τον Τρότσκι ο Λένιν είναι απροκάλυπτα έως προκλητικά επαινετικός όταν λέει πως είναι άτομο με εξαιρετικές ικανότητες και αυτοπεποίθηση ενώ «αναμφισβήτητα είναι προσωπικά ο πιο ικανός μέσα στη σημερινή Κεντρική Επιτροπή». Ο Λένιν ‘ψήφισε’ και με τα δύο χέρια Τρότσκι. Πιο καθαρά δεν μπορούσε να το πει. Και επειδή το μειονέκτημα του Τρότσκι ήταν ότι ‘κάνοντας συχνά του κεφαλιού του’ – δηλαδή αυτό που κάθε ανεξάρτητο πνεύμα και κριτική σκέψη οφείλει ενίοτε να κάνει πληρώνοντας φυσικά και τα λάθη των επιλογών του – δεν είχε μία μακροχρόνια και σταθερή πορεία μέσα στο Μπολσεβίκικο κόμμα με αποτέλεσμα να θεωρείται από ορισμένους κομματικούς πατριώτες ξένο σώμα ακόμη και μετεπαναστατικά όταν είχε αποδείξει εμπράκτως την προσήλωση στις αρχές και την προσωπική αξία του, φρόντισε ο Λένιν στο χωρίο αυτό να αναδείξει τις ικανότητες του Τρότσκι σε αντιπαράθεση με την ίδια την Κεντρική Επιτροπή λέγοντας:
«Ο Τρότσκι, εξάλλου, όπως έδειξε η πάλη του ενάντια στην Κεντρική Επιτροπή στο ζήτημα του Λαϊκού Επιτροπάτου επικοινωνιών δεν διακρίνεται μόνον για τις εξαιρετικές ικανότητές του…».
Με άλλα λόγια, ο Λένιν εκτιμούσε ιδιαίτερα το θάρρος του Τρότσκι να έρχεται σε σύγκρουση με θεσμούς και συλλογικά όργανα όταν πίστευε στην αξία των απόψεών του. Αυτό είναι κάτι που και εσύ παραδέχεσαι εμμέσως όταν αναφερόμενος στον Λένιν λες ότι δεν του άρεσαν οι yes-men και ότι επιζητούσε τις πολιτικές αντιπαραθέσεις για να υπάρχει ζύμωση και σύνθεση των απόψεων σε συλλογική βάση. Ο Τρότσκι υπερπληρούσε τον ρόλο αυτό, όχι μόνο γιατί ήταν λαμπρός θεωρητικός και δημιουργικός σε πολιτική σκέψη, αλλά κυρίως γιατί είχε το θάρρος της γνώμης του κάτι που το απέδειξε στη ζωή του μέχρι τον θάνατο.
Πάνω σε αυτή τη βάση των πολιτικών αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων οι δύο άνδρες έφθασαν σε ένα υψηλό επίπεδο αμοιβαίας εκτίμησης και συνεργασίας με τη μεγαλύτερη δυνατή σύμπτωση/σύγκλιση απόψεων τη περίοδο της επανάστασης και μετεπαναστατικά.
Αναμφίβολα ο Τρότσκι είχε και ελαττώματα, ενδεχομένως και κάποια αυταρέσκεια μολονότι δεν είδα τον Λένιν να μιλά πουθενά για αυταρέσκεια. Ούτε μιλά για «διοικητική αντιμετώπιση των πολιτικών ζητημάτων» όπως το εμφανίζεις εσύ φίλε ΜΑΚ, αλλά για «υπερβολική προσήλωση στην καθαρά διοικητική πλευρά των υποθέσεων». Κάτι το οποίο μπορεί να έχει και διπλή ερμηνεία. Γιατί η θέση του Γενικού Γραμματέα μιας ενεργού Κεντρικής Επιτροπής (ΚΕ) δεν είναι να την υποκαθιστά πολιτικά, αλλά να εκφράζει το προϊόν της πολιτικής σκέψης του συλλογικού καθοδηγητικού οργάνου (ΚΕ) και να μπορεί να εκτελεί τις αποφάσεις του εφαρμόζοντάς τις στην καθημερινή πράξη. Χρειάζεται, δηλαδή, προσήλωση στα διοικητικά και οργανωτικά καθήκοντα του ΓΓ… Και ενώ ο Τρότσκι συνδύαζε τη θεωρητική με την οργανωτική ικανότητα δρώντας μέσα στις μάζες και για το συμφέρον της τάξης που εκπροσωπούσε, ο Στάλιν είχε αναπτύξει μόνον οργανωτικές ικανότητες με σημείο αναφοράς όχι την εργατική τάξη ή το κόμμα αλλά τον ίδιο του τον εαυτό. Και αυτό λέει νομίζω πάρα πολλά.
Τώρα για το θέμα του ανοίγματος της ΚΕ σε νέο αίμα που λες δεν διαφωνώ ότι ήταν βασική επιλογή του Λένιν για την ανανέωση της λειτουργίας της ΚΕ και του κόμματος. Όμως, ούτε η είσοδος περισσότερων εργατών στην ΚΕ θα έλυνε από μόνη της το πρόβλημα αν δεν ήταν ταξικά συνειδητοποιημένοι και πολιτικά εκπαιδευμένοι οι εργάτες, ούτε τα νέα στελέχη αναδεικνύονται ποτέ με την είσοδό τους στο ανώτατο κομματικό όργανο αλλά, αντίθετα, πρέπει να έχουν ήδη αναδειχθεί ως στελέχη για να συμμετάσχουν ενεργά και εποικοδομητικά στην ΚΕ (διαφορετικά θα πετύχουν να υποβαθμίσουν την πολιτική λειτουργία της όπως έχει δείξει και η ιστορία πολλών ΚΚ).
Σε κάθε περίπτωση το άνοιγμα της ΚΕ σε νέα πραγματικά στελέχη από την εργατική τάξη εξυπηρετούσε ως επιδίωξη και έναν επιπλέον στόχο: την ανατροπή του συσχετισμού των κομματικών δυνάμεων που ήταν υπέρ του Στάλιν λόγω της επιρροής που αυτός ασκούσε στον κομματικό μηχανισμό. Και το γεγονός ότι ο Λένιν απευθυνόταν στο Συνέδριο και όχι στην ΚΕ δείχνει ακριβώς ότι ο Λένιν αντιλαμβανόταν ότι οποιαδήποτε δύναμη ανατροπής τέτοιων φιλοσταλινικών ομάδων στα ανώτερα όργανα μπορούσε να αναζητηθεί μόνον στη βάση του κόμματος και στην μεγαλύτερη συμμετοχή σε αυτή της εργατικής τάξης.
Μόνον που από μία τέτοια αλλαγή στη σύνθεση των οργάνων ο Λένιν γνώριζε πολύ καλά πως πολιτικά ωφελημένος θα ήταν ο Τρότσκι ο οποίος ήταν κατ’ εξοχήν ‘μαζικός’ πολιτικός ηγέτης . Γι’ αυτό και νομίζω είναι λάθος να πιστεύει κανείς πως «ο Λένιν ανησυχεί για το τι θα συμβεί αν κυριαρχήσει όποιος από τους παραπάνω και υποδεικνύει το δρόμο για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο: Νέο αίμα».
Ο Λένιν καθόλου δεν εξίσωνε Στάλιν με Τρότσκι και αν ανησυχούσε για κάτι ήταν γιατί έβλεπε πως ο Στάλιν συγκέντρωνε υπερβολικές εξουσίες που δεν χρησιμοποιούσε καλά γιατί τις χρησιμοποιούσε για τον εαυτό του και όχι για τον κοινό σκοπό. Στην κρίσιμη εκείνη συγκυρία όπου ο Λένιν έβλεπε ή διαισθανόταν τη τάση γραφειοκρατικοποίησης του κόμματος και του κράτους με τον συνακόλουθο κίνδυνο εκτροπής της επανάστασης, η αλλαγή δεν θα μπορούσε να προέλθει γενικά και αφηρημένα από το ‘νέο αίμα’ που θα πλαισίωνε τα όργανα (αυτό θα ήταν πολιτική αφέλεια για έναν επαναστάτη ηγέτη σαν τον Λένιν), αλλά από την νέα πνοή που αυτό θα έδινε σε όσες υγιείς επαναστατικές δυνάμεις ασφυκτιούσαν ή είχαν αρχίσει να ασφυκτιούν στα πλαίσια της ΚΕ και του κόμματος από την επελαύνουσα σταλινική γραφειοκρατία.
Το άνοιγμα της ΚΕ και των οργάνων σε νέο αίμα αποσκοπούσε όχι στον παραμερισμό όλων των παλιών ηγετών, αλλά στην ανανέωση και ενίσχυση όσων εξ αυτών μπορούσαν να συνεχίσουν το επαναστατικό έργο στις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες της κοινωνικής καθυστέρησης και αντίδρασης. Ο Λένιν ήθελε να παντρέψει το παλιό με το καινούργιο, όχι να παραμερίσει την ωριμότητα και την εμπειρία του πρώτου από τον νεανικό ενθουσιασμό και την άγνοια του δεύτερου. Υπό αυτή την έννοια, η έμμεση πολιτική στήριξη του Τρότσκι και η αναδιάρθρωση του κόμματος και της ΚΕ ήταν απολύτως συμβατοί στόχοι.
