«Αξιοποίηση των κοινωνιολόγων για σχεδιασμούς με ουσία»

Ιωάννα Τσίγκανου διευθύντρια Ερευνών-αναπληρώτρια  διευθύντρια Ινστιτούτου Πολιτικής  Κοινωνιολογίας ΕΚΚΕ

«Τι να περιμένουν, άραγε, οι κοινωνικοί επιστήμονες-ερευνητές από τη νέα κυβέρνηση που θα προκύψει μετά τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου του 2009; Τι να περιμένουν, άραγε, οι κοινωνικοί επιστήμονες-ερευνητές, ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη αναστάτωση ολόκληρου του χώρου της έρευνας, με την προωθούμενη από την κυβέρνηση "αναδιάταξη του ερευνητικού ιστού της χώρας" εν μέσω θέρους, η οποία, μάλιστα, και μεταξύ άλλων, επαγγελλόταν και την κατάργηση του μοναδικού δημόσιου ερευνητικού φορέα για την κοινωνική έρευνα στη χώρα;

Ο ερευνητής που δραστηριοποιείται στα πεδία των κοινωνικών επιστημών θα μπορούσε πολύ ευσύνοπτα να πει: Ας σταματήσουν επιτέλους οι αυτοσχεδιασμοί και ας περάσουμε στους σχεδιασμούς. Σχεδιασμούς με όραμα και πλαίσιο. Σχεδιασμούς που θα προκύψουν έπειτα από δημόσια διαβούλευση με τους άμεσα ενδιαφερομένους, τους ίδιους τους υπηρέτες της κοινωνικής έρευνας. Σχεδιασμούς που να αναγνωρίζουν το ρόλο των κοινωνικών επιστημόνων-ερευνητών ως φυσικών συνομιλητών της κυβέρνησης για τα κοινωνικά θέματα. Σχεδιασμούς που να επαγγέλλονται προοπτική για το μέλλον της κοινωνικής έρευνας στη χώρα.

Είναι σαφές πως βιώνουμε μια εποχή που τα κοινωνικά προβλήματα οξύνονται. Μια εποχή που είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαία η κοινωνική μας αυτογνωσία. Να κοιτάξουμε με προσοχή δηλαδή τον εαυτό μας στον καθρέφτη μέσα από την ενόραση και τη διεισδυτική ματιά της κοινωνικής έρευνας και των εργαλείων της. Φτώχεια, ανεργία, εκπαιδευτικό σύστημα, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσμοί, η μετανάστευση, η εγκληματικότητα, οι αλλαγές και οι μεταβολές στον αγροτικό χώρο και το αστικό τοπίο, διοικητικές ρυθμίσεις και μεταρρυθμίσεις, είναι μερικά μόνο από τα σημαντικά κοινωνικά ζητήματα που απαιτούν αντιμετώπιση. Μια αντιμετώπιση που διευκολύνεται μέσα από μια ουσιαστική επένδυση στην κοινωνική έρευνα που να τη βγάλει από το τέλμα της υποχρηματοδότησης των τελευταίων, ιδιαίτερα, ετών.

Μια κοινωνία γνώσης σέβεται τους θεσμούς που παράγουν αυτή τη γνώση με την ενίσχυση των δομών που την παράγουν, χαρίζοντάς τους τη ζωντάνια που συνεπάγεται μια υγιής, συνεπής και αδιάλειπτη χρηματοδότηση και υποστήριξη της ανανέωσης του προσωπικού και των υποδομών. Μια κοινωνία γνώσης στηρίζεται στη μεταβίβαση της γνώσης, εκμεταλλεύεται το ερευνητικό κεφάλαιο που παράγεται και σωρεύεται με την πάροδο των ετών, διευκολύνει τη δημιουργία ενός ενιαίου χώρου έρευνας και παιδείας για τη μετουσίωση της πρωτογενούς ερευνητικής γνώσης σε μάθηση. Μια κοινωνία γνώσης υποστηρίζει την ελεύθερη κοινωνική έρευνα προστατεύοντας τη φυσιογνωμία της ως δημόσιου αγαθού. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η διεύρυνση του ερευνητικού της αντικειμένου προς τη μελέτη των ιδιαίτερων ελληνικών ζητημάτων και εξουδετερώνεται ο κατ' αποκλειστικότητα ετεροκαθορισμός του από ευρωπαϊκά και διεθνή χρηματοδοτικά πρωτόκολλα. Μια κοινωνία γνώσης θεωρεί αδιανόητη τη μετάλλαξη του επιστήμονα ερευνητή σε πλασιέ ερευνητικών προγραμμάτων και "προϊόντων".

Η κοινωνική έρευνα δεν είναι δύσκολο να αναπνεύσει και να ανθήσει. Χρειάζεται μόνο ένα ελάχιστο βασικών προϋποθέσεων, όπως: Κατοχύρωση και επαναβεβαίωση της συνταγματικής επιταγής για το δημόσιο χαρακτήρα της κοινωνικής έρευνας σε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που να διασφαλίζει τη φυσιογνωμία της ως έρευνας ελεύθερης. "Διαρθρωτικές" αλλαγές που να ενισχύουν και όχι να διαλύουν τη δομολειτουργική έκφραση της ερευνητικής διαδικασίας, απαλλάσσοντάς την από πολύπλοκους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς. Συνεχή και συνεπή δημόσια χρηματοδότηση για την αποκρυπτογράφηση του σύγχρονου κόσμου μας. Πλήρη και όχι νόθα νομιμοποίηση των θεσμών - ερευνητικών κέντρων που την υπηρετούν (όπως το ΕΚΚΕ), με χρησιμοποίηση του αξιόπιστου με ακαδημαϊκά κριτήρια ερευνητικού αποτελέσματος για το κοινό όφελος. Είμαστε εδώ για να μας εκμεταλλευτείτε όλοι: το κράτος, η κοινωνία, οι πολίτες».