Επίπλαστη ευημερία....θνήσκουσα ευημερία

Στις αρχές του έτους (24/4) δημοσιεύτηκε το πόρισμα μιας έρευνας του Τμήματος Στατιστικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών σχετικά με το προφίλ του ευτυχισμένου Έλληνα, από το οποίο προέκυπτε πως το 47% των ελλήνων ήταν αρκετά έως πολύ ικανοποιημένο από τη ζωή τους, έναντι 23% που ήταν λίγο έως καθόλου. Τα κριτήρια αξιολόγησης ήταν επτά : επίπεδο διαβίωσης, υγεία, μελλοντική εξασφάλιση, κοινοτική συμμετοχή, υγεία, επαγγελματική επιτυχία, ασφάλεια και προσωπικές σχέσεις. Ειδικά όσον αφορά το επίπεδο διαβίωσης, το 38% του δείγματος δήλωσε ικανοποιημένο, το 30% μέτρια και το 26% λίγο έως καθόλου ικανοποιημένο. Επίσης, το 35% εμφανιζόταν αισιόδοξο για το μέλλον και μόλις το 22% δήλωνε απαισιόδοξο.

Μερικούς μήνες μετά (10/9), σύμφωνα με έκθεση του Ευρωβαρόμετρου, η εικόνα είχε αλλάξει δραματικά. Συγκεκριμένα, το 56% των ελλήνων εκδήλωνε δυσαρέσκεια για τη ζωή του, ενώ από πλευράς επιπέδου διαβίωσης το 35% ομολογούσε πως αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες, το 54% έλεγε πως τα καταφέρνει μέτρια και μόλις το 11% δήλωνε πως ήταν σε άνεση. Με άλλα λόγια, μέσα σε 6 μήνες είχαμε διπλασιασμό του ποσοστού των ελλήνων που ήταν δυσαρεστημένοι από τη ζωή τους (από 23% σε 56%) και σημαντική αύξηση του ποσοστού των ελλήνων με οικονομικά προβλήματα (από 26% σε 35%) ή που τα φέρνει μέτρια βόλτα (από 30% σε 54%).

Εντύπωση προκαλεί πως, παρά την οικονομική κρίση, η επιδείνωση με όρους ζωής γενικότερα είναι αναλογικά μεγαλύτερη από την επιδείνωση με όρους επιπέδου διαβίωσης, δηλαδή με όρους εισοδηματικούς και οικονομικούς. Αυτό σημαίνει πως η κακή διακυβέρνηση, η διαφθορά, τα σκάνδαλα, οι πυρκαγιές, η ανασφάλεια κ.α παράγοντες διαδραμάτισαν ακόμη σημαντικότερο ρόλο στην κατακόρυφη αύξηση της δυσαρέσκειας των πολιτών. Ενδεικτική ήταν – σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο – η έλλειψη εμπιστοσύνης των ελλήνων σε κυβέρνηση (75%) και πολιτικά κόμματα (85%), όπως και οι ανησυχίες τους για την απασχόληση (94%), το περιβάλλον (84%) και την αδυναμία τους να επηρεάσουν τις πολιτικές εξελίξεις (72%).

Πως είναι δυνατόν μία κοινωνία η οποία μέχρι πριν 7-8 μήνες ευημερούσε, καθώς δήλωνε ευχαριστημένη από τη ζωή της, σήμερα να έχει μεταπέσει σε τόσο μεγάλη δυσαρέσκεια ; Θυμίζουμε πως η πανεπιστημιακή έρευνα του Απριλίου τόνιζε πως το χρήμα, η μόρφωση και οι μετριοπαθείς πολιτικές πεποιθήσεις αποτελούν τη συνταγή της ευημερίας, αφού οι οικονομικά ευκατάστατοι αποτελούσαν το μεγαλύτερο κομμάτι των ικανοποιημένων και η πλειοψηφία των ευχαριστημένων από τη ζωή τους ήταν επίσης μέσου ή ανώτερου μορφωτικού επιπέδου, ενώ η πολιτική ιδεολογία φαινόταν να επηρεάζει την ποιότητα ζωής, με τους κεντροαριστερούς και τους κεντροδεξιούς να "πλησιάζουν" περισσότερο στην ευτυχία από τους οπαδούς των άκρων, αλλά και τους "απολιτίκ".

Να, όμως, που το χρήμα δεν ρέει πια άφθονο για τους πολλούς, η μόρφωση δεν εξασφαλίζει απασχόληση στους νέους ούτε την εγγυάται στους παλιούς, ενώ οι μετριοπαθείς πολιτικές πεποιθήσεις χάνουν συνεχώς έδαφος εν μέσω μιας γενικευμένης οικονομικής χρήσης η ήπια διαχείριση της οποίας απέτυχε. Η ευημερία που βασίσθηκε στο χρήμα και μάλιστα στο δανεικό χρήμα αποδείχθηκε επίπλαστη. Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση πως μία κοινωνία όπως η ελληνική αλλάζει σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα γνώμη για την κατάστασή της. Εάν πιστέψαμε πως με την ένταξη στην ΟΝΕ, τις κοινοτικές επιδοτήσεις και τα δάνεια βρεθήκαμε για τα καλά στο δρόμο της απεριόριστης παραγωγής (πόσο καμαρώναμε για την αύξηση του ΑΕΠ 4% ετησίως) και κατανάλωσης και άρα της δυνητικής ικανοποίησης όλων των επιθυμιών μας κατά το κλασσικό αμερικανικό όνειρο και πως αυτή ήταν πραγματική ευημερία για τους Έλληνες, τότε μάλλον πέσαμε τραγικά έξω στους υπολογισμούς μας. Δεν υπάρχει πρόοδος χωρίς όρια. Η Ευρώπη δεν είναι πανάκεια, πολύ περισσότερο δεν είναι ο Κήπος της Εδέμ. Τα δανεικά κάποτε επιστρέφονται. Και πάνω απ’ όλα το χρήμα δεν αγοράζει ευτυχία. Το σοκ της κρίσης μόλις ξεκίνησε για τους έλληνες και ίσως το καλό με αυτό να είναι η αφύπνιση σχετικά με τις αξίες και τις προτεραιότητές μας. Τι λέτε ;