Αγαπητέ Κώστα,
Έχουμε πολλές διαφορές και όντως αν τις συζητήσουμε θα χρειαστεί και χώρος μεγάλος και θα επεκταθούμε πολύ πέρα από το συγκεκριμένο κείμενο του Λένιν. Αν επιθυμείς να το κάνουμε, προχώρησε σε μια ανάρτηση χωριστή και θα απαντήσω. Πάντως βρίσκω άκομψο να συνεχίσουμε εδώ, αφού ο Τάκης δεν ενδιαφέρεται για τα ζητήματα που απασχολούν τη μεταξύ μας συζήτηση.
Επιγραμματικά, και χωρίς να μπω καθόλου στην ουσία, εντοπίζω τις διαφορές μας.
1. Έχουμε διαφορετική ανάγνωση και ίσως και διαφορετικά κείμενα της (λεγόμενης) πολιτικής διαθήκης του Λένιν. Αν συνεχιστεί η συζήτηση, θα χρειαστεί σημείο προς σημείο αντιπαραβολή. Ας πούμε εσύ θεωρείς ότι ο Λένιν επαινεί στο δεύτερο μισό της σχετικής αναφοράς τον Τρότσκι, ενώ εγώ θεωρώ ότι τον ψέγει και μάλιστα σοβαρά.
2. Η συζήτησή μας πρέπει να εξετάσει τη σχέση του Τρότσκι με το κόμμα του, όπως αντίστοιχα τη σχέση του Στάλιν με το κόμμα του. Έννοιες όπως συλλογικότητα στη λήψη των αποφάσεων, διαδικασίες στα όργανα, κ.λπ. είναι εδώ απαραίτητες.
3. Αν θέλουμε να εκτιμήσουμε τις σχέσεις Λένιν-Τρότσκι, θα πρέπει να ξεκινήσουμε από το 1905, να περάσουμε στην περίοδο μετά την αντεπανάσταση, να δούμε τις θέσεις τους για τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο, τις διαφορές τους σε σχέση με το θέμα «επανάσταση σε μια μόνο χώρα» και το θέμα του Μπρεστ-Λιτόφσκ. Προφανώς και διαφωνούμε εντελώς όταν εσύ βρίσκεις ότι «ο Λένιν ψήφισε και με τα δύο χέρια Τρότσκι» (!) και επίσης, μια σοβαρή εξέταση θα αποδείξει ότι αλλιώς κινούνταν ο Λένιν μετά την επανάσταση από τον τρόπο που υπονοείς μιλώντας για ταύτιση Λένιν-Τρότσκι (π.χ. αναμφισβήτητος διάδοχος του, κατά τη γνώμη μου, θα ήταν ο Σβερντλόφ, αν δεν είχε πεθάνει απροσδόκητα).
4. Αντίστοιχα, για τις σχέσεις Λένιν-Στάλιν. Να δούμε το ρόλο που έπαιξε ο Λένιν στην ανάδειξη του Στάλιν, αλλά και τις μεταξύ τους διαφοροποιήσεις σε κάποια καίρια ζητήματα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης. Δηλαδή, η «πολιτική διαθήκη» δε φτάνει για συμπεράσματα.
5. Θα πρέπει να εκτιμήσουμε το ρόλο που έπαιζε η «πολιτική διαθήκη» στη συγκυρία. Γιατί τελικά την έγραψε ο Λένιν; Κι εδώ διαφωνούμε, όπως φάνηκε. Εσύ λες ότι την έγραψε για να συζητήσει τα υπέρ και τα κατά του κάθε «μνηστήρα», ενώ εγώ λέω ότι αυτό είναι εντελώς έξω από τον τρόπο σκέψης του Λένιν και, αντίθετα, αποτελεί παρέμβαση του Λένιν με στόχο το ξεπέρασμα προς τα εμπρός της αδυναμίας στην ηγεσία συνολικά.
Φίλε ΜΑΚ, σε προειδοποίησα ότι ενδεχομένως να αυθαιρετήσω με κάποια προσωπική ερμηνεία (βλ β' μισό σχετικού αποσπάσματος 'Πολιτικής Διαθήκης' Λένιν για Τρότσκι). Από εκεί και πέρα, όμως, ακόμη και 'ψόγος' να ήταν όπως λες, η εκτίμησή μου δεν αλλάζει ότι το όλο πνεύμα της ΠΔ ήταν σε βάρος του Στάλιν και ευνοούσε τον Τρότσκι.
Τώρα για τις διαφορές που λες ότι έχουμε, δεκτή η πρόσκληση σε γεύμα μόνον που προτείνω να είσαι εσύ ο οικοδεσπότης (αρθρογράφος) γιατί είναι εμφανές πως τα έχεις όλα πιο φρέσκα και ξεκάθαρα στο κεφάλι σου, απόδειξη η συστηματοποίηση των διαφορών που επιχείρησες παραπάνω. Ούτως ή άλλως δεν διαθέτω τον αναγκαίο χρόνο να κάνω εγώ αυτή τη δουλειά και έτσι όπως το έθεσες χρειάζεται σχετική έρευνα.
Ευχαρίστως, λοιπόν, να σχολιάσω σχετικά σε ένα δικό σου ποστ για τους Λένιν-Στάλιν-Τρότσκι για να μην ενοχλούμε και τον Τάκη.
Κώστα, αδυνατώ να γίνω "οικοδεσπότης" στο γεύμα για διάφορους λόγους.
Πρώτα, δε μπορώ να γνωστοποιήσω την ταυτότητά μου στο Enet, πράγμα απαραίτητο για να αναρτήσω. Δεύτερο, και ο δικός μου χρόνος είναι εξαιρετικά περιορισμένος (αν γνωριζόμασταν προσωπικά θα καταλάβαινες, π.χ. προχτές δούλευα ως τις 2:00 το πρωί). Τρίτο, πίστεψέ με, τα σχετικά τα έχω διαβάσει αρκετά πιο παλιά από ό,τι εσύ. Τέταρτο και χειρότερο, όπως έχεις ξαναδιαβάσει στη συζήτησή μου με το Σιρόκο, τα βιβλία μου είναι σε κούτες ακόμη από την τελευταία μετακόμιση. Ό,τι χρησιμοποιώ στη δουλειά μου είναι μεν διαθέσιμο, αλλά αυτή είναι άσχετη με όσα συζητάμε. Και πέμπτο και σημαντικότερο, αν οι υπόλοιποι λόγοι αίρονταν θα ασχολιόμουν με άλλα σημαντικότερα θέματα όπου θα επιθυμούσα να παρέμβω και όχι με το θέμα του Τρότσκι.
Και κάτι ακόμη ΜΑΚ, πουθενά δεν μίλησα για ταύτιση απόψεων Λένιν-Τρότσκι, αλλά για σύμπτωση/σύγκλιση απόψεων και μάλιστα κυρίως μετεπαναστατικά. Όσο για τον Σβερντλόφ είναι πολύ πιθανόν να τον προτιμούσε ο Λένιν αν ζούσε. Αλλά βέβαια με την ίδια λογική, αν ζούσε περισσότερο και ο Λένιν δεν θα ετίθετο καν ζήτημα διαδοχής..
Κώστα, από ό,τι φαίνεται δεν κατάλαβα τη λεπτή διαφορά που όντως υπάρχει ανάμεσα στη τοποθέτησή σου ότι Λένιν και Τρότσκι "έφθασαν σε ένα υψηλό επίπεδο αμοιβαίας εκτίμησης και συνεργασίας με τη μεγαλύτερη δυνατή σύμπτωση/σύγκλιση απόψεων τη περίοδο της επανάστασης και μετεπαναστατικά" και στην "ταύτιση απόψεων" που (κακώς) θεώρησα ότι υποστηρίζεις. Και πάλι όμως η απάντησή μου σ' εσένα έχει μηδενική αλλαγή επί της ουσίας. Απλά τώρα γίνεται: "μια σοβαρή εξέταση θα αποδείξει ότι αλλιώς κινούνταν ο Λένιν μετά την επανάσταση από τον τρόπο που υπονοείς μιλώντας" για τάχα "τη μεγαλύτερη δυνατή σύμπτωση/σύγκλιση απόψεων τη περίοδο της επανάστασης και μετεπαναστατικά" μεταξύ Λένιν και Τρότσκι.
Απλούστατα, συμπτώσεις και συγκλίσεις όντως υπήρχαν, αλλά δεν ήταν του μεγέθους και της σημασίας που υποστηρίζεις.
Τώρα, για τον Σβερντλόφ: Τον ανέφερα για να δείξω ότι η πραγματική ουσιαστική σύγκλιση απόψεων του Λένιν ήταν με άλλα, εξαιρετικά κατά τη γνώμη μου, στελέχη και όχι με τον Τρότσκι. Προφανώς και αν δεν είχε πεθάνει ο Λένιν, δεν θα ετίθετο θέμα ηγεσίας, αλλά αυτό είναι άσχετο με αυτό που εγώ λέω.
Φίλε ΜΑΚ υπάρχει λύση αν και όχι στα μέτρα που θέλεις εσύ. Δηλαδή, δεν μπορώ να καταπιαστώ σε μία ανάρτηση με το σύνολο των διαφορών και συγκλίσεων Λένιν-Τρότσκι που στο κάτω-κάτω δεν ήταν αυτό που μας απασχόλησε στα τρέχοντα σχόλια για τον Στάλιν και το ζήτημα της διαδοχής. Γιατί αυτό θα σήμαινε πως θα έπρεπε να κουβεντιάσουμε για το σύνολο της ιστορίας του ρωσικού κινήματος, του μπολσεβίκικου κόμματος και της επανάστασης του Οκτώβρη. Αυτό που μπορεί όμως να γίνει και ευχαρίστως αναλαμβάνω να βρω από το διαδίκτυο, είναι με βάση την παράθεση όλης της Διαθήκης του Λένιν να εξετάσουμε το τι ακριβώς συνέβαινε και τι διακυβευόταν εκείνη την εποχή ώστε να αξιολογήσουμε και την προσέγγιση του Λένιν στη διαμάχη Τρότσκι-Στάλιν.
Πολύ ωραία. Θα με ενδιέφερε πολύ να συζητήσουμε αυτό ακριβώς που λες.
Στην ηλεκτρονική σελίδα των blogs της The Telegraph (http://blogs.telegraph.co.uk/news/danielhannan/100053846/were-stalins-cr...)διάβασα ένα ενδιαφέρον άρθρο του D. Hannan ο οποίος συγκρίνει τα εγκλήματα του Χίτλερ με αυτά του Στάλιν για να αποδείξει ότι τα εγκλήματα του δεύτερου ήταν χειρότερα, αλλά δυστυχώς αυτό δεν έχει ακόμα αποδειχθεί ξεκάθαρα.
Σε άρθρο του Eric Margolis με τίτλο: Τα Χειρότερα Εγκλήματα του Πολέμου(http://www.twf.org/News/Y1998/WorstCrimes.html) πληροφορούμαι ότι ο πρόεδρος Γέλτσιν είχε το θάρρος να ανοίξει τα μυστικά αρχεία "Στάλιν" και να τα δώσει σε μια επιτροπή που μελετά τα εγκλήματα της τρομοκρατίας των Σοβιέτ. Ο συγγραφέας πιστεύει ότι είναι πια καιρός να παραδεχτεί και η Ρωσία τα εγκλήματά της, όπως έκαναν ως τώρα και η Γερμανία και Ιαπωνία, ενώ στη συνέχεια παραθέτει εντυπωσιακά νούμερα. Υπολογίζεται ότι ο Χίτλερ εξόντωσε 12 εκατομμύρια ανθρώπους, οι μισοί των οποίων Εβραίοι. Σύμφωνα με τις κατώτερες εκτιμήσεις Ρώσων ιστορικών, ο Στάλιν ήταν υπεύθυνος για την εξόντωση 20 εκατομμυρίων. Άλλοι, Πώσοι ή αλλοδαποί, υπολογίζουν σε 30 εκατομμύρια τα θύματά του ενώ ο ιστορικός Robert Conquest ανεβάζει τον αριθμό στα 40 εκατομμύρια. Κατά την άποψη του Margolis, υπάρχει μια συνωμοσία σιωπής σχετικά με τα φρικιαστικά εγκλήματα του Στάλιν. Οι μεν Αμερικανοί και Άγγλοι έχουν "χεσμένη τη φωλιά τους" επειδή συμμάχισαν με ένα τέρας για να εξοντώσουν ένα μικρότερο τέρας, ενώ οι Ρώσοι απέκρυψαν τα εγκλήματά τους λόγω ντροπής και "αμνησίας". Οι αριστεροί προτιμούν να μη μιλούν γι' αυτά τα εγκλήματα, αλλά τα κομμουνιστικά καθεστώτα σκότωσαν στον 20ο αιώνα περισσότερους ανθρώπους, κοντά στα 100 εκατομμύρια, από όσο όλοι οι άλλοι πόλεμοι μαζί. Πληκτρολογώντας στο Google τη φράση The crimes of Stalin, όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να βρει πλήθος αλληλοσυμπληρωνόμενων άρθρων πάνω στο μέγεθος των εγκλημάτων του Στάλιν. Φαίνεται ότι η συνωμοσία της σιωπής αρχίζει να διαλύεται.
Τάκη, βρίσκεσαι σε σύγχυση.
Θέμα μας δεν είναι αν ο Στάλιν έκανε ή όχι «εγκλήματα» και παρεμπιπτόντως δε γνωρίζεις την άποψή μου επ’ αυτού. Θέμα μας είναι πώς προσεγγίζουμε τέτοια σοβαρά ιστορικά γεγονότα. Με κατινιές και ψαρεύοντας σε θολά νερά; Φαντασιωνόμενοι «συνομιλίες» του μαθητή Στάλιν, ας πούμε, με το δάσκαλό του; Γράφοντας διάφορες ανακρίβειες, που δε μπαίνουμε καν στον κόπο να ανασκευάσουμε όταν ευθέως μας το ζητούν; Μιμούμενοι τα δελτία του Star;
Αν έχεις άγχος να στραφείς κατά της αριστεράς, όπως αποκαλύπτει το τελευταίο σου σχόλιο, από εμένα έχεις το ελεύθερο. Σαν αριστερός, δεν εκπλήσσομαι όταν οι πολέμιοι της αριστεράς αρχίζουν να ανακατεύουν ό,τι τους κατέβει μέσα στην αμηχανία τους.
Εγώ Τάκη, στη θέση σου, αν με έπιαναν να λέω ό, τι μου κατέβει ή θα ανασκεύαζα ή θα υποστήριζα τα γραφόμενά μου, αν μπορούσα. Εσύ κατεβάζεις από το διαδίκτυο διάφορα (και μάλιστα θα μπορούσες να βρεις καλύτερες πηγές και να μη καταφεύγεις σε ακροδεξιούς βουλευτές ή κέντρα συνωμοσιολογίας) για να αποδείξεις «τα εγκλήματα του Στάλιν». Και βέβαια με τη γνωστή σοβαρότητα στην τεκμηρίωση, όπου παίζεις με τις δεκάδες τα εκατομύρια «θυμάτων» λες και παίζεις την κολοκυθιά.
Το θέμα σου, είπες, ήταν η παιδική έκθεση του Στάλιν και σε ρώτησα διάφορα πράγματα σχετικά. Μπορείς να απαντήσεις;
MAK, καταλαβαίνω ότι θύμωσες πολύ που η κριτική που έκανες στο βιβλίο του Μοντεφιόρε έπεσε στο κενό από δικό μου λάθος, αφού συνόδευσα το άρθρο μου με φωτογραφία του Στάλιν που βρισκόταν στο εξώφυλλο αυτού του βιβλίου. Θα μπορούσα να είμαι πιο προσεκτικός και να επιλέξω άλλη φωτογραφία και ζητώ συγγνώμη που δεν το έκανα. Απ' όσο βλέπω πάντως στα σχόλια, ενοχλήθηκες μόνον εσύ. Σου έγραψα ότι δεν βασίστηκα στο συγκεκριμένο βιβλίο, αλλά μάταια, συνέχισες να με προκαλείς. Είναι αναφαίρετο δικαίωμά μου να μην απαντώ σε εριστικά ή κακοπροαίρετα σχόλια και αποφάσισα να μη δώσω συνέχεια, αλλά εσύ συνεχίζεις και μάλιστα φτάνεις στο σημείο να με κατηγορείς δημόσια ότι έβγαλα, αυτά που γράφει ο Έγκον Άις, από το μυαλό μου. Θα μπω στον κόπο να πάω αύριο το πρωί στην ΕΝΕΤ και να δείξω στον κ.Καλλωνιάτη το βιβλίο και το απόσπασμα σχετικά με την έκθεση του νεαρού Στάλιν, για να μπουν τα πράγματα στη θέση τους.
Ζωγραφίζεις ένα λανθασμένο πορτραίτο μου, για να το πω έτσι, δεν είμαι κατά των αριστερών ούτε κατά των δεξιών, δεν πιστεύω στην πολιτική, ενώ η μόνη επανάσταση στην οποία πιστεύω είναι αυτή την οποία μπορούμε να κάνουμε μέσα μας, στον εαυτό μας. Θα σου θυμίσω τα λόγια του Νικήτα Χρουτσώφ, για τον Στάλιν: "Ο Στάλιν αποκαλούσε εχθρό του λαού όποιον δεν συμφωνούσε μαζί του, ισχυριζόταν ότι ήθελαν να επαναφέρουν την παλαιά τάξη πραγμάτων και ότι είχαν συνδέσμους με τους διεθνείς κύκλους αντιδραστικών. Αποτέλεσμα ήταν η εξόντωση εκατοντάδων χιλιάδων έντιμων ανθρώπων."
Αυτό που θα κάνω αύριο το πρωί μου δίνει το δικαίωμα να μην ξανασχοληθώ μαζί σου και θα σε παρακαλέσω να λήξει η όποια επικοινωνία μας, αφού από την άλλη δεν σου αρέσουν τα άρθρα μου. Αυτά.
Τάκη, συγνώμη που παρεμβαίνω αλλά θέλω να σχολιάσω κάτι που έγραψες. Λές: "η μόνη επανάσταση στην οποία πιστεύω είναι αυτή την οποία μπορούμε να κάνουμε μέσα μας, στον εαυτό μας". Σωστά! αυτή επανάσταση φέρνει σίγουρα και μόνιμα αποτελέσματα. Αν καταφέρουμε όλοι να γίνουμε φιλόσοφοι τότε πολλά κοινωνικά προβλήματα θα λυθούν αυτομάτως. Αλλά φοβάμαι ότι δεν υπάρχει χρόνος για κάτι τέτοιο Τάκη. Εκτός κι αν αποφασίσουμε ότι το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι η προσωπική μας ηρεμία και τίποτε άλλο, και γίνουμε αναχωρητές. Κι αυτή όμως η ηρεμία δεν είναι εξασφαλισμένη αν η κοινωνία γύρω βράζει. Θα σου αναφέρω ένα παράδειγμα. Φαντάσου ότι ζεις στην Γερμανία την εποχή της ανόδου του Χίτλερ. Τι κάνεις; Δεν ασχολείσαι με την πολιτική; Κοιτάς μόνο πώς θα κάνεις την επανάσταση μέσα σου; Και τον αφήνεις να κυριαρχήσει ενώ βλέπεις ότι οδηγεί όλους στην καταστροφή; Μήπως η επανάσταση μέσα μας γίνεται ευκολώτερα όταν ενδιαφερόμαστε για τα κοινά, όταν μετατρεπόμαστε σε πολίτες με την αρχαιοελληνική σημασία του όρου;
Και κάτι ακόμα. Το παράδειγμα που διάλεξα δεν ήταν τυχαίο. Η σημερινή εποχή μοιάζει πολύ με τη δεκετία του 30 του περασμένου αιώνα.
Σχολιαστή, δεκτή η ένστασή σου και τη συζητώ ευχαρίστως. Είσαι πάντα υπομονετικός και προσεκτικός στο πώς διατυπώνεις τις απόψεις σου και θα ήταν μεγάλο λάθος μου να μη τη λάβω υπόψη μου. Φυσικά και θα ασχοληθώ με την πολιτική σε μια κατάσταση σαν αυτή που περιγράφεις, φυσικά και με απασχολεί η άνιση κατανομή του πλούτου, αφού είμαι φτωχός, φυσικά και θα αντιδράσω όταν η πολιτική, που δεν την ψάχνω, έρχεται και μου χτυπάει την πόρτα και μου επιβάλλει τους άδικους νόμους της. Χρησιμοποίησα όμως αυτά τα λόγια μιλώντας στην ουσία στον ΜΑΚ που φαίνεται ότι θέλει να με χαρακτηρίσει πολιτικά. Όχι, δεν είμαι δεξιός, ούτε και αριστερός και το φώναξα όσο δυνατότερα μπορούσα.
Από μια άποψη, ευρύτατα διαδεδομένη, όλοι κάνουμε πολιτική, και αυτή η λέξη δεν είναι και τόσο ευχάριστη, αφού έχουμε δει τόσους και τόσους διεφθαρμένους πολιτικούς, εδώ ή αλλού. Φαίνεται ότι η πολιτική συνδέεται άμεσα με την έννοια υποκρισία. Οι υποστηριχτές αυτής της άποψης, που λένε ότι όλα είναι πολιτική, μοιάζουν να έχουν πρακτικά δίκιο, αλλά εμένα το ενδιαφέρον μου εστιάζεται περισσότερο στη γνώση και αλλαγή του εαυτού μου και λιγότερο στην αλλαγή των εξωτερικών συνθηκών στις οποίες εξάλλου μπορώ μόνος να παρέμβω πολύ λίγο. Ίσως μπορώ να παρέμβω λίγο με κάποιους άλλους, αλλά είναι πάρα πολύ δύσκολο να συνεννοηθείς με τους άλλους και τα πράγματα πάντα σκαλώνουν. Και ποιος είναι αρχηγός; Ποια είναι η γραμμή του κόμματος; Και επειδή η γραμμή του κόμματος είναι σωστή, αυτό μου δίνει το δικαίωμα να σπάσω τα κεφάλια όσων διαφωνούν; Προσπάθησα, φίλε Στοχαστή να τους αποδείξω ότι το κόμμα μου έχει δίκιο, αλλά αυτοί είναι αγύριστα κεφάλια, δεν καταλαβαίνουν. Τους τα έσπασα λοιπόν τα κεφάλια, για να μάθουν!
Με την αρχαιοελληνική σημασία του όρου; Εννοείς κάτι όμορφο, είμαι σίγουρος, αλλά οι γυναίκες στην αρχαιότητα δεν ήταν πολίτες, ήταν πράγματα κλεισμένα στο σπίτι, ενώ οι αρχαίοι πρόγονοι είχαν και δούλους... Υπήρχαν όμως όμορφες ιδέες περί δημοκρατίας εκείνη την εποχή και καταλαβαίνω τι εννοείς.
Συχνά, οι άνθρωποι από φόβο να κοιτάξουν μέσα τους, ασχολούνται έντονα με την πολιτική, το έχεις δει αυτό; Το δόγμα τους δίνει άλλοθι και πρόσωπο στην κοινωνία και τους κάνει να φαίνονται μεγάλοι και σημαντικοί, ενώ δεν είναι.
Μίλαγα με Ιταλούς φίλους για τη δεκαετία του 30 και μου περιέγραφαν τον Μουσολίνι. Θεατρίνος, λαοπλάνος, αρχι-ψευταράς, παθιασμένος, γυναικάς. Παρέσυρε κόσμο και κοσμάκη στα δίχτυα του, παρέσυρε τον όχλο. Στη γειτονική Γερμανία, ο Χίτλερ, με τη ρητορική του δεινότητα και τον πατριωτισμό του παρέσυρε επίσης το λαό, αφού τον ψήφισαν και εξελέγη νόμιμα. Παραπάνω, στη Σ. Ένωση, ο Στάλιν, τα ίδια. Πώς στο καλό γίνεται αυτό; Μήπως υστερούμε, εμείς ο λαός, σε αυτογνωσία;
Θα κλείσω λέγοντας κάτι που έμαθα από αυτή την κουβέντα, ότι ένα από τα άτομα που μιμήθηκαν τον Μουσολίνι, ήταν και ο Στάλιν που είχε ιδιαίτερο πάθος με την εικόνα του (ο γνωστός πατερούλης).
Σχετικά με το "δεν πιστεύω στην πολιτική". Δεν το κατανοώ. Πως γίνεται κάποιος που "δεν πιστεύει στην πολιτική" να γράφει ένα βαθύτατα πολιτικό άρθρο και μάλιστα με συγκεκριμένη πολιτική στόχευση; Κι αυτό είναι άσχετο με το αν διαφωνεί κανείς ή συμφωνεί και με το άρθρο και με τη στόχευση.
Δεν θα μπω στην ουσία του άρθρου αλλά ακριβώς σε αυτό το "δεν πιστεύω στην πολιτική", όχι τόσο το δικό σου, όσο εκείνων (κυρίως από την αντίπερα όχθη του Ατλαντικού) που εδώ και δεκαετίες επιδίδονται στο σπορ της αποδόμησης (υποτίθεται) ιστορικών προσώπων ή ιστορικών εποχών βάζοντάς τους κάτω από ένα αμφιβόλου ποιότητας μικροσκόπιο. Εχει συμβεί με πολιτικούς, καλλιτέχνες, διανοητές, φιλοσόφους, ποιητές, λογοτέχνες. Ο τάδε ήταν διαστροφικός, ο δείνα έδερνε τη γυναίκα του, ο μπήξε κλοτσούσε τα σκυλιά του και δείξε ερχόταν σε οργασμό μέσα σε μπανιέρες με χλιαρή μακαρονάδα.
Κορωνίδα και απαύγασμα αυτής της "λογικής" είναι ο Ιησούς. Οπου στο γνωστό μπεστ-σέλερ του γνωστού απατεώνα-"συγγραφέα" παρουσιάζεται ότι "πηδούσε" την Μαγδαλινή και ίσως και άλλες. Πιασάρικα όλα αυτά και οφείλω να πω ότι πουλάνε...
Ομως έχουν πραγματική ουσία και νόημα;
Και στο τέλος τέλος μήπως ιστορικές τάσεις, όπως ο σταλινισμός, αντί να κριτικάρονται επί της ουσίας, ουσιαστικά αθωώνονται με τον καταλογισμό προσωπικών κινήτρων, διαστροφών ή εμμονών ενός και μόνο ατόμου;
Εχω την εντύπωση, λέω και πάλι, ότι αυτή η απολιτική εποπτεία της ιστορίας του ανθρώπου είναι βαθύτατα πολιτική, όχι όμως με την θετική πλευρά του όρου, της συμμετοχής και του ελέγχου, αλλά με την αρνητική, της "αποκάλυψης" και του μηδενισμού.
ANemos, σκέφτηκα να παραθέσω τις απόψεις κάποιων διάσημων ανθρώπων για την πολιτική που ίσως σε βοηθήσουν να καταλάβεις καλύτερα τι εννοώ.
Οι πολιτικοί είναι παντού οι ίδιοι. Υπόσχονται να χτίσουν γέφυρα ακόμα και όταν δεν υπάρχει ποτάμι. (Nikita Khrushchev)
Οι πολιτικοί είναι αυτοί οι άνθρωποι που μόλις δουν φως στην άκρη του τούνελ, βγαίνουν γρήγορα έξω και πάνε ν' αγοράσουν κι άλλο ...τούνελ. (John Quinton)
Αν η ψήφος μας μπορούσε να αλλάξει κάτι, τότε θα την απαγόρευαν! (Emma Goldman)
Πολιτική είναι η τέχνη του να εμποδίζεις τους ανθρώπους να λαμβάνουν μέρος σε υποθέσεις που τους αφορούν άμεσα. (Paul Valery)
Πολιτική είναι η ευγενής τέχνη να παίρνεις ψήφους από τους φτωχούς και κεφάλαια από τους πλούσιους, υποσχόμενος ότι θα προστατέψεις τους μεν από τους δε. (Oscar Ameringer)
Η πολιτική έχει την τάση να διαφθείρει και η απόλυτη πολιτική εξουσία διαφθείρει απόλυτα. (λόρδος Acton)
Υποτίθεται ότι η πολιτική είναι το δεύτερο αρχαιότερο επάγγελμα. Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι μοιάζει πολύ με το πρώτο. (Ronald Reagan)
Για να γίνει κυρίαρχος, ο πολιτικός, προσποιείται τον υπηρέτη. (Charles de Gaulle)
Όσοι από μας ενδιαφέρονται για την ειρήνη και το θρίαμβο της λογικής και της δικαιοσύνης, πρέπει να ξέρουν καλά πόσο μικρή επιρροή έχει η λογική και η έντιμη καλή θέληση πάνω στην πολιτική. (Albert Einstein)
Όταν κάνεις πολιτική μοιάζεις με προπονητή ποδοσφαιρικής ομάδας. Πρέπει να είσαι αφενός αρκετά έξυπνος για να καταλάβεις το παιχνίδι, και αφετέρου αρκετά ηλίθιος για να πιστέψεις ότι είναι κμάτι σημαντικό. (Eugene McCarthy)
Το ισχυρότερο όπλο είναι η αλήθεια, αλλά δυστυχώς απαγορεύεται να μπεις με όπλα στη βουλή. (ανώνυμος)
Η πολιτική είναι μια πάλη συμφερόντων που μασκαρεύεται ως μάχη αρχών. (Ambrose Bierce)
Οι πολιτικοί και οι πάνες έχουν κάτι κοινό: πρέπει ν' αλλάζονται συχνά, για τον ίδιο ακριβώς λόγο. (ανώνυμος)
Στην πολιτική, η ηλιθιότητα δεν είναι μειονέκτημα (Ναπολέων Βοναπάρτης)
Είναι προφανές ότι από τον ΜακΑρθι (!!!) τον Ρίγκαν (!!!!!) και τον ΝτεΓκολ, προτιμώ τον Αριστοτέλη!
Επίσης, προτιμώ τις πολιτικές εφημερίδες, σαν κι αυτή που μας φιλοξενεί, και τους πολιτικούς διαλόγους από τους υπόλοιπους!
ANemos, ο Αριστοτέλης είπε ότι ο άνθρωπος είναι πολιτικό ΖΩΟ, αρκετά διφορούμενο, το καταλαβαίνουμε όπως θέλουμε... Ευχαριστώ για την κατάθεση της άποψής σου.
Πάντως, με αφορμή το άρθρο σου που πυροδότησε άλλον έναν μαχητικό (άρα ενδιαφέροντα) διάλογο, μου ξαναβγήκε μια παλιά απορία: Γιατί άραγε η βιβλιογραφία είναι γεμάτη με τα λερωμένα τ' άπλυτα του Στάλιν, του Λένιν, του Κάστρο, του Τσάπλιν, του Φρόιντ και δεν υπάρχουν παρόμοια, αποκαλυπτικά βιβλία για χασάπηδες όπως ο Φράνκο, ο ΝτεΓκολ, αμερικανών Προέδρων, του Πινοσέτ και πολλών άλλων.
Τελικά μόνο η μία πλευρά είχε διεστραμμένους σαν τον Στάλιν;
Τάκη θα σταματήσω φυσικά. Άλλωστε άκρη δε βγάζουμε...
Το πρόβλημα μαζί σου είναι η τεκμηρίωση, διότι (όπως φάνηκε και με την συζήτηση περί Άμλετ) γράφεις πράγματα που δεν είναι έτσι ή, έστω, απαιτούν μια παραπομπή. Έτσι τα γραφόμενά κάποιου αποκτούν βάρος. Ας πούμε, η συζήτηση του μαθητή Στάλιν με το δάσκαλό του, από όποιον την αναφέρει πρέπει να τεκμηριωθεί, εκτός κι αν ο ίδιος ήταν αυτόπτης μάρτυς της συζήτησης αυτής. Λες ότι την αναφέρει ο Έγκον Άις. Πολύ ωραία! Δύσκολο είναι να μας πεις να μάθουμε από πού την έμαθε εκείνος; Ήταν μπροστά ας πούμε; Και τώρα πάλι. Αναφέρεις κάτι που είπε ο Κρουτσώφ. Πού και πότε το είπε; Θέλω να πω, εσύ όταν κάποιος έρθει και σου πει συνέβη το τάδε περιστατικό, ο δείνα είπε αυτό κι αυτό, δεν τον ρωτάς πού το έμαθε; Πολύ περισσότερο είναι ανάγκη να τεκμηριώνεις όσα λες όταν αναφέρεσαι σε ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα.
Για το βιβλίο του Μοντεφιόρε. Μα δεν έκανα κριτική στο βιβλίο του Μοντεφιόρε. Στα δικά σου γραφόμενα έκανα, απλά νόμισα ότι τα μεταφέρεις από το Μοντεφιόρε. Έβαλα συγκεκριμένες ερωτήσεις και θάπρεπε να είχες απαντήσει, αφού μάλιστα ήταν δικά σου γραφόμενα και όχι του Μοντεφιόρε.
Τα υπόλοιπα περί "εριστικών σχολίων" είναι κρίσεις σου φυσικά. Τα γραφόμενα όλων είναι στη διάθεση όλων και τα συμπεράσματα μπορούν να βγουν από τον καθένα αβίαστα.
ΜΑΚ, θα είχα απαντήσει στις κριτικές σου αν δεν ήταν γεμάτες με ειρωνικά σχόλια. Δεν απάντησα με τον ίδιο τρόπο και δεν πρόκειται να το κάνω ούτε τώρα, χαίρομαι που χωρίζουμε φιλικά και που ο καθένας μπορεί να βγάλει τα όποια συμπεράσματά του.
Θέλω να πληροφορήσω, όσους ενδιαφέρονται, ότι συνάντησα σήμερα στα γραφεία της ΕΝΕΤ τον κ. Κώστα Καλλωνιάτη και του έδειξα το βιβλίο του Έγκον Άις, όπου το κεφάλαιο "Οι δίκες της Μόσχας", ξεκινάει με την μαθητική έκθεση του Στάλιν και το διάλογό που είχε με τον δάσκαλό του, έτσι όπως τον μετέφερα, χωρίς ν' αλλάξω ούτε λέξη, στο άρθρο μου. Το βιβλίο τιτλοφορείται "Οι Μεγάλες Δίκες της Ιστορίας", εκδ. Αρσενίδη σε μετάφραση Γιάννη Λάμψα. Δεν καταφέραμε να προσδιορίσουμε την ακριβή ημερομηνία έκδοσης, μαντέψαμε όμως ότι το βιβλίο αυτό πρέπει να κυκλοφόρησε τη δεκαετία του 1960.
Έχω κάνει προφανώς κάποιο λάθος στο άρθρο μου, νόμιζα ότι δεν χρειάζεται να αποδείξω ότι ο Στάλιν ήταν εγκληματίας, ότι αυτή είναι πια στην εποχή μας μια ευρύτατα διαδεδομένη άποψη, αποδεκτή από όλους εκτός από τους σκληροπυρηνικούς κομμουνιστές. Ανοίγω το λεξικό του Μπαμπινώτη και βλέπω ότι στον όρο σταλινισμός, γράφει: το σύνολο των αρνητικών χαρακτηριστικών της περιόδου κατά την οποία κυβέρνησε ο Στάλιν τη Σοβιετική Ένωση μετά το θάνατο του Λένιν (1924)δηλ. η εγκαθίδρυση ισχυρής κομματικής γραφειοκρατίας, η προσωπολατρία του ηγέτη, ΟΙ ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΕΙΣ, τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως αντιφρονούντων (γκουλάγκ)κλπ.
Βλέπω επίσης ότι σύμφωνα με τον κ. Μπαμπινιώτη, σταλινικός σημαίνει "σκληρός και αυταρχικός". Φαίνεται ότι το λάθος μου δεν ήταν και τόσο μεγάλο τελικά...
Θα παραθέσω στη συνέχεια την καταγγελία που έκανε στο 20ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος ο Νικήτα Χρουτσώφ (ή Κρουτσώφ, δεν ξέρω πώς προφέρεται): http://www.trussel.com/hf/stalin.htm
Και σε αυτή την καταγγελία, ο Στάλιν κατηγορείται, κυρίως για εγκλήματα...
Το δικό μου το σκεπτικό, τη στιγμή που ανακάλυψα σε αυτό το παλιό βιβλίο (αγορασμένο προφανώς στο Μοναστηράκι) την έκθεση του νεαρού Στάλιν, ήταν να γράψω ένα άρθρο που θα ασχολιόταν με την ψυχολογία τέτοιου είδους ανθρώπων. Ο Στάλιν δεν αρκέστηκε να δολοφονήσει τον Τρότσκι (και ελπίζω να μην υπάρχει κανείς που να αμφιβάλλει γι' αυτή τη δολοφονία), αλλά δολοφόνησε, κυριολεκτικά ξεκλήρισε, όλη του την οικογένεια. Ήταν σίγουρα πολύ άρρωστος, όσο άρρωστος ήταν και ο Χίτλερ. Στο βιβλίο του Έγκον Άις περιγράφεται, με λεπτομέρειες, το πώς δολοφόνησε ο Στάλιν τον διάδοχο του Τρότσκι στο Κομισαριάτο των Στρατιωτικών, τον ήρωα του πολέμου Φρούνζε, με τη χρήση γιατρών. Ο Φρούνζε έπρεπε να εγχειριστεί για έλκος στομάχου, η καρδιά του δεν θα άντεχε σε πλήρη νάρκωση. Ο Στάλιν συγκάλεσε ένα συμβούλιο γιατρών κι αυτοί αποφάσισαν να γίνει πλήρης νάρκωση, η οποία τελικά σκότωσε τον Φρούνζε. Ένας εγκληματίας είχε στη διάθεσή του την κομματική εξουσία και έκανε ό,τι ήθελε, ό,τι του υπαγόρευαν οι ορέξεις του οι οποίες, θα μου επιτρέψετε να το πώ, ήταν ιδιαίτερα διεστραμμένες.
Πώς γίνεται κανείς τόσο απάνθρωπος; Αυτός ήταν ο προβληματισμός του άρθρου μου και δεν με ενδιέφερε να προσκομίσω στοιχεία αφού το θεωρώ αυτονόητο ότι ο Στάλιν ήταν εγκληματίας. Φαινόμαστε από παιδιά άραγε τι θα γίνουμε όταν μεγαλώσουμε; Δεν ξέρω ν' απαντήσω, μερικοί φαίνονται, άλλοι όχι. Αν κρίνω από την επίμαχη έκθεση, ο Στάλιν φαινόταν.
Θα τελειώσω με ένα ανέκδοτο: Μια μέρα πήγε μια ομάδα ανθρώπων να επισκεφθεί τον Στάλιν στα γραφεία του στο Κρεμλίνο. Όταν έφυγαν, ο Στάλιν έψαξε την πίπα του, αλλά δεν την έβρισκε. Φωνάζει τον Μπέρια και του λέει να βρει αμέσως ποιος του πήρε την πίπα. Ύστερα από λίγο την βρίσκει κάτω από κάτι χαρτιά και φωνάζει τον Μπέρια για να του το πει.
"Πολύ αργά" λέει ο Μπέρια, "οι μισοί ομολόγησαν ότι έκλεψαν την πίπα και οι άλλοι μισοί πέθαναν κατά τη διάρκεια της ανάκρισης..."
Τάκη είσαι αδιόρθωτος.
Θα μας πεις τέλος πάντων από πο τεκμηριώνεται η συζήτηση του Στάλιν με τον δάσκαλό του; Το ότι την αναφέρει ο Έγκον Άϊς δεν αποτελεί τεκμηρίωση και λυπάμαι που εξακολουθείς να κάνεις ότι δεν το καταλαβαίνεις. Κι εγώ μπορώ να σου βρω 100 βιβλία που να περιγράφουν απαγωγές ανθρώπων από εξωγήϊνους. Αποτελεί αυτό "τεκμηρίωση" κατά τη γνώμη σου;
Όταν μιλάμε σοβαρά και όχι κουτσομπολίστικα, τότε υποστηρίζουμε την άποψή μας, ακριβώς επειδή μας ενδιαφέρει η συζήτηση και να βγουν συμπεράσματα από αυτή. Και όταν γράψουμε ανακρίβειες, το παραδεχόμαστε, αν όντως μας ενδιαφέρει η συζήτηση να βγάλει κάπου. Άλλο βέβαια αν στόχος είναι το "ψάρεμα σε θοπλά νερά", η άσκηση μαύρης προπαγάνδας και τα ανάλογα.
Αποδεικνύεται από τα γραφόμενά σου ότι στόχος σου δεν είναι η (έστω αστεία) ψυχανάλυση του μαθητή Στάλιν μέσα από την έκθεσή του, αλλά είναι η παράθεση ασύνδετων ιστοριών που θα περιγράφουν τα "εγκλήματα του Στάλιν", χωρίς καμία πρόθεση σοβαρής εξέτασης της ιστορίας.
Για ποιο λόγο; Για να μπορείς να αραδιάζεις διάφορα περί των "100 εκατομυρίων θυμάτων της αριστεράς". Όταν όμως σου ζητάνε το λόγο για τις ανακρίβειες σου, απαντάς "παρακαλώ αφήστε με ήσυχο, εγώ δεν ενδιαφέρομαι για την πολίτική" ή "δε σας απαντώ γιατί με πειράξατε με το ύφος σας και παρακαλώ μην με ξαναπειράξετε". Και όταν σου απαντάνε "εντάξει, αλλά να μην το ξανακάνεις", εσύ λες "χαίρομαι που χωρίσαμε σα φίλοι" και σπεύδεις να σερβίρεις μια από τα ίδια.
Πραγματικά απίστευτος! Πρώτη φορά έχω δει τέτοιο τρόπο να συζητά κάποιος πολιτικά και, πίστεψέ με, έχουν δει πολλά τα μάτια μου.
Μακάρι να αντιμετώπιζε η Αριστερά πάντα τέτοιες επιχειρηματολογίες, ώστε να γελάει και λίγο το χειλάκι μας. Διότι αρκετή κατάθλιψη έχει πλακώσει.
Και κάτι ακόμη.
Ανέτρεξα στο ευαγγέλιο της κατινιάς όσο αφορά τον Στάλιν, δηλαδή στο βιβλίο του Μοντεφιόρε "Στάλιν, η Αυλή του Κόκκινου Τσάρου" (ελληνική μετάφραση Ρ. Ιωαννίδου, εκδ. Ποταμός, Αθήνα 2005).
Το βιβλίο αυτό είναι 900 σελίδες μεγάλου μεγέθους και έχει γραφεί μετά την εξάντληση κάθε κουτσομπολιού, ανέκδοτου, ψιθύρου, ανάμνησης, φήμης, εικασίας, ιστορίας, γνωστής ή άγνωστης, φανταστικής ή πραγματικής, δημοσιευμένης ή αδημοσίευτης, διασταυρωμένης ή αδιασταύρωτης, προσώπων που γνώρισαν ή ισχυρίστηκαν ότι γνώρισαν ή φαντάστηκαν ότι γνώρισαν το Στάλιν ή προσώπων που κάτι άκουσαν από πρόσωπα που γνώρισαν ή ισχυρίστηκαν ότι γνώρισαν ή φαντάστηκαν ότι γνώρισαν το Στάλιν ή προσώπων που κάτι άκουσαν από πρόσωπα που κάτι άκουσαν από πρόσωπα που γνώρισαν ή φαντάστηκαν ότι γνώρισαν κ.λπ.,κ.λπ., κ.λπ. [Δε χρειάζεται να συνεχίσω, αντιληφθήκατε την εικόνα. Ως και στα όνειρα του Μολότοφ παραπέμπει--αυτό κι αν είναι ψυχανάλυση, όχι εκθέσεις και οδοντόκρεμες!]
Αν ποτέ υπήρξε οποιαδήποτε αναφορά για έκθεση του μικρού Στάλιν και στιχομυθία με το δάσκαλό του, θα κατείχε περίοπτη θέση στο ανάγνωσμα του Μονταφιόρε. Όμως, το μαντέψατε, τέτοια αναφορά στο "Ευαγγέλιο" δεν υπάρχει.
Αρχίζω λοιπόν να αμφιβάλλω όχι μόνο για την καταφανώς απίθανη στιχομυθία του Στάλιν με το δάσκαλό του, αλλά και για την έκθεσή που αποτελεί τον τίτλο της παρούσας ανάρτησης. Ζητώ επομένως τεκμηρίωση των γεγονότων που αναφέρει ο άγνωστος σ' εμένα αλλά και στο διαδίκτυο "Έγκον Άϊς" (σε ιστοσελίδες ελληνικών παλαιοπωλείων βρήκα κάποια αδιάθετα του, αλλά για τον ίδιο στάθηκε αδύνατο να βρω ότιδήποτε).
Από πού αντλεί τις πληροφορίες του για την "έκθεση του μαθητή"; Αλλά, βέβαια, αν κρίνουμε και από τα υπόλοιπα (σατανική "δολοφονία" Φρούνζε από το "γιατρό" Στάλιν), μάλλον έπεσες θύμα Τάκη εκδόσεων τύπου "Στον Ιστό της Αράχνης"--ρώτα κανένα παλιότερο να σου πει.
Αν και κανένας δεν πέφτει θύμα χωρίς να το θέλει ο ίδιος. Και μάλιστα, καμιά φορά (για τους έχοντες ψυχαναλυτικές ανησυχίες το γράφω) αυτοί που πέφτουνε θύματα, πραγματώνουν έτσι τον κρυφό πόθο τους να γίνουν οι ίδιοι θύτες.
Ας μου επιτραπούν δυό κουβέντες μπας και λήξει αυτή η στείρα αντιπαράθεση.
Το βιβλίο του Έγκον Άις πράγματι υπάρχει με την περίφημη 'έκθεση του μαθητή Στάλιν' (είναι παλιό και σίγουρα δεν υπάρχει στο Ίντερνετ) και προφανώς αυτό χρησιμοποίησε ο Τάκης για να γράψει το ποστ. Αρκούσε η παράθεση μιας επιστολής σε ένα βιβλίο για να στηριχθεί μία προσπάθεια ψυχολογικής ανίχνευσης των παιδικών καταβολών της σκοτεινής προσωπικότητας του Στάλιν ; Ασφαλώς όχι. Πολύ περισσότερο όταν στο βιβλίο δεν αναφέρονται οι πρωτογενείς πηγές. Ο ΜΑΚ στο ζήτημα της μεθοδολογίας με την οποία πρέπει κανείς να πραγματεύεται ιστορικές προσωπικότητες και γεγονότα έχει δίκιο και νομίζω ο Τάκης στο σημείο αυτό πράγματι υπέπεσε σε σφάλμα αυθαιρεσίας.
Από εκεί και πέρα, όμως, αξίζει να δει κανείς δύο πράγματα που θέτει υπό την κρίση μας το συγκεκριμένο ποστ και τα οποία για μένα είναι σημαντικότερα.
Το πρώτο είναι η περιγραφή της διαδικασίας απόλυτης επικράτησης του Στάλιν σε πολιτικό επίπεδο μέσα στο κόμμα και το κράτος. Βεβαίως και περιορίζεται στη κρίσιμη περίοδο της αλλαγής ηγεσίας και της τελευταίας περιόδου ζωής του Λένιν. Ασφαλώς και είναι ατελής με πολλές προσωπικές και ενδεχομένως εσφαλμένες κρίσεις όπως παρατηρεί ο ΜΑΚ (αν και αυτό μπορεί να ισχύει για τον καθένα που εκφέρει προσωπικές κρίσεις). Όμως θέτει τις βάσεις για πολιτική συζήτηση και αυτό είναι μία επιτυχία όπως αναγνωρίζει και ο Άνεμος, ιδίως όταν προέρχεται από κάποιον που δεν φημίζεται για τις καλές σχέσεις του με την πολιτική και δηλώνει 'αχρωμάτιστος' με την στενή τουλάχιστον πολιτική έννοια.
Το δεύτερο είναι το πραγματικό ελατήριο - όπως εγώ τουλάχιστον το αντιλαμβάνομαι - του Τάκη να γράψει το εν λόγω ποστ. Που δεν είναι άλλο από την εξακρίβωση εκείνων των μύχιων εσωτερικών ψυχικών διεργασιών που λαμβάνουν χώρα σε νεαρή ηλικία σημαδεύοντάς μας κατά τρόπο που αργότερα να κάνουμε αδιανότητα για έναν μέσο άνθρωπο πράγματα. Δηλαδή, νομίζω - και ας με διαψεύσει γι' αυτό ο Τάκης - πως στόχος του ποστ ήταν να καταδείξει πως ένας άνθρωπος που φθάνει (παρά την ανθρωπιστική σοσιαλιστική ιδεολογία του) σε τόσο βάρβαρες και απάνθρωπες πράξεις όπως ο Στάλιν, πρέπει να έχει υποστεί σοβαρά ψυχικά τραύματα ήδη από την παιδική ηλικία του (με τον όρο ψυχικά τραύματα δεν εννοώ πως ήταν ψυχοπαθής).
Στο σημείο αυτό ο Τάκης κινείται ενστικτωδώς σωστά - αρκεί να διαβάσει κανείς τι γράφει ο γνωστός ιστορικός και βιογράφος του Στάλιν, Ισαάκ Ντόυτσερ, για τη παιδική ηλικία του ηγέτη της ΕΣΣΔ - αλλά χωρίς την προαπαιτούμενη ενδελεχή έρευνα.
Για μένα αυτά τα δύο σημεία αξίζουν στο ποστ και όχι η αφορμή (η ουσιαστικά ανύπαρκτη μαθητική έκθεση) ή το πόσα εκατομμύρια ανθρώπους θανάτωσε ο Στάλιν.
Εχοντας το "μαμούνι" του δημοσιογράφου που έχει και την υποχρέωση να ψάχνει πίσω από τις λέξεις, πραγματικά αναρωτιέμαι ποια συγκυρία φέρνει αυτό το παλιό, όπως λέτε, βιβλίο στην επιφάνεια. Ποια επιδίωξη;
Δεν εννοώ προφανώς τον αρθρογράφο του ποστ αλλά όποιος ξαναέβγαλαν το βιβλίο στο μεϊντάνι.
Στις τραγικά δύσκολες εποχές που ζούμε δεν μπορεί να μην σκεφτεί κάποιος μαγειρέματα ακόμη και για τον "Μάγειρα"...
Ποια συμπεράσματα βγάζω, φίλε Κώστα, από το σχόλιό σου;
(1) Το βιβλίο του "Έγκον Άϊς" υπάρχει, αλλά ο "Έγκον Άϊς" δεν αισθάνεται την ανάγκη να παραθέσει πηγή για τα γραφόμενά του. Κι εσύ, αν κατάλαβα καλά, καταλήγεις ότι η "έκθεση" είναι ως μη υπάρχουσα, αν τουλάχιστον στηριχτούμε στη δημοσιογραφική μεθοδολογία (δε μιλάω καν για επιστημονική μεθοδολογία). Τώρα, γιατί ο Τάκης ποτέ δεν απάντησε με αυτό που ακριβώς εσύ λες, δηλαδή ότι απλούστατα ΔΕΝ υπάρχει τεκμηρίωση, ας το κρίνουν οι αναγνώστες.
(2) Το συμπέρασμα που ακολουθεί δεν το λες, αλλά το είπα εγώ. "Έγκον Άϊς" δεν υπάρχει στο διαδίκτυο. Το γεγονός ότι το βιβλίο είναι παλιό δεν έχει να κάνει. Οι συγγραφείς βιβλίων, εφόσον παρήγαγαν κάτι που άφησε το παραμικρό ίχνος, πάντα υπάρχουν στο διαδίκτυο. O Έριχ Φον Νταίνικεν, ας πούμε, υπάρχει στο διαδίκτυο. Πιστεύω ότι το "Έγκον Άϊς" πιθανότατα είναι ψευδώνυμο κάποιου ισότιμου με τους σεναριογράφους των ιστοριών του "Ιστού της Αράχνης" που τακτικά εξέπεμπε το ραδιόφωνο επί χούντας. Άντε και του σεναριογράφου της θρυλικής ταινίας "Στα Σύνορα της Προδοσίας" (με το μέγα Πρέκα).
(3) Η αντιπαράθεση καθόλου δεν ήταν «στείρα». Κατά τη γνώμη μου, ήταν αντίθετα εξαιρετικά γόνιμη. Απέδειξε ότι πίσω από το προσωπείο του «απολιτικού» κρύβονται βαθύτατα πολιτικές θέσεις, και μάλιστα ακραία επιθετικές, που έχουν αναλάβει συγκεκριμένους ρόλους στην εποχή μας. Κοντραρίστηκε το ψάρεμα στα θολά νερά, που αποτελεί ιδιαίτερα προσφιλή δραστηριότητα στις μέρες μας (άνοιξε την τηλεόρασή σου να δεις) και καταδείχτηκαν τα κίνητρα που συνοδεύουν πάντα τέτοιες προσπάθειες. Όταν ανεχόμαστε αυτό το ψάρεμα και ψάχνουμε να βρούμε τα τάχα «θετικά» του, εκτελούμε χείριστη υπηρεσία, πρώτα απ’ όλα απέναντι στην ανθρώπινη λογική, που πάνω της στηρίχτηκε όλος ο πολιτισμός μας μέχρις εδώ.
(4) Ο Τάκης έχει επαναλάβει τέτοιο «ψάρεμα» σε μια άλλη συζήτηση μας με αφορμή τον «Άμλετ» του Κοζίντσεφ. Επαναλαμβάνω εδώ τη σχετική συζήτηση που μπορείτε να διαβάσετε σε προηγούμενο post για «την καλύτερη ταινία που γυρίστηκε ποτέ».
Τάκης: «…στο διάλογο μετέφερε τον Άμλετ στη σύγχρονη Ρωσία και το έργο, από την πρώτη στιγμή που κυκλοφόρησε, μπήκε στη λίστα των ταινιών που ασκούν κριτική, ή για να το πω με άλλα λόγια, που είναι βαθύτατα πολιτικές».
ΜΑΚ: «…(η μετάφραση) είναι ακριβής, αν και περικομμένη…,…κάποιο λάθος κάνεις, το έργο δεν έχει μεταφερθεί στη σύγχρονη Ρωσία αλλά σαφώς ευθυγραμμίζεται απολύτως με τον χώρο και χρόνο που το τοποθετεί ο συγγραφέας του.»
Τάκης: «MAK, μάλλον δεν το διατύπωσα καλά, οι πρόσθετοι μονόλογοι έχουν να κάνουν με την σύγχρονη Ρωσία. Η πηγή μου είναι η Wikipedia, παραθέτω το άρθρο: http://en.wikipedia.org/wiki/Hamlet_%281964_film%29».
ΜΑΚ: «Δε νομίζω ότι η Wikipedia λέει ότι υπάρχουν μονόλογοι που ξεφεύγουν από το πρωτότυπο. Απλά επιβεβαιώνει ότι προκειμένου ο Κοζίντσεφ να αποδώσει τον Άμλετ κινηματογραφικά, δηλαδή με εικόνες, περιέκοψε το κείμενο…, …όσο αφορά το χαρακτηρισμό της ταινίας ως "πολιτικής", ξαναδιαβάζοντας το κείμενό σου, αγαπητέ Τάκη, και συνδυάζοντάς το με τα όχι ακριβή περί πρόσθετων διαλόγων ή/και μονολόγων που αφορούν τη σύγχρονη Ρωσία (τέτοιες παρεμβάσεις δεν υπάρχουν στο κείμενο, το ξαναλέω) και το υπονοούμενο ότι τάχα η ταινία μπήκε σε κάποια "λίστα", διερωτώμαι μήπως εννοείς κάτι άλλο, αλλά στην περίπτωση αυτή, καλώς ή κακώς, πέφτεις έξω.»
(5) Θα διαφωνήσω κάθετα μαζί σου, Κώστα, στον ισχυρισμό σου ότι στα θετικά της ανάρτησης του Τάκη βρίσκεται: «…η περιγραφή της διαδικασίας απόλυτης επικράτησης του Στάλιν σε πολιτικό επίπεδο μέσα στο κόμμα και το κράτος». Απάντησα με συγκεκριμένα επιχειρήματα ότι ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΥΤΟ ΔΕ συμβαίνει με την ανάρτηση του Τάκη, και μου κάνει εξαιρετική εντύπωση ότι εσύ βρίσκεις μια τέτοια «αξία» στην ανάρτηση. Μήπως τότε θα έκανες τον κόπο να απαντήσεις εσύ στα επιχειρήματά μου, στα οποία ο Τάκης δεν απάντησε προσποιούμενος τον θιγμένο;
(6) Δέχεσαι τον ισχυρισμό του Τάκη περί «απολιτικότητάς» του, πράγμα που και πάλι με εντυπωσιάζει! Μα καλά, δε βλέπεις ότι ο Τάκης ασκεί πολιτική και κάνει πολιτική συζήτηση; (και εκεί ακόμη που δε χωρά τέτοιου τύπου συζήτηση. Ειδικά τα κόκκαλα του κομμουνιστή Κοζίντσεφ θα τρίζουν όταν γράφονται τέτοια για τη δουλειά του). Πολιτική κάνει ο Τάκης, μόνο που η πολιτική του συζήτηση γίνεται με χτυπήματα «κάτω από τη ζώνη».
(7) Το δεύτερο θετικό που βρίσκεις στην ανάρτηση είναι η παραπομπή στις ψυχικές διαδικασίες που μας σημαδεύουν στην νεαρή μας ηλικία. Καταρχήν, αυτό καθεαυτό σα διαπίστωση είναι τετριμμένο. Δηλαδή, όλοι ξέρουν μετά το Φρόϋντ ότι σημαδευόμαστε κατά την παιδική μας ηλικία. Άλλο αυτή η τετριμμένη διαπίστωση και άλλο να γίνει παραπομπή σε κάποια επιστημονική εργασία, ας πούμε, για την παιδική ηλικία του τάδε ή του δείνα προσώπου. Η διαφορά μεταξύ αερολογίας και επιστήμης (θες πες την ιστορία θες πες την ψυχανάλυση) είναι υπαρκτή. Του Τάκη η ανάρτηση πού κατατάσσεται; Λες βέβαια ότι η αξία της ανάρτησης, όσο αφορά αυτό το σημείο, βρίσκεται στον "ενστικτώδη" τρόπο κίνησης του Τάκη...Ώρα είναι τώρα να αρχίσουμε να κάνουμε και ψυχανάλυση των "ενστικτωδών" ψυχαναλυτών!...
Κώστα, ομολογώ ότι δεν σκέφτηκα ούτε στιγμή να βρω πρωτογενείς, όπως τις αποκαλείς, πηγές, αφού με τα όσα έχω ακούσει, χρόνια τώρα, και τα όσα έχω διαβάσει, ο Στάλιν, έχοντας διαπράξει τόσες βάρβαρες, κτηνώδεις και απάνθρωπες πράξεις είναι εγκληματίας. Τηλεφώνησα σε πολλούς φίλους και γνωστούς, στη διάρκεια αυτής της αντιπαράθεσης, και όλοι, μα όλοι ανεξαιρέτως, παρά τις όποιες πολιτικές διαφορές τους, χρησιμοποίησαν τη λέξη εγκληματίας. Θα προσθέσω ότι ένας αναγνωρισμένος αγωνιστής και θεωρητικός, ο μακαρίτης Κ. Αξελός, έχει χαρακτηρίσει ως εγκληματία τον Στάλιν σε συζήτηση που είχε μαζί μου στη διάρκεια επίσκεψής του στην Αθήνα επ' ευκαιρία της κυκλοφορίας ενός βιβλίου του, από τις εκδ.Καστανιώτη, το οποίο είχα μεταφράσει. Τέλος, μπήκα στον κόπο να αντιγράψω την ερμηνεία που δίνει ο κ.Μπαμπινιώτης στο λεξικό του για τον σταλινισμό. Ούτε ο κ. Μπαμπινιώτης όμως μας δίνει τις πρωτογενείς πηγές, αλλά δεν άκουσα ποτέ κάποιον να διαμαρτύρεται.
Πέρα από το ότι δεν μου πέρασε καν από το μυαλό να βρω πρωτογενείς πηγές για κάτι που θεώρησα αυτονόητο, ότι όλος ο κόσμος θεωρεί, περισσότερο ή λιγότερο, εγκληματία τον Στάλιν, γράφω σε blog, δεν γράφω σε πολιτική στήλη εφημερίδας, και δεν έχω την παραμικρή ανάμειξη στην πολιτική ζωή του τόπου. Έτυχε και διάβασα στα 18 μου το βιβλίο του Γκυ Ντεμπόρ "Η Κοινωνία του Θεάματος", ταυτίστηκα με τις ιδέες του, που επηρέασαν μάλλον αρνητικά την επαγγελματική εξέλιξή μου και τις σπουδές μου, αλλά κρατήθηκα, λόγω ιδεολογίας αν θέλεις, πάντα μακριά από την πολιτική, δεν εντάχθηκα ποτέ σε κάποιο κόμμα, αριστερό ή δεξιό, ή κεντρώο, κάτι μέσα μου αντιδρά στο άκουσμα της λέξης πολιτική, όπως θέλησα να δώσω να καταλάβει ο ANemos με τις παραθέσεις των απόψεων διάφορων επώνυμων κι ανώνυμων για την πολιτική. Θα είχα λόγους να ενταχθώ, αφού ο θείος μου, με τον οποίο φέρω εκπληκτική ομοιότητα, ο Τάκης Αθανασόπουλος (αφού είχαμε τόσο εκπληκτική ομοιότητα, μου έδωσαν και το όνομά του) δολοφονήθηκε σε ηλικία 17 ετών από ταγματασφαλίτες, ήταν κομμουνιστής.
Δεν το έκανα όμως, προσπάθησα να ακουλουθήσω τη μέση οδό, την οδό της περίσκεψης και όχι τόσο της δράσης. Δυσκολεύομαι, γιατί ο χαρακτήρας μου είναι παρορμητικός και συναισθηματικός, αλλά κάνω ό,τι μπορώ στη ζωή μου για να μην εμπλακώ σε πολιτικές αντιπαραθέσεις με φανατικούς. Έχω βρεθεί σε πολλές, στα νιάτα μου, και αποφάσισα να κρατηθώ μακριά, όσο μου μένει να ζήσω. Θέλω να διαβεβαιώσω τους πάντες ότι στόχος μου, με αυτό το άρθρο, δεν ήταν να θέσω μια βάση για πολιτική ανάλυση, αλλά να εκφράσω κάποιες απόψεις, αν μου δινόταν η ευκαιρία μέσα από το διάλογο, για τον "Βίαιο άνθρωπο", στον οποίο είχα αναφερθεί και σε παλαιότερο άρθρο μου σχετικά με τον συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας Βαν Βογκτ που έχει γράψει ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο πάνω σε αυτό το θέμα. Είναι άνθρωποι, διάσημοι για τις κτηνωδίες τους και την μαγική σκέψη τους, όπως τη χαρακτήρισε ο Σαρτρ. Θεώρησα, και θεωρώ και τώρα, ότι ο Στάλιν εντάσεται, με τα τσαρούχια, σε αυτή την κατηγορία.
Κάνουμε κριτική σε κάτι που αξίζει, με στόχο να το κάνουμε καλύτερο. Τα πράγματα που δεν αξίζουν τα πετάμε κατευθείαν στα σκουπίδια, ο χρόνος μας είναι πολύτιμος. Από αυτή την άποψη σε ευχαριστώ πολύ για την κριτική σου και οφείλω να προσθέσω ότι η επιλογή του βιβλίου του Ντόυτσερ είναι πολύ καλύτερη από τη δική μου, αφού ο Ντόυτσερ είναι ο ίδιος μαρξιστής που έζησε από κοντά πολλά πράγματα και έχει τη φήμη του αντικειμενικού, ενώ για τον Έγκον Άις δεν ξέρουμε τίποτα.
Αυτά, είπα όσα είχα να πω, θα παρακολουθήσω την αντιπαράθεσή σου με τον ΜΑΚ, χωρίς βέβαια να επέμβω, για να δω μήπως κάνω κανένα τρομερό λάθος που θεωρώ τον Στάλιν εγκληματία.
Οποιοσδήποτε ρωτήσει σε βιβλιοπωλεία για τα νέα ρεύματα στην αναγνωστική ζήτηση θα πληροφορηθεί ότι τελευταία παρατηρείται αυξημένο ενδιαφέρον για πολιτικά και οικονομικά περί την κρίση βιβλίων. Προφανώς έχει να κάνει με την έντονα πολιτική συγκυρία της εποχής που αναβιώνει το ενδιαφέρον - μεταξύ άλλων - για την απόδοση δικαιοσύνης στο διάβα της ιστορίας. Όχι τυχαία το εν λόγω βιβλίο πραγματεύεται τις "Μεγάλες Δίκες της Ιστορίας", θεματική παρεμφερής με αυτήν που προβάλλει η 'Ε'. Αγνοώ το περιεχόμενο του βιβλίου και ομολογουμένως η 'μαθητική έκθεση' δεν μου εμπνέει καμία εμπιστοσύνη ή ενδιαφέρον για το υπόλοιπο μέρος του. Όμως, μπορώ να κατανοήσω το κίνητρο για την ανάγνωσή του. Όσο για την προσφορά δεν υπάρχει απ' όσο γνωρίζω. Απλώς ήταν κάπου θαμένο και.. ξεθάφτηκε. Λέμε τώρα